Διώρυγα Παναμά: Σε ιστορικά υψηλά τα τέλη διέλευσης λόγω Ελ Νίνιο και Ορμούζ

Το κόστος διέλευσης από τη Διώρυγα του Παναμά έχει εκτοξευθεί σε επίπεδα-ρεκόρ, καθώς δύο διαφορετικές κρίσεις συμπίπτουν και επιβαρύνουν τη διεθνή ναυτιλία: η πτώση της στάθμης των υδάτων λόγω της ενίσχυσης του φαινομένου El Niño και η αυξημένη ζήτηση για τη συγκεκριμένη εμπορική διαδρομή μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εξαιτίας του πολέμου Ιράν-Ισραήλ.

Οι ημερήσιες δημοπρασίες για μία θέση διέλευσης τον Αύγουστο από τις συνήθως χρησιμοποιούμενες δεξαμενές της διώρυγας έχουν διαμορφωθεί κατά μέσο όρο περίπου στα 1,1 εκατ. δολάρια, ποσό υπερδιπλάσιο σε σχέση με πέρυσι και πάνω από 16 φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο της αντίστοιχης περιόδου. Η άνοδος επιταχύνθηκε μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου και την επακόλουθη διακοπή της κυκλοφορίας από τα Στενά του Ορμούζ, αναφέρουν οι Financial Times.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις καιρικές συνθήκες. Το El Niño, ένα φαινόμενο που συνδέεται με την άνοδο της θερμοκρασίας στην επιφάνεια του Ειρηνικού και μπορεί να προκαλέσει έντονη ξηρασία, άρχισε να ενισχύεται τον Ιούνιο και, σύμφωνα με την αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA), ενδέχεται να είναι ισχυρότερο από το συνηθισμένο φέτος.

Η χαμηλή στάθμη των υδάτων αποτελεί κρίσιμο πρόβλημα για τη λειτουργία της διώρυγας. Όπως δήλωσε στους FT ο Ρος Γκρίφιθ, επικεφαλής τιμολόγησης ναύλων Αμερικής στην Argus, τα επίπεδα του νερού «πέφτουν σταθερά», κάτι που κανονικά δεν θα έπρεπε να συμβαίνει την περίοδο από τον Μάιο έως τον Δεκέμβριο. Η ίδια κλιματική διαταραχή έχει ήδη επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα σε ευρωπαϊκούς ποταμούς, όπως ο Ρήνος και ο Δούναβης.

Η Διώρυγα του Παναμά προσθέτει στη κρίση που δημιουργεί το Ορμούζ

Η κρίση στο Ορμούζ δημιουργεί ταυτόχρονα μια δεύτερη πηγή πίεσης. Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Με το πέρασμα κλειστό, ασιατικές χώρες στρέφονται περισσότερο προς το αμερικανικό πετρέλαιο και τα πετρελαϊκά προϊόντα από τον Κόλπο του Μεξικού, αυξάνοντας τη ζήτηση για μεταφορά μέσω της Διώρυγας του Παναμά.

Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Το τελευταίο διάστημα, η μέση τιμή για τη χρήση των μεγαλύτερων δεξαμενών της διώρυγας, που μπορούν να εξυπηρετήσουν μεγαλύτερα πλοία, έφτασε τα 2,5 εκατ. δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί. Σε μεμονωμένες δημοπρασίες, οι τιμές για πλοία τύπου Neopanamax και Panamax έφτασαν έως τα 3,78 εκατ. και 2,63 εκατ. δολάρια, αντίστοιχα.

Η χαμηλή στάθμη δεν περιορίζει μόνο τον αριθμό των πλοίων που μπορούν να περάσουν. Υποχρεώνει επίσης τα πλοία να μειώσουν το βύθισμά τους, δηλαδή να ταξιδεύουν με λιγότερο φορτίο ώστε να βρίσκονται ψηλότερα μέσα στο νερό. Αυτό αυξάνει το κόστος μεταφοράς και μπορεί να δημιουργήσει μεγάλες ουρές πλοίων στις εισόδους της διώρυγας.

Η Αρχή της Διώρυγας του Παναμά έχει ήδη ανακοινώσει περιορισμούς. Για τις δεξαμενές Panamax, το επιτρεπόμενο βύθισμα αναμένεται να περιοριστεί στα 47,5 πόδια έως τις 3 Σεπτεμβρίου, από τα συνήθη 50 πόδια. Στις 3 Αυγούστου, περίπου 113 πλοία περίμεναν να περάσουν από τη διώρυγα, είτε έχοντας κλείσει θέση είτε συμμετέχοντας στις ημερήσιες δημοπρασίες, έναντι μόλις 40 στις αρχές Ιανουαρίου.

Κρίση υδάτινων πόρων

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η στάθμη της τεχνητής λίμνης Γκατούν, η οποία τροφοδοτεί τη Διώρυγα του Παναμά. Τα επίπεδα βρίσκονται ήδη κάτω από τον μέσο όρο της περιόδου 1965-2022 και προβλέπεται να υποχωρήσουν περαιτέρω τους επόμενους μήνες. Παρότι η κατάσταση είναι καλύτερη από το εξαιρετικά ξηρό 2023, η προβλεπόμενη ταχύτητα της πτώσης προκαλεί ανησυχία.

«Θα μπορούσε δυνητικά να έχουμε μια κατάσταση χειρότερη από το 2023», προειδοποίησε ο Γκρίφιθ.

Η Αρχή της Διώρυγας υποστηρίζει πάντως ότι οι πρόσφατες υψηλές τιμές στις δημοπρασίες αντανακλούν προσωρινές συνθήκες της αγοράς και όχι αυξημένο επίσημο τέλος διέλευσης. Παράλληλα, διαβεβαιώνει ότι οι περιορισμοί στο βύθισμα δεν μειώνουν επί του παρόντος τον αριθμό των ημερήσιων διελεύσεων. Ωστόσο, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων περιορισμών, εφόσον επιδεινωθούν οι υδρολογικές συνθήκες.

Έτσι, η Διώρυγα του Παναμά βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας. Η κλιματική αλλαγή περιορίζει τη διαθέσιμη χωρητικότητα, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνουν τη ζήτηση. Και ο συνδυασμός των δύο δημιουργεί έναν νέο πονοκέφαλο για τις ναυτιλιακές εταιρείες και, τελικά, για το κόστος του παγκόσμιου εμπορίου.