Οι ευρωπαϊκές τράπεζες αφήνουν οριστικά πίσω την κρίση

Το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα εισέρχεται σε μια νέα φάση σταθερότητας, έχοντας ολοκληρώσει έναν πολυετή κύκλο εξυγίανσης που ξεκίνησε μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και επιταχύνθηκε μετά την πανδημία.

Παρά την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, τις γεωπολιτικές εντάσεις και την αβεβαιότητα γύρω από τα επιτόκια, οι περισσότερες ευρωπαϊκές τράπεζες εμφανίζουν σήμερα ιδιαίτερα ισχυρούς ισολογισμούς, υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια και ιστορικά χαμηλά επίπεδα προβληματικών δανείων.

Η ποιότητα του ενεργητικού αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη διαφοροποίηση σε σχέση με το παρελθόν. Ο μέσος δείκτης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (NPL ratio) στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται πλέον κοντά στο 1,8%, επίπεδο που πριν από μία δεκαετία θα θεωρούνταν αδιανόητο.

Παράλληλα, οι περισσότερες μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες διαθέτουν δείκτες CET1 σημαντικά υψηλότερους από τις ελάχιστες εποπτικές απαιτήσεις, γεγονός που τους επιτρέπει να χρηματοδοτούν την ανάπτυξη, να διανέμουν αυξημένα μερίσματα και να προχωρούν σε προγράμματα επαναγοράς ιδίων μετοχών χωρίς να τίθεται υπό αμφισβήτηση η κεφαλαιακή τους επάρκεια.

Ταυτόχρονα, η κερδοφορία του κλάδου παραμένει ισχυρή. Η άνοδος των επιτοκίων τα προηγούμενα χρόνια ενίσχυσε σημαντικά τα καθαρά έσοδα από τόκους, ενώ οι τράπεζες αξιοποίησαν την περίοδο αυτή για να επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους, να περιορίσουν το λειτουργικό κόστος και να ενισχύσουν δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, όπως η διαχείριση περιουσίας, το asset management, οι ασφαλιστικές εργασίες και οι υπηρεσίες επενδυτικής τραπεζικής.

Παρότι η σταδιακή αποκλιμάκωση των επιτοκίων αναμένεται να περιορίσει μέρος των εσόδων από τόκους, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η διαφοροποίηση των πηγών κερδοφορίας θα αντισταθμίσει σημαντικό μέρος αυτής της επίδρασης.

Μέσα σε αυτό το ιδιαίτερα βελτιωμένο ευρωπαϊκό περιβάλλον, οι ελληνικές τράπεζες φαίνεται να περνούν πλέον σε μια νέα φάση ωρίμανσης.

Για πολλά χρόνια αποτελούσαν την εξαίρεση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, καθώς η δημοσιονομική κρίση οδήγησε σε εκρηκτική αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και σε αλλεπάλληλες ανακεφαλαιοποιήσεις. Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει μεταβληθεί ριζικά.

Η πρόσφατη αναβάθμιση της Eurobank και της Εθνικής Τράπεζας στην επενδυτική βαθμίδα «BBB» από τη Fitch, καθώς και η αναθεώρηση των προοπτικών της Τράπεζας Πειραιώς σε θετικές, αποτελούν ουσιαστική επιβεβαίωση ότι η πολυετής προσπάθεια εξυγίανσης έχει πλέον ολοκληρωθεί με επιτυχία. Η εξέλιξη αυτή δεν οφείλεται μόνο στη σημαντική μείωση των προβληματικών δανείων, αλλά και στη συνολική αναβάθμιση του λειτουργικού περιβάλλοντος της ελληνικής οικονομίας, το οποίο η Fitch αξιολόγησε πλέον στο επίπεδο «bbb».

Η Eurobank ξεχωρίζει για τη γεωγραφική διαφοροποίηση του επιχειρηματικού της μοντέλου, καθώς σημαντικό μέρος των εσόδων της προέρχεται πλέον από δραστηριότητες εκτός Ελλάδας. Η στρατηγική αυτή περιορίζει την εξάρτηση από την εγχώρια οικονομία και δημιουργεί μεγαλύτερη σταθερότητα στα αποτελέσματα. Παράλληλα, η περαιτέρω ανάπτυξη της Eurolife και των δραστηριοτήτων wealth management ενισχύει σταδιακά τα έσοδα από προμήθειες, περιορίζοντας την εξάρτηση από τα καθαρά έσοδα τόκων.

Η Εθνική Τράπεζα εξακολουθεί να διαθέτει έναν από τους ισχυρότερους ισολογισμούς του ελληνικού κλάδου. Η κεφαλαιακή της βάση, η υψηλή κάλυψη των μη εξυπηρετούμενων δανείων μέσω προβλέψεων και ο δείκτης NPE που έχει περιοριστεί στο 2,5% δημιουργούν σημαντικά περιθώρια ανθεκτικότητας ακόμη και σε δυσμενέστερες οικονομικές συνθήκες.

Η Πειραιώς, από την άλλη πλευρά, συνεχίζει να εμφανίζει τη μεγαλύτερη βελτίωση μεταξύ των ελληνικών τραπεζών. Η επιτυχής εξυγίανση του ισολογισμού, η σημαντική ενίσχυση της οργανικής κερδοφορίας και η εξαγορά της Εθνικής Ασφαλιστικής ενισχύουν σημαντικά το επιχειρηματικό της μοντέλο. Το θετικό outlook της Fitch ουσιαστικά αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο νέας αναβάθμισης, εφόσον συνεχιστεί η βελτίωση των βασικών χρηματοοικονομικών δεικτών.

Από επενδυτική σκοπιά, η σημασία των αναβαθμίσεων υπερβαίνει την ίδια την πιστοληπτική αξιολόγηση. Οι υψηλότερες βαθμίδες μειώνουν το κόστος χρηματοδότησης, διευρύνουν τη δεξαμενή των διεθνών θεσμικών επενδυτών που μπορούν να τοποθετηθούν στις ελληνικές τράπεζες και ενισχύουν την πρόσβασή τους στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι οι ελληνικές τράπεζες φαίνεται να αλλάζουν οριστικά επενδυτική ταυτότητα. Η αγορά δεν αξιολογεί πλέον κατά κύριο λόγο την πρόοδο στη μείωση των προβληματικών δανείων, αλλά τη δυνατότητα δημιουργίας διατηρήσιμης κερδοφορίας, οργανικής κεφαλαιακής ενίσχυσης και μακροχρόνιας ανάπτυξης.

Πρόκειται για μια ουσιαστική μετάβαση, η οποία φέρνει πλέον τις ελληνικές τράπεζες πολύ πιο κοντά στα χαρακτηριστικά των ισχυρών ευρωπαϊκών τραπεζικών ομίλων και δημιουργεί προϋποθέσεις για περαιτέρω σύγκλιση των αποτιμήσεών τους τα επόμενα χρόνια.

Ο Συμεών Μαυρουδής είναι Διαχειριστής Α/Κ και ιδιωτικών χαρτοφυλακίων στη Fast Finance ΑΕΠΕΥ