Ολο και περισσότερες χώρες συντάσσονται με την πρακτική της μείωσης των φόρων που επιβαρύνουν την τελική τιμή καταναλωτή, προκειμένου να ανακουφίσουν τους πολίτες από τις αυξήσεις που επέφερε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Στην Ευρώπη βρίσκονται 19 από τις 39 χώρες συνολικά που προχώρησαν σε μειώσεις, ως αντίδοτο στην άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, στην κατεύθυνση των μη στοχευμένων μέτρων.
Και αυτό, παρά τις προειδοποιήσεις της ΕΕ και του ΔΝΤ σχετικά με την ανάγκη δημοσιονομικής πειθαρχίας μέσω «στοχευμένων και προσωρινών» μέτρων, προκειμένου να μην επιβαρυνθούν περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά.
«Με το χρέος να βρίσκεται ήδη σε υψηλά επίπεδα σε πολλές χώρες, η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να ανταποκριθεί με προσοχή — παρέχοντας στήριξη όπου χρειάζεται χωρίς να ωθεί τα δημόσια οικονομικά πιο κοντά στο χείλος του γκρεμού», προειδοποίησε το ΔΝΤ τις προηγούμενες μέρες.
Bruegel: Δαπανηρά και αντιπαραγωγικά μέτρα
Τα ανώτατα όρια τιμών και οι φορολογικές ελαφρύνσεις ενέτειναν την έλλειψη και συχνά δεν κατάφεραν να βοηθήσουν όσους είχαν μεγαλύτερη ανάγκη, δήλωσε στους FT η Ugnė Keliauskaitė, αναλύτρια ερευνών στο think-tank Bruegel στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με την ίδια, «τα μη στοχευμένα μέτρα είναι δαπανηρά και αντιπαραγωγικά. Αποδυναμώνουν τα σήματα των τιμών που παροτρύνουν τους καταναλωτές να μειώσουν τη ζήτηση ενέργειας και να στραφούν σε καθαρότερες εναλλακτικές λύσεις».
Ανάλυση του Bruegel που δημοσιεύθηκε την Τρίτη διαπίστωσε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είχαν μέχρι στιγμής δεσμεύσει σχεδόν 9,5 δισ. ευρώ σε δημοσιονομικά μέτρα για να αμβλύνουν τον αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν στους λογαριασμούς ενέργειας. Πάνω από το 80% αυτών των μέτρων συνίστατο σε μέτρα χωρίς σαφή στόχευση σε κοινωνικές – εισοδηματικές ομάδες ή χωρίς ροϋποθέσεις, όπως γενικές μειώσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ενέργεια ή του ΦΠΑ, ανέφερε η ανάλυση.
Στην Ευρώπη
Η Γερμανία έχει διαθέσει 1,6 δισ. ευρώ για τη μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα και η Ισπανία 3,5 δισ. ευρώ για τη μείωση του ΦΠΑ στην ενέργεια.
Η Ιταλία παρέτεινε τη «προσωρινή» μείωση κατά 20% των ΕΦΚ στα καύσιμα που είχε θεσπιστεί στα μέσα Μαρτίου, με συνολικό κόστος περίπου 1 δισ. ευρώ για 45 ημέρες. Η παράταση πρόκειται να λήξη την Παρασκευή, αλλά δεν είναι σαφές εάν η Ρώμη -η οποία βρίσκεται και υπό την πίεση του μεγάλου δημοσιονομικού ελλείμματος- θα τις παρατείνει εκ νέου ή εάν οι καταναλωτές θα πληγούν πλέον από μια απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων.
Πέντε από τις ευρωπαϊκές οικονομίες που έχουν μειώσει τους φόρους έχουν επίσης εισαγάγει ανώτατα όρια στις τιμές των καυσίμων ή στα περιθώρια κέρδους των λιανοπωλητών από τις 21 Απριλίου, σύμφωνα με τον δείκτη παρακολούθησης του ΔΟΕ, ο οποίος παρακολουθεί τις πολιτικές σε χώρες παγκοσμίως από την έναρξη του πολέμου.
Αγνοήθηκαν οι προειδοποιήσεις
Την περασμένη εβδομάδα, η Κομισιόν παρουσίασε σχέδια για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών και την επιτάχυνση της ηλεκτροκίνησης. Πρότεινε νομοθεσία για τη φορολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας σε χαμηλότερο επίπεδο από τα ορυκτά καύσιμα και την ενθάρρυνση της χρήσης τεχνολογιών όπως οι αντλίες θερμότητας και τα ηλεκτρικά οχήματα, με τον επίτροπο Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν να προειδοποιεί να μην «καίγονται τα χρήματα των φορολογουμένων σε επιδοτήσεις για ορυκτά καύσιμα».
Ωστόσο, ο Άλφρεντ Άρνμποργκ, αναλυτής στο think-tank Europa, έναν ανεξάρτητο ερευνητικό φορέα, δήλωσε ότι η συμβουλή αυτή «αγνοήθηκε σε μεγάλο βαθμό». Τα μη στοχευμένα μέτρα θα τόνωναν πιθανώς τη ζήτηση και θα ωθούσαν τις τιμές προς τα πάνω, αντισταθμίζοντας τα οφέλη για τους εγχώριους καταναλωτές, επεσήμανε.
«Η άνοδος των παγκόσμιων τιμών της ενέργειας αποτελεί ένα ισχυρό κίνητρο για τη στροφή προς τα ηλεκτρικά οχήματα και τις αντλίες θερμότητας, αλλά η πολιτική αντίδραση μετριάζει αυτό το αποτέλεσμα και έχει επικεντρωθεί κυρίως στις επιδοτήσεις για τα ορυκτά καύσιμα», είπε.
Υποδειγματικές Γαλλία και Πορτογαλία
Ωστόσο, σημείωσε ότι χώρες όπως η Γαλλία και η Πορτογαλία έχουν δείξει ότι οι μειώσεις φόρων και οι επιδοτήσεις μπορούν να γίνουν με στοχευμένο τρόπο.
Η γαλλική κυβέρνηση, της οποίας οι προσπάθειες να μειώσει ένα μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα περιορίζουν τις επιλογές της, έχει δεσμεύσει 70 εκατ. ευρώ για την αναστολή των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα για τους αγρότες, καθώς και επιδοτήσεις για τον τομέα της εφοδιαστικής και την αλιευτική βιομηχανία.
Ταυτόχρονα, αυξάνει την κρατική στήριξη για την ηλεκτροκίνηση.
Αντίθετα, η Γερμανία μείωσε τους φόρους στα καύσιμα για όλους τους καταναλωτές και δεν συνδύασε αυτό το μέτρο με επενδύσεις στη μετάβαση προς την καθαρή ενέργεια, σημείωσε ο Arnborg.
Πολιτικοί της ακροδεξιάς, όπως ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ιταλίας Ματέο Σαλβίνι, έχουν χλευάσει τις συμβουλές της ΕΕ για την εξοικονόμηση ενέργειας. Ο Σαλβίνι ζήτησε από την ΕΕ να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε να δώσει στις κυβερνήσεις το περιθώριο να βοηθήσουν τους πολίτες που αντιμετωπίζουν ραγδαία αύξηση του κόστους της ενέργειας.
Μόνο τρεις ευρωπαϊκές χώρες έχουν εφαρμόσει πολιτικές για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας από τους καταναλωτές, σε σύγκριση με 19 στην Ασία-Ειρηνικό, σύμφωνα με τα στοιχεία του IEA.
