«Δεν είναι υπερβολή. Δημιουργώντας την αγορά των κοινοπρακτικών δανείων ο Μίνως Ζομπανάκης συνέβαλε καθοριστικά στη μετατροπή του Λονδίνου σε ένα από τα σημαντικότερα χρηματοπιστωτικά κέντρα του κόσμου, σε παγκόσμιο κέντρο της διεθνούς τραπεζικής», είπε ο Γκίκας Χαρδούβελης για τον Μίνωα Ζομπανάκη, τον Έλληνα τραπεζίτη που ξεκίνησε από τις Καλύβες των Χανίων και άφησε το αποτύπωμά του στην παγκόσμια οικονομική ιστορία.
Στην τιμητική εκδήλωση του Φιλολογικού Συλλόγου «Χρυσόστομος», για τη συμπλήρωση εκατό ετών από τη γέννηση του Μίνωα Ζομπανάκη, με συνομιλητές τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον ιατρό Ηλία Γαβριλάκη, προσωπικό φίλο του τιμώμενου και συγγραφέα του βιβλίου «Μίνως Ζομπανάκης», ο πρόεδρος του ΔΣ της Εθνικής Τράπεζας, Γκίκας Χαρδούβελης, ανέλαβε να εξηγήσει με απλά λόγια ποιο ήταν το επίτευγμά του στη διεθνή τραπεζική.
Η ιδέα που ένωσε τις τράπεζες
«Βρισκόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του ’60 όπου υπάρχει πρόβλημα διοχέτευσης χρημάτων στους δανειολήπτες επειδή οι τράπεζες δίσταζαν να δανείσουν για πέντε ή επτά χρόνια όταν οι ίδιες χρηματοδοτούνταν με καταθέσεις λίγων μηνών αλλά και επειδή τα ποσά που απαιτούνταν από τα μεγάλα έργα ήταν τεράστια και καμία τράπεζα δεν ήθελε να αναλάβει μόνη της τόσο μεγάλο πιστωτικό κίνδυνο. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγαλοφυΐα της λύσης που έδωσε ο Κρητικός από τις Καλύβες Χανίων», εξήγησε ο κ. Χαρδούβελης.
Και συνέχισε: «Ο Ζομπανάκης σκέφτηκε αυτό που κανείς ως τότε δεν είχε σκεφτεί. Αν μία τράπεζα δεν μπορεί να χορηγήσει μόνη της ένα μεγάλο δάνειο, τότε μπορούν να συνεργαστούν πολλές τράπεζες μαζί, ώστε αντί να αναλαμβάνει τον κίνδυνο μία, να τον αναλαμβάνουν μαζί δέκα, είκοσι ή τριάντα. Και το επιτόκιο να μην είναι σταθερό όπως ήταν μέχρι τότε, αλλά να μεταβάλλεται και να συνδέεται με το πραγματικό κόστος άντλησης κεφαλαίων των τραπεζών που συμμετείχαν στη χρηματοδότηση».
Τα κοινοπρακτικά δάνεια και ο πρόδρομος του LIBOR
Ο κ. Χαρδούβελης εξήγησε ότι η λογική του κυμαινόμενου επιτοκίου με βάση το χρηματοδοτικό κόστος των τραπεζών επικράτησε διεθνώς και αποτέλεσε τον πρόδρομο του LIBOR, που καθιερώθηκε ως κυρίαρχο διεθνές επιτόκιο αναφοράς για τις επόμενες δεκαετίες.
«Με την ιδέα του, ο Ζομπανάκης συνέβαλε στο να δημιουργηθεί μία ολόκληρη νέα αγορά. Η αγορά των κοινοπρακτικών δανείων σε δολάρια ΗΠΑ, η οποία βρέθηκε σύντομα να ανταγωνίζεται την αναπτυσσόμενη αγορά των ευρωομολόγων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, απέδωσε στον Ζομπανάκη και τη δυνατότητα των δανειοληπτών να εξοφλούν πρόωρα χωρίς ποινή, δικαίωμα που, όπως σημείωσε, έως τότε δεν υπήρχε.
«Η καινοτομία του Ζομπανάκη δεν δημιούργησε απλώς μία νέα αγορά. Υποχρέωσε όλες τις αγορές να γίνουν καλύτερες», υπογράμμισε ο πρόεδρος του ΔΣ της Εθνικής Τράπεζας.
Η προειδοποίηση πριν από την κρίση χρέους
Ο κ. Χαρδούβελης ανέδειξε και μια άλλη πλευρά του Μίνωα Ζομπανάκη: τη διορατικότητά του απέναντι στους κινδύνους που έκρυβε η ταχεία ανάπτυξη της αγοράς.
«Ο Ζομπανάκης δεν ήταν μόνο δημιουργός. Ήταν και διορατικός παρατηρητής», είπε, επισημαίνοντας ότι ο Κρητικός τραπεζίτης αντιλήφθηκε νωρίς πως η υπερβολική επιτυχία της αγοράς μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα.
«Το 1976, όταν οι περισσότεροι πανηγύριζαν την ανάπτυξη της αγοράς, εκείνος προειδοποιούσε για την έκθεση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος σε χώρες που δεν μπορούσαν να εξυπηρετήσουν το εξωτερικό τους χρέος. Το 1982 ήρθε η κρίση του Μεξικού και ακολούθησε η κρίση χρέους της Λατινικής Αμερικής», εξήγησε.
Το «Σχέδιο Ζομπανάκη»
Ακόμη και τότε, ο Ζομπανάκης δεν έμεινε απλός παρατηρητής, αλλά κατέθεσε προτάσεις για την επίλυση του προβλήματος.
Το «Σχέδιο Ζομπανάκη» (The Zombanakis Plan), όπως ονομάστηκε από το περιοδικό The Economist, δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 1983, κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους της Λατινικής Αμερικής.
Η πρόταση βασιζόταν σε έναν καινοτόμο, συντεταγμένο μηχανισμό αναδιάρθρωσης, μοιράζοντας την ευθύνη και το όφελος ανάμεσα σε δανειολήπτες και πιστωτές. Μάλιστα, στην επίσημη ιστορία του, το ΔΝΤ ξεχώρισε το «Σχέδιο Ζομπανάκη» ως υποδειγματικό παράδειγμα ιδιωτικής πρωτοβουλίας για την ελάφρυνση του χρέους.
Η προσφορά μακριά από τη δημοσιότητα
Ο κ. Χαρδούβελης στάθηκε ιδιαίτερα στον ουμανισμό του Μίνωα Ζομπανάκη, στην προσφορά του στην Ελλάδα σε περιόδους κρίσης, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, καθώς και στη βοήθεια που προσέφερε σε άλλες χώρες που αντιμετώπισαν οικονομικά προβλήματα, όπως η Ιαπωνία, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία.
«Ο Ζομπανάκης δεν ήταν άνθρωπος του κατεστημένου. Ξεκίνησε από χαμηλά και ακριβώς για αυτό έβλεπε πράγματα που άλλοι δεν έβλεπαν. Ανήκει σε αυτή τη μικρή κατηγορία των ανθρώπων που αλλάζουν τον τρόπο που λειτουργεί ο κόσμος. Για αυτό τον θυμόμαστε και θα συνεχίσουμε να τον θυμόμαστε», κατέληξε.
