Παρά τη βελτίωση που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλότερο ποσοστό νέων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης και κατάρτισης σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναδεικνύοντας τις αδυναμίες της αγοράς εργασίας και του εκπαιδευτικού συστήματος. Αυτό προκύπτει από νέα ανάλυση του ΙΟΒΕ, η οποία εξετάζει την πορεία του δείκτη έως το 2025. Πρόκειται ουσιαστικά για την εξέλιξη του μεριδίου «ανενεργών» νέων (δείκτης ΕΑΕΚ) σε Ελλάδα και ΕΕ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το ποσοστό των νέων ηλικίας 15-29 ετών που δεν εργάζονται, δεν σπουδάζουν και δεν συμμετέχουν σε κάποιο πρόγραμμα κατάρτισης διαμορφώθηκε το 2025 στο 13,6%, έναντι 11% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν και η Ελλάδα έχει καταγράψει σταθερή αποκλιμάκωση μετά την κορύφωση του δείκτη το 2013, εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η έκθεση επισημαίνει ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο να βρεθούν εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης και κατάρτισης. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σταδιακή σύγκλιση των ποσοστών μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Παράλληλα, υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται στην ηλικιακή ομάδα 18-29 ετών σε σχέση με τους νέους 15-29 ετών, καθώς οι έφηβοι ηλικίας 15-17 ετών παραμένουν κατά κανόνα ενταγμένοι στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Μεγάλες περιφερειακές ανισότητες
Η ανάλυση του ΙΟΒΕ αναδεικνύει σημαντικές γεωγραφικές διαφοροποιήσεις. Τα υψηλότερα ποσοστά νέων εκτός εργασίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης καταγράφονται στα Ιόνια Νησιά (24%), στην Ήπειρο (19,7%), στο Βόρειο Αιγαίο (18,7%) και στο Νότιο Αιγαίο (16,3%).
Αντίθετα, οι καλύτερες επιδόσεις εμφανίζονται στη Στερεά Ελλάδα, στην Κρήτη και στην Αττική, όπου τα ποσοστά κινούνται χαμηλότερα από τον εθνικό μέσο όρο.
Το παράδοξο των πτυχιούχων
Το πλέον ανησυχητικό εύρημα της έκθεσης αφορά το μορφωτικό επίπεδο των νέων. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, στην Ελλάδα οι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εμφανίζουν το υψηλότερο ποσοστό ΕΑΕΚ, που προσεγγίζει το 20%. Ακολουθούν οι απόφοιτοι δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται στους νέους με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ισχύει το ακριβώς αντίθετο: οι πτυχιούχοι πανεπιστημίων παρουσιάζουν το χαμηλότερο ποσοστό νέων εκτός εργασίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης, περίπου 8%, ενώ ο κίνδυνος αυξάνεται όσο μειώνεται το επίπεδο εκπαίδευσης.
Δομικές αδυναμίες
Το ΙΟΒΕ αποδίδει αυτή τη διαφοροποίηση σε διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας και στην ανεπαρκή διασύνδεση της ανώτατης εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και τα προγράμματα κατάρτισης. Όπως επισημαίνεται, το γεγονός ότι σημαντικό ποσοστό νέων πτυχιούχων παραμένει εκτός παραγωγικής διαδικασίας αναδεικνύει στρεβλώσεις που περιορίζουν την αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου της χώρας, παρά τη σταδιακή σύγκλιση της Ελλάδας με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο τα τελευταία χρόνια.
