Ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις αντιμετωπίζει η Ευρώπη στον εφοδιασμό με ήλιο, καθώς η Κίνα διακόπτει τις εξαγωγές του κρίσιμου αυτού βιομηχανικού αερίου, το οποίο είναι απαραίτητο για την παραγωγή μικροτσίπ αλλά και για τη λειτουργία ιατρικών συσκευών, όπως οι μαγνητικοί τομογράφοι.
Το Πεκίνο ανακοίνωσε τις προηγούμενες μέρες την επιβολή ελέγχων στις εξαγωγές ηλίου, ενός υποπροϊόντος του φυσικού αερίου που βρίσκεται ήδη σε περιορισμένη προσφορά μετά τις διαταραχές στις εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο εξαιτίας της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times.
Παρότι η Κίνα δεν συγκαταλέγεται στους μεγάλους παραγωγούς ηλίου, λειτουργεί ως βασικός διαμετακομιστικός κόμβος για ρωσικές ποσότητες που κατευθύνονται προς την Ευρώπη, επισημαίνουν αναλυτές.
Η Ρωσία κατέχει σχεδόν το 10% της παγκόσμιας παραγωγής ηλίου, ενώ το Κατάρ κάλυπτε περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς πριν από το ξέσπασμα της σύγκρουσης με το Ιράν.
Οι κινεζικοί περιορισμοί επιβλήθηκαν καθώς η χώρα εισάγει το μεγαλύτερο μέρος του ηλίου που καταναλώνουν οι βιομηχανίες και τα νοσοκομεία της.
Ο ρόλος της Κίνας
«Η Κίνα δεν είναι πηγή παραγωγής, αλλά κόμβος διαμετακόμισης», δήλωσε στους Financial Times ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Sungkyunkwan της Σεούλ, Σεοκτζούν Κγον. Όπως εξήγησε, η απόφαση του Πεκίνου ουσιαστικά «κλείνει μια βαλβίδα επανεξαγωγών στην οποία στηριζόταν η Ευρώπη». Κατά τον ίδιο, η απαγόρευση, που ανακοινώθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δοκιμαζόταν, αποτελεί ένδειξη ότι η Κίνα προετοιμάζεται για μια νέα περίοδο ελλείψεων.
Η τιμή του ηλίου στην αγορά άμεσης παράδοσης έχει σχεδόν διπλασιαστεί από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ ανοδικά κινούνται και οι τιμές των μακροπρόθεσμων συμβολαίων. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τη διακοπή λειτουργίας μεγάλων μονάδων παραγωγής, μεταξύ των οποίων και το συγκρότημα Ras Laffan της QatarEnergy, η μεγαλύτερη εγκατάσταση υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο.
Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε τις άμεσες εισαγωγές ρωσικού ηλίου το 2024, μέρος των ποσοτήτων εξακολουθεί να φθάνει στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω Κίνας, σύμφωνα με ειδικούς του κλάδου.
Οι κινεζικές επανεξαγωγές προς την Ευρώπη αυξάνονται σταθερά τους τελευταίους 18 μήνες και παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα ακόμη και μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, σύμφωνα με εκτιμήσεις της συμβουλευτικής εταιρείας AKAP Energy.
Παρότι η αγορά ηλίου χαρακτηρίζεται από περιορισμένη διαφάνεια, η AKAP εκτιμά ότι η Κίνα επανεξήγαγε κατά μέσο όρο περίπου το 16% των εισαγόμενων ποσοτήτων μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου, ακόμη και μετά την έναρξη της σύγκρουσης.
Το ήλιο σε έλλειψη
Η ίδια η Ρωσία είχε ήδη επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές ηλίου από τον Απρίλιο, χωρίς όμως να προχωρήσει σε πλήρη απαγόρευση. Η απόφαση της Κίνας ακολούθησε λίγο μετά την ουκρανική επίθεση του Ιουνίου στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου και ηλίου στο Όρενμπουργκ της δυτικής Ρωσίας, κοντά στα σύνορα με το Καζακστάν.
Ο εμπορικός διευθυντής της εισηγμένης στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου Pulsar Helium, Κλιφ Κέιν, δήλωσε στους Financial Times ότι οι συνθήκες στην αγορά έχουν επιδεινωθεί αισθητά τους τελευταίους μήνες, με τις ελλείψεις να επηρεάζουν ήδη κλάδους όπως η αεροδιαστημική και η βιομηχανία συγκολλήσεων. Όπως είπε, η εταιρεία δέχεται αυξημένο αριθμό αιτημάτων από αγοραστές τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα, μεταξύ των οποίων οργανισμοί στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία.
Με τα αποθέματα να βρίσκονταν ήδη σε χαμηλά επίπεδα πριν από την κρίση στη Μέση Ανατολή, «οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν η διαφοροποίηση από την εξάρτηση του Κατάρ πραγματοποιήθηκε αρκετά γρήγορα ώστε να αποφευχθούν επιπτώσεις στην παραγωγή», δήλωσε ο εκτελεστικός πρόεδρος της Ocean Wall, Νικ Λόσον.
Η επικεφαλής διεθνούς πολιτικής και στρατηγικής της βρετανικής ένωσης τεχνολογίας techUK, Σαμπίνα Τσιόφου, ανέφερε ότι πολλές επιχειρήσεις έχουν ήδη στραφεί σε εναλλακτικές πηγές προμήθειας. Προειδοποίησε, ωστόσο, πως εάν οι περιορισμοί διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, θα μπορούσαν να υπάρξουν ευρύτερες επιπτώσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού της τεχνολογικής βιομηχανίας.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του βιομηχανικού οργανισμού SEMI, Ατζίτ Μανότσα, επισήμανε ότι οι εταιρείες ημιαγωγών βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με υψηλότερες τιμές, αυστηρότερες ποσοστώσεις και ολοένα πιο σύνθετες διαδικασίες προμήθειας.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η βιομηχανία των ημιαγωγών είναι πιθανό να απορροφήσει ευκολότερα τις αυξήσεις του κόστους σε σχέση με άλλους τομείς, όπως η υγεία. Οι διαθέσιμες ποσότητες ηλίου κατευθύνονται κατά προτεραιότητα σε στρατηγικούς κλάδους, όπως η τεχνολογία, η υγειονομική περίθαλψη και οι κρατικές συμβάσεις, ενώ βιομηχανίες όπως τα ηλεκτρονικά ευρείας κατανάλωσης ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες ελλείψεις.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται πιο προστατευμένες από την κρίση, καθώς διαθέτουν σημαντική εγχώρια παραγωγή ηλίου. Η Premier Inc., η οποία προμηθεύει ήλιο σε αμερικανικά νοσοκομεία, ανέφερε ότι το ήλιο ιατρικής χρήσης εξακολουθεί να έχει προτεραιότητα και ότι μέχρι στιγμής τα μέλη της δεν έχουν αναφέρει προβλήματα που να επηρεάζουν τη λειτουργία μαγνητικών τομογράφων ή την προμήθεια ιατρικών αερίων.
