ΕΕ: Στρατηγική για τη βιώσιμη κτηνοτροφία

Διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Στρατηγική για τη βιώσιμη κτηνοτροφία με σκοπό τη στήριξη της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ στον τομέα των τροφίμων και των στόχων για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα» κατέθεσε το Τμήμα «Γεωργία, Αγροτική Ανάπτυξη και Περιβάλλον» (NAT 993) της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ), κατόπιν αιτήματος της ιρλανδικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εισηγητής της γνωμοδότησης ήταν ο Joe Healy, ενώ στη συνεδρίαση συμμετείχε και ο γενικός διευθυντής της ΕΘΕΑΣ και μέλος της ΕΟΚΕ, Μόσχος Κορασίδης. Κεντρικό μήνυμα της γνωμοδότησης είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να υιοθετήσει μια θετική στρατηγική για την κτηνοτροφία, αντιμετωπίζοντάς την ως βασικό πυλώνα της επισιτιστικής ασφάλειας, της στρατηγικής αυτονομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Ανάπτυξη ειδικών προγραμμάτων βιωσιμότητας για επενδύσεις στη βιοασφάλεια, στην καλή διαβίωση των ζώων, στις τεχνολογίες στέγασης χαμηλών εκπομπών και στην αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οποιαδήποτε μείωση της ζωικής παραγωγής στην ΕΕ ενδέχεται να οδηγήσει σε «διαρροή άνθρακα», δηλαδή στη μεταφορά της παραγωγής σε τρίτες χώρες με χαμηλότερα περιβαλλοντικά πρότυπα, γεγονός που θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή στηρίζει την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χαράξει νέα στρατηγική για την κτηνοτροφία, η οποία θα ενισχύει τους γεωργούς και θα αναγνωρίζει ότι η βιώσιμη κτηνοτροφία αποτελεί βασικό μέρος της λύσης για την αντιμετώπιση των οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών προκλήσεων.

Ενίσχυση της ΚΑΠ

Παράλληλα, ζητεί την ενίσχυση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), προτείνοντας την επαναφορά του προϋπολογισμού της στο 0,5% του ΑΕΠ της ΕΕ, τη διατήρηση της υφιστάμενης δομής των δύο πυλώνων και την τιμαριθμική αναπροσαρμογή τόσο του προϋπολογισμού όσο και των άμεσων ενισχύσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί η χρηματοδότηση της βιώσιμης μετάβασης του κτηνοτροφικού τομέα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υποστήριξη των αναγεννητικών, γεωργοδασοκομικών, βιολογικών και εκτατικών συστημάτων κτηνοτροφίας, τα οποία συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, στη βελτίωση της υγείας των εδαφών και στην προστασία του περιβάλλοντος, ανταποκρινόμενα παράλληλα στις αυξανόμενες απαιτήσεις των καταναλωτών.

Η γνωμοδότηση προτείνει ακόμη την ανάπτυξη ειδικών προγραμμάτων βιωσιμότητας για επενδύσεις στη βιοασφάλεια, στην καλή διαβίωση των ζώων, στις τεχνολογίες στέγασης χαμηλών εκπομπών και στην αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Παράλληλα, ζητεί να διασφαλιστεί χρηματοδότηση και εικοσαετής ασφάλεια δικαίου για τις σχετικές επενδύσεις, καθώς και να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος που επιβαρύνει τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις.

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην ανάγκη ενίσχυσης της έρευνας και της καινοτομίας, με τη δημιουργία ειδικού προγράμματος για τον κτηνοτροφικό τομέα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας και του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη». Παράλληλα, η ΕΟΚΕ εισηγείται την αύξηση των δαπανών για έρευνα με στόχο τη βελτίωση της υγείας και της ευζωίας των ζώων, την αποδοτικότερη αξιοποίηση των ζωοτροφών, τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της παραγωγής και την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης την ανάπτυξη ισχυρού ενωσιακού προγράμματος προώθησης των προϊόντων κρέατος και γαλακτοκομικών, καθώς και εκπαιδευτικών δράσεων που θα αναδεικνύουν τα υψηλά ευρωπαϊκά πρότυπα παραγωγής, ασφάλειας τροφίμων, καλής διαβίωσης των ζώων και περιβαλλοντικής προστασίας. Παράλληλα, ζητεί την πλήρη υιοθέτηση της προσέγγισης «Μία Υγεία» (One Health), η οποία συνδέει την ανθρώπινη υγεία με την υγεία των ζώων και του περιβάλλοντος, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη των ζωονόσων και στη συνετή χρήση των αντιμικροβιακών.

Σε επίπεδο εμπορικής πολιτικής, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διασφαλίσει πως τα εισαγόμενα προϊόντα συμμορφώνονται με τα ίδια υψηλά πρότυπα που ισχύουν για τους Ευρωπαίους παραγωγούς, ενώ παράλληλα θα πρέπει να ενισχυθούν οι πρωτοβουλίες για την προώθηση των εξαγωγών ζωικών προϊόντων της ΕΕ και να εξεταστούν οι επιπτώσεις της μελλοντικής διεύρυνσης της Ένωσης στον κτηνοτροφικό τομέα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στην κοινωνική διάσταση της κτηνοτροφίας. Η γνωμοδότηση επισημαίνει ότι ο κλάδος αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, όπως η γήρανση του παραγωγικού πληθυσμού, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού, τα υψηλά εμπόδια εισόδου για τους νέους κτηνοτρόφους και οι ζωονόσοι.  Για τον λόγο αυτό προτάθηκε η μείωση του διοικητικού φόρτου, η διευκόλυνση της διαδοχής των εκμεταλλεύσεων, η αναγνώριση του σημαντικού ρόλου των γυναικών στην κτηνοτροφία, η διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας και ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων, καθώς και η ενίσχυση των προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων για το κλίμα δεν μπορεί να βασιστεί στη συρρίκνωση της κτηνοτροφικής παραγωγής. Αντίθετα, θεωρεί ότι η λύση βρίσκεται στη βιώσιμη αύξηση της παραγωγικότητας, στην καινοτομία, στις επενδύσεις και στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας, ώστε η ΕΕ να συνεχίσει να παράγει τρόφιμα υψηλής ποιότητας με τα υψηλότερα πρότυπα παγκοσμίως.

Πρόληψη από τις πυρκαγιές

Ταυτόχρονα, στο πλαίσιο πρόληψης των πυρκαγιών, η κτηνοτροφία μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην προστασία του περιβάλλοντος. Η οργανωμένη και ελεγχόμενη βόσκηση συμβάλλει στη μείωση της καύσιμης ύλης, καθώς τα ζώα αξιοποιούν τη φυσική βλάστηση και τους λειμώνες, περιορίζοντας έτσι την ένταση και την ταχύτητα εξάπλωσης μιας πιθανής πυρκαγιάς.

Η ενίσχυση της βόσκησης σε εγκαταλελειμμένες ή υψηλού κινδύνου περιοχές, η σύνδεση της κτηνοτροφίας με σχέδια αντιπυρικής προστασίας και η αναγνώριση του περιβαλλοντικού ρόλου των κτηνοτρόφων μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά εργαλεία για μια πιο αποτελεσματική και βιώσιμη πολιτική πρόληψης των δασικών πυρκαγιών.