Ένα φιλόδοξο στοίχημα για το ενεργειακό κόστος έβαλε στο τραπέζι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 90ής ΔΕΘ, θέτοντας ως στόχο τη μείωση του κόστους ενέργειας κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία. Η εξαγγελία, ωστόσο, καλείται να δοκιμαστεί στην πράξη σε μια δύσκολη συγκυρία, καθώς η ενεργειακή αγορά βρίσκεται και πάλι αντιμέτωπη με έντονες αναταράξεις, το φυσικό αέριο κινείται σε υψηλά επίπεδα και η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας έχει αρχίσει να επιστρέφει σε επίπεδα που δοκιμάζουν τις αντοχές της αγοράς.
Ο πρωθυπουργός παρέπεμψε σε έναν συνδυασμό παρεμβάσεων – από τη μείωση των ρυθμιζόμενων χρεώσεων και την ενίσχυση των ΑΠΕ έως τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και την ενίσχυση του ανταγωνισμού. Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, είναι πώς ακριβώς αυτό το μείγμα πολιτικών μπορεί να μετατραπεί σε 30% χαμηλότερο κόστος για το νοικοκυριό ή την επιχείρηση. Για τις λεπτομέρειες, άλλωστε, παρέπεμψε στην εξειδίκευση των μέτρων από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αύριο Τρίτη.
ΔΕΗ και ανταγωνισμός στην πρώτη γραμμή
Πάντως, από τον στόχο της μείωσης κατά 30% του κόστους έως την πραγματική ελάφρυνση του λογαριασμού η απόσταση δεν είναι μικρή. Στη διαδρομή αυτή, η ΔΕΗ βρέθηκε στο επίκεντρο της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας, με το νέο σταθερό τιμολόγιό της (11,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα και χαμηλό πάγιο) να προβάλλεται ως ένα από τα πρώτα δείγματα της προσπάθειας για χαμηλότερες χρεώσεις.
Πίσω από την προβολή του συγκεκριμένου τιμολογίου κρύβεται η προσδοκία ότι θα λειτουργήσει ως καταλύτης για τον ανταγωνισμό. Η κυβέρνηση ουσιαστικά καλεί τους υπόλοιπους προμηθευτές να απαντήσουν με αντίστοιχα προϊόντα, ώστε η αποκλιμάκωση να μην περιοριστεί σε μόνο μία εμπορική πρόταση. Το ερώτημα, βέβαια, είναι κατά πόσο η αγορά θα ακολουθήσει. Διότι ο ανταγωνισμός στην προμήθεια είναι το ζητούμενο, αλλά δεν μπορεί να εξουδετερώσει τις επιπτώσεις ενός ακριβού καυσίμου, μιας ακριβής χονδρεμπορικής αγοράς ή των υπόλοιπων επιβαρύνσεων που ενσωματώνονται στα τιμολόγια ρεύματος.
Πόσο θα φανεί στην τσέπη το ψαλίδι στις ΥΚΩ;
Έτσι, στην εξίσωση του 30% ο πρωθυπουργός συμπεριέλαβε και τις επιμέρους χρεώσεις που συνθέτουν τον τελικό λογαριασμό ηλεκτρικής ενέργειας, με τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) να αποτελούν μία από τις πρώτες παρεμβάσεις που έχουν ανακοινωθεί με μείωση κατά 50% της σχετικής χρέωσης για τις οικιακές παροχές από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Η εικόνα, ωστόσο, γίνεται λιγότερο εντυπωσιακή όταν η εξαγγελία μεταφραστεί σε ευρώ. Η σημερινή χρέωση ΥΚΩ ανέρχεται περίπου στα 0,0069 ευρώ ανά κιλοβατώρα (για το πρώτο κλιμάκιο ΥΚΩ, έως 1.600 kWh ανά τετράμηνο). Με τη μείωση κατά 50% θα υποχωρήσει στα 0,00345 ευρώ. Άρα, για ένα νοικοκυριό που καταναλώνει 300 κιλοβατώρες τον μήνα, η μηνιαία επιβάρυνση περιορίζεται περίπου από τα 2,07 ευρώ στο 1,04 ευρώ. Δηλαδή η πραγματική ελάφρυνση θα είναι περίπου 1 ευρώ.
Οι ΥΚΩ χρηματοδοτούν το κόστος της ηλεκτροδότησης των μη διασυνδεδεμένων νησιών από πετρελαϊκούς σταθμούς, με κόστος παραγωγής πολλαπλάσιο εκείνου του ηπειρωτικού συστήματος. Η διαφορά καλύπτεται μέσω των λογαριασμών όλων των καταναλωτών της χώρας, ώστε ο κάτοικος ενός νησιού να πληρώνει την ίδια τιμή ηλεκτρικής ενέργειας με τον καταναλωτή της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Όσο περισσότερα νησιά συνδέονται με το ηπειρωτικό σύστημα, τόσο περιορίζεται η ανάγκη λειτουργίας των ακριβών πετρελαϊκών μονάδων και τόσο μειώνεται το κόστος των ΥΚΩ με τις διασυνδέσεις Κρήτης και Κυκλάδων να είναι οι πρώτες που αλλάζουν την εξίσωση καθώς εκτιμάται ότι εξοικονομούν περίπου 509 εκατ. ευρώ από το κόστος των ΥΚΩ το 2026. Το ποσό αναμένεται να φτάσει στα 523 εκατ. ευρώ το 2027, στα 536 εκατ. το 2028, στα 547 εκατ. το 2029 και στα 630 εκατ. ευρώ το 2030. Ωστόσο, το όφελος δεν έχει ακόμη φανεί στον λογαριασμό του καταναλωτή λόγω συσσωρευμένου ελλείμματος στον Ειδικό Λογαριασμό ΥΚΩ, μέρος του οποίου αναμένεται να καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό ώστε να καταστεί δυνατή η μείωση των χρεώσεων από το 2027.
Τα δημοτικά τέλη αλλάζουν δρόμο είσπραξης
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη κατηγορία χρεώσεων που θα πάψει να εμφανίζεται στον λογαριασμό ρεύματος. Από το 2028 τα δημοτικά τέλη θα αποσυνδεθούν από τους λογαριασμούς των παρόχων και θα εισπράττονται απευθείας από τους δήμους. Η αλλαγή θα κάνει μικρότερο το ποσό που αναγράφεται στον λογαριασμό ηλεκτρικού, δεν σημαίνει όμως ότι τα τέλη καταργούνται ή ότι το συνολικό κόστος για τον πολίτη μειώνεται αυτομάτως. Με άλλα λόγια, ένα μέρος της επιβάρυνσης θα αλλάξει απλώς δρόμο για να φτάσει στο ίδιο ταμείο.
Όσο για το μέτωπο της βιομηχανίας, η πρώτη παρέμβαση έχει ήδη εφαρμοστεί καθώς από την 1η Ιουλίου 2026 οι χρεώσεις ΥΚΩ για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις έχουν μειωθεί κατά 50%. Η κυβέρνηση έχει προαναγγείλει ότι θα συνεχίσει να εξετάζει μέτρα για τη μείωση του ενεργειακού κόστους της βιομηχανίας, με τον πρωθυπουργό να συνδέει τις επόμενες κινήσεις με τα δημοσιονομικά περιθώρια και τις δυνατότητες που παρέχει το ευρωπαϊκό πλαίσιο, δίχως να δίνει περισσότερες λεπτομέρειες.
ΑΠΕ: Το αντίβαρο στο ακριβό φυσικό αέριο
Ο κ. Μητσοτάκης συνέδεσε ευθέως τη μείωση του ενεργειακού κόστους και με την περαιτέρω διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα καθώς όσο μεγαλύτερη είναι η συμμετοχή φθηνότερης εγχώριας παραγωγής, τόσο μικρότερη είναι η εξάρτηση από ακριβότερες μονάδες και εισαγόμενα καύσιμα.
Η ελληνική αγορά άλλωστε δεν λειτουργεί σε ενεργειακό κενό και όσο το φυσικό αέριο παραμένει οριακό καύσιμο για τη διαμόρφωση της χονδρεμπορικής τιμής στο ρεύμα, οι διεθνείς αναταράξεις θα συνεχίσουν να περνούν στην εγχώρια αγορά. Η τιμή του αερίου στο ευρωπαϊκό hub TTF κινείται τις τελευταίες ημέρες πάνω από τα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα, με την αγορά να παρακολουθεί στενά τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την επάρκεια της Ευρώπης ενόψει του χειμώνα και τους αναλυτές να μην αποκλείουν ένα δυσμενές σενάριο που μπορεί να εκτοξεύσει τις χονδρεμπορικές τιμές ακόμη και στα 110 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Ο πρωθυπουργός, από την πλευρά του, επέλεξε να κρατήσει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα, διαμηνύοντας ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει όλα τα σενάρια. Σε κάθε περίπτωση η εξαγγελία για μείωση 30% θα δοκιμαστεί στην πράξη ακριβώς εκεί όπου η κυβέρνηση έχει μικρότερο έλεγχο, ήτοι στην τιμή του καυσίμου που συνεχίζει να επηρεάζει καθοριστικά το ευρωπαϊκό και ελληνικό ενεργειακό σύστημα.
Αντλίες θερμότητας, ηλιακοί και μπαταρίες στο πακέτο
Στο ενεργειακό πακέτο ο πρωθυπουργός περιέλαβε ένα νέο πρόγραμμα για την αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης και ψύξης, με στόχο να ωφεληθούν περίπου 100.000 δικαιούχοι. Στο επίκεντρο βρίσκονται τεχνολογίες όπως οι αντλίες θερμότητας και οι ηλιακοί θερμοσίφωνες, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης και κατ’ επέκταση του ενεργειακού κόστους των νοικοκυριών. Η συγκεκριμένη δράση αναμένεται να αποτελέσει μια από τις πρώτες παρεμβάσεις που θα αξιοποιήσουν τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο έως 1,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2028, ο οποίος συνδέεται με την ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής. Στον ίδιο σχεδιασμό ενδέχεται να ενταχθούν και επιδοτήσεις για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με στόχο οι μπαταρίες να λειτουργήσουν ως εργαλείο αυτοκατανάλωσης και περιορισμού του ενεργειακού κόστους.
Κύπρος και Αίγυπτος στον ενεργειακό σχεδιασμό
Στο ενεργειακό στρατηγικό κάδρο της κυβέρνησης ο κ. Μητσοτάκης ενέταξε και τις διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Για τη διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι η διαδικασία πόντισης του καλωδίου μπορεί να επανεκκινήσει μέσα στους επόμενους λίγους μήνες. Ως θετική εξέλιξη ανέφερε το ενδιαφέρον γαλλικού ομίλου Meridiam να συμμετάσχει στο έργο, ενώ έστειλε σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα ότι η Τουρκία δεν διαθέτει νομιμοποίηση για να εμποδίσει την υλοποίησή του. Η Αθήνα, όπως ανέφερε, βρίσκεται σε συνεννόηση με τη γαλλική πλευρά ώστε να αντιμετωπιστούν τα ενδεχόμενα που μπορεί να προκύψουν κατά την πορεία του έργου.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επικείμενη επίσκεψη του κ. Μητσοτάκη στην Αίγυπτο, αύριο, Τρίτη, όπου θα συναντηθεί με τον πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι. Αναφερόμενος στη συνάντηση κατά τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός μίλησε για μια «στρατηγική σχέση» Ελλάδας και Αιγύπτου, με γεωπολιτικές, στρατιωτικές αλλά και ενεργειακές διαστάσεις. Στο τελευταίο σκέλος ενέταξε και το GREGY, το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Αιγύπτου, το οποίο χαρακτήρισε «εξαιρετικά κρίσιμο και σημαντικό έργο» και υπενθύμισε ότι συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
