Οι τραπεζικές καταθέσεις στην Ελλάδα συνεχίζουν να αυξάνονται, ενισχύοντας την εικόνα μιας οικονομίας που ανακτά σταδιακά τις δυνάμεις της. Τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι μόνο τον Ιούνιο οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκαν κατά 8,58 δισ. ευρώ, ενώ ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής διαμορφώθηκε στο 8,8%, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική ενίσχυση της ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα.
Πίσω όμως από αυτούς τους αριθμούς κρύβεται μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα για την πλειονότητα των πολιτών. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία για την κατανομή των τραπεζικών καταθέσεων του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ), σχεδόν επτά στους δέκα ιδιώτες καταθέτες διαθέτουν υπόλοιπο μικρότερο των 1.000 ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει τα εξαιρετικά περιορισμένα περιθώρια αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών. Την ίδια στιγμή, τα τελευταία στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η αποταμίευση των ελληνικών νοικοκυριών παραμένει σε καθοδική τροχιά και υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Η αντίφαση είναι χαρακτηριστική. οι συνολικές καταθέσεις αυξάνονται, αλλά η πλειονότητα των Ελλήνων εξακολουθεί να ζει χωρίς ουσιαστικό «μαξιλάρι» ασφαλείας.
Παρά τη βελτίωση της αγοράς εργασίας και τη σταδιακή αύξηση των μισθών, μεγάλο μέρος των εισοδηματικών αυξήσεων απορροφάται από το αυξημένο κόστος ζωής.
Ως αποτέλεσμα, ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά χρησιμοποιούν σχεδόν το σύνολο του μηνιαίου εισοδήματός τους για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους, χωρίς να περισσεύουν χρήματα για αποταμίευση. Αυτό εξηγεί γιατί η αύξηση των συνολικών τραπεζικών καταθέσεων δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη βελτίωση της οικονομικής θέσης της πλειονότητας των πολιτών.
Οι καταθέσεις αυξάνονται, αλλά όχι για όλους
Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι οι καταθέσεις συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά, με βασικό μοχλό τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά. Η εικόνα αυτή θα μπορούσε εύκολα να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι πολίτες καταφέρνουν πλέον να αποταμιεύουν περισσότερα χρήματα.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο σύνθετη. Η αύξηση των συνολικών καταθέσεων δεν σημαίνει ότι όλοι οι καταθέτες ενισχύουν τους λογαριασμούς τους με τον ίδιο τρόπο. Αντίθετα, σημαντικό μέρος της αύξησης προέρχεται από τη συγκέντρωση ολοένα μεγαλύτερων ποσών σε σχετικά περιορισμένο αριθμό λογαριασμών, ενώ για τη μεγάλη μάζα των νοικοκυριών η δυνατότητα αποταμίευσης παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.
Οι 7 στους 10 δεν διαθέτουν ούτε 1.000 ευρώ
Τα στοιχεία του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ) είναι αποκαλυπτικά.
Στο τέλος του 2025, περίπου το 70% των ιδιωτών καταθετών διατηρούσε τραπεζικό υπόλοιπο έως 1.000 ευρώ. Ακόμη μεγαλύτερο είναι το ποσοστό όσων διαθέτουν λίγες χιλιάδες ευρώ στην άκρη, γεγονός που καταδεικνύει ότι η μεγάλη πλειονότητα των νοικοκυριών δεν έχει δημιουργήσει ουσιαστικό αποθεματικό για να αντιμετωπίσει μία έκτακτη οικονομική δυσκολία.
Αντίθετα, ένα πολύ μικρό ποσοστό καταθετών συγκεντρώνει δυσανάλογα μεγάλο μέρος των συνολικών τραπεζικών καταθέσεων, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική συγκέντρωση του χρηματοοικονομικού πλούτου.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια ότι η βελτίωση των συνολικών μεγεθών δεν κατανέμεται ισόρροπα στην κοινωνία.
Με βάση τα ίδια στοιχεία, το 13% διαθέτει καταθέσεις από 1.000 έως 5.000 ευρώ, το 14% από 5.000 έως 50.000 ευρώ, και το 1,5% από 50.000 έως 100.000 ευρώ.
Η Eurostat καταγράφει υποχώρηση της αποταμίευσης
Την ίδια εικόνα επιβεβαιώνουν και τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για τον δείκτη αποταμίευσης των νοικοκυριών.
Η αδυναμία των ελληνικών νοικοκυριών να δημιουργήσουν αποταμιεύσεις αποτυπώνεται και στα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το πρώτο τρίμηνο του 2026. Ενώ το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών στην Ευρωζώνη παρέμεινε αμετάβλητο στο 14,3% του διαθέσιμου εισοδήματος, στην Ελλάδα σημειώθηκε μία από τις μεγαλύτερες επιδεινώσεις μεταξύ των κρατών-μελών. Συγκεκριμένα, το ποσοστό αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών μειώθηκε κατά 3,7 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, καταγράφοντας τη δεύτερη μεγαλύτερη πτώση στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη Ρουμανία.
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα παραμένει έντονη. Παρά την αύξηση των ονομαστικών μισθών και τη βελτίωση ορισμένων μακροοικονομικών δεικτών, η άνοδος του κόστους ζωής εξακολουθεί να απορροφά μεγάλο μέρος του εισοδήματος των νοικοκυριών, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα αποταμίευσης.
Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης, τα ελληνικά νοικοκυριά συνεχίζουν να αποταμιεύουν σημαντικά λιγότερο από τον μέσο Ευρωπαίο. Σε αρκετές περιόδους, μάλιστα, ο δείκτης αποταμίευσης στην Ελλάδα παραμένει αρνητικός, κάτι που σημαίνει ότι τα νοικοκυριά καταναλώνουν περισσότερα από το διαθέσιμο εισόδημά τους, είτε χρησιμοποιώντας προηγούμενες αποταμιεύσεις είτε αυξάνοντας τον δανεισμό τους.
Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη συνεχιζόμενη πίεση που ασκούν ο υψηλός πληθωρισμός των τελευταίων ετών, το αυξημένο κόστος στέγασης, οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα και η άνοδος του κόστους βασικών υπηρεσιών.
Επί της ουσίας, πίσω από τα θετικά μακροοικονομικά μεγέθη αναδεικνύεται μια λιγότερο αισιόδοξη πραγματικότητα. Οι καταθέσεις αυξάνονται, αλλά η αποταμίευση παραμένει προνόμιο ενός σχετικά μικρού μέρους της κοινωνίας, ενώ για εκατομμύρια Έλληνες ακόμη και η διατήρηση ενός μικρού αποθεματικού εξακολουθεί να αποτελεί δύσκολη υπόθεση.
