Τον κομβικό ρόλο της θαλάσσιας ασφάλειας σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής, οικονομικής και τεχνολογικής αναταραχής ανέδειξε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, μιλώντας την Τρίτη 28 Απριλίου 2026, στο 3ο Διεθνές Συνέδριο Θαλάσσιας Ασφάλειας, που πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα Ευγενίδου.
Το συνέδριο, με θέμα «Η Θαλάσσια Ασφάλεια σε μια Εποχή Γεωπολιτικής, Γεωοικονομικής και Τεχνολογικής Αναταραχής», στο οποίο χοηγός επικοινωνίας ήταν ο ot.gr, συγκέντρωσε εκπροσώπους της ναυτιλιακής, επιχειρηματικής, ακαδημαϊκής και αμυντικής κοινότητας, καθώς και διεθνών οργανισμών.
Στην ομιλία του, ο κ. Δένδιας υπογράμμισε ότι η Ελλάδα, ως χώρα με τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο και με ζωτικά συμφέροντα στις θαλάσσιες οδούς, δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη ναυτική ασφάλεια ως ένα στενά στρατιωτικό ζήτημα. Όπως τόνισε, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας επηρεάζει άμεσα την οικονομία, τον πληθωρισμό και τελικά την καθημερινότητα των πολιτών.
Ο Υπουργός αναφέρθηκε στις μεγάλες προκλήσεις των θαλάσσιων διαδρόμων, από τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ έως τη Μαύρη Θάλασσα και τον Βόρειο Θαλάσσιο Διάδρομο, σημειώνοντας ότι η αρχιτεκτονική ασφάλειας μεταβάλλεται ριζικά. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στις υποθαλάσσιες υποδομές ενέργειας και επικοινωνιών, οι οποίες, όπως είπε, αποτελούν πλέον κρίσιμο πεδίο προστασίας.
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο κ. Δένδιας επανέλαβε ότι η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελεί σταθερή βάση της ελληνικής πολιτικής, ενώ άσκησε κριτική στις τουρκικές θέσεις για τα δικαιώματα των νησιών σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Παρουσιάζοντας τον σχεδιασμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, αναφέρθηκε στην «Ατζέντα 2030» και στη ριζική αναδιάρθρωση των Ενόπλων Δυνάμεων. Κεντρική θέση σε αυτήν καταλαμβάνει το Πολεμικό Ναυτικό, με την απόκτηση νέων φρεγατών FDI, την προμήθεια φρεγατών κλάσης Bergamini και την ενίσχυση των δυνατοτήτων αποτροπής με στρατηγικούς πυραύλους.
Παράλληλα, ο Υπουργός σημείωσε ότι η προστασία του Αιγαίου θα γίνεται στο μέλλον με πιο σύνθετο και οικονομικά αποδοτικό τρόπο, αξιοποιώντας πυραυλικά συστήματα, μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας και υποβρύχια μέσα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «ΑΣΠΙΔΕΣ» στην Ερυθρά Θάλασσα, τονίζοντας ότι η Ελλάδα υποστήριξε από την αρχή την ανάγκη ευρωπαϊκής παρουσίας για την προστασία της ναυσιπλοΐας στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Ο κ. Δένδιας παρουσίασε επίσης την πρωτοβουλία «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα πολυεπίπεδο σύστημα ασφάλειας που καλύπτει θάλασσα, ξηρά, αέρα, κυβερνοχώρο και διάστημα. Όπως είπε, η Ελλάδα αποκτά πλέον δικές της διαστημικές δυνατότητες, με μίνι δορυφόρους παρατήρησης και μελλοντικό δορυφόρο επικοινωνιών.
Κλείνοντας, ο Υπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα περνά από ένα παραδοσιακό μοντέλο ναυτικής ισχύος σε μια ολιστική αντίληψη ασφάλειας, που συνδυάζει σύγχρονες πλατφόρμες, μη επανδρωμένα μέσα, δορυφορικές δυνατότητες και ανθρώπινο δυναμικό.
«Αλλάζουμε τα πάντα, εκτός από τις αξίες μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Εργαλειοποίηση» της ναυτιλίας
Στο ίδιο συνέδριο ο ομότιμος Καθηγητής Στρατηγικής στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Αθανάσιος Πλατιάς επεσήμανε ότι σε μια περίοδο όπου η παγκοσμιοποίηση δεν υποχωρεί, αλλά αναδιατάσσεται, η θάλασσα επιστρέφει στο επίκεντρο του γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Το νέο στοιχείο, όπως ανέφερε, είναι η αξιοποίηση της ναυτιλάις ως «όπλο» (Weaponisation of Shipping). Επιθέσεις σε πλοία, drones, νάρκες, ασφαλιστικό ρίσκο, νομικές πιέσεις και απειλές κατά πληρωμάτων μετατρέπουν τη ναυτιλία σε εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος. Δεν απαιτείται πλέον ένας πλήρης αποκλεισμός για να προκληθεί αναστάτωση· αρκεί η δημιουργία κινδύνου ώστε να αυξηθούν τα κόστη, να αλλάξουν οι διαδρομές και να παγώσουν εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ο Λεωνίδας Δημητριάδης-Ευγενίδης πρόεδρος του ιδρύματος Ευγενίδου, έθεσε το ζήτημα σε ευρύτερο πλαίσιο, μιλώντας για «ναυτιλιακή ασφάλεια σε συνθήκες δομικής αβεβαιότητας». Η διεθνής τάξη, σημείωσε, μεταβαίνει από ένα περιβάλλον προβλέψιμων κινδύνων σε ένα περιβάλλον όπου η οικονομία, η ενέργεια, η τεχνολογία και η ασφάλεια λειτουργούν αλληλένδετα. Σε αυτό το πλαίσιο, η ναυτιλία δεν είναι απλώς ένας κλάδος μεταφορών, αλλά κρίσιμη υποδομή του διεθνούς συστήματος. H θάλασσα δεν μπορεί να λειτουργεί ως προέκταση των εντάσεων της ξηράς. Οφείλει να παραμείνει πεδίο ελευθερίας, συνεργασίας και προβλεψιμότητας, υπογράμμισε και συμπλήρωσε ότι η ναυτιλία λειτουργεί ως παράγοντας σταθερότητας του παγκόσμιου συστήματος. Για την Ελλάδα, με το μέγεθος και τον ρόλο της στη διεθνή ναυτιλία, αυτό συνιστά όχι μόνο πρόκληση αλλά και θεσμική ευθύνη, πρόσθεσε ο κ. Ευγενίδη.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Μεσιτών Ναυτιλιακών Συμβάσεων, Γιάννης Κοτζιάς, υπογράμμισε αναφερόμενος στον Περσικό Κόλπο, ότι το πρόβλημα που κρατά τα πλοία εγκλωβισμένα, δεν είναι μόνο τα ασφάλιστρα, αλλά πρωτίστως η ασφάλεια των πληρωμάτων. Όπως σημειώνει, η απόφαση πολλών πλοιοκτητών να μην εκθέσουν ανθρώπινες ζωές σε κίνδυνο έχει καθοριστική σημασία. Παράλληλα, επισημαίνει μια κρίσιμη μετατόπιση: στο παρελθόν η γεωπολιτική επηρέαζε τη ναυτιλία· σήμερα, η γεωπολιτική ασκείται μέσα από τη ναυτιλία.
Από την πλευρά του, ο Simon Ward της URSA Shipbrokers επισήμανε ότι οι γεωπολιτικές κρίσεις μπορούν να δημιουργήσουν ευκαιρίες, αλλά και μεγάλους κινδύνους. Οι ναύλοι μπορεί να εκτοξευθούν προσωρινά, όμως οι αγορές αναπροσαρμόζονται γρήγορα. Το κρίσιμο, όπως τονίζει, είναι η ταχύτητα αποφάσεων, η σωστή εκτίμηση ρίσκου και η κατανόηση ότι «κανείς δεν ξέρει τα πάντα».
Ο Κώστας Φραγκούλης πρόεδρος του International Propeller Club, τόνισε ότι η ασφάλεια στη θάλασσα δεν είναι πλέον ένα εξειδικευμένο θέμα. Είναι κεντρικής σημασίας για την παγκόσμια σταθερότητα. Η ναυτιλία, όπως όλοι γνωρίζουμε, παραμένει η ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου εμπορίου, μεταφέροντας περίπου το 90% του παγκόσμιου εμπορίου. Αλλά σήμερα, λειτουργεί σε ένα περιβάλλον που είναι πολύ πιο περίπλοκο και απρόβλεπτο από ό,τι σε οποιαδήποτε στιγμή τις τελευταίες δεκαετίες
Ο Άγγελος Παντουβάκης Κοσμήτορας της Σχολής Ναυτιλίας & Βιομηχανίας του Πανεπιστημίου Πειραιά, τόνισε μεταξύ άλλων ότι σχεδόν πέντε από τις έξι μεγάλες θαλάσσιες αρτηρίες αντιμετωπίζουν προβλήματα. Γιατί είναι πιο εύκολο να επιτεθείς. Δεν είναι εύκολο να επιτεθείς σε μια ταμειακή ροή. Είναι πολύ εύκολο να επιτεθείς σε ένα πλοίο, ανέφερε χαρακτηριστικά.
