Ηλεκτρικό ρεύμα: Πλεόνασμα φθηνής ενέργειας αλλά υψηλές τιμές

Ο καύσωνας αυξάνει τη ζήτηση ρεύματος, την ίδια ώρα όμως ο ήλιος δουλεύει υπέρ του ηλεκτρικού συστήματος. Τα φωτοβολταϊκά παράγουν τις περισσότερες κιλοβατώρες ακριβώς στις ώρες που τα κλιματιστικά βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία, περιορίζοντας την ανάγκη για ακριβότερη θερμική παραγωγή και συγκρατώντας τη χονδρεμπορική τιμή.

Από τις αρχές Ιουνίου έως σήμερα περίπου το ένα τρίτο της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα προέρχεται από φωτοβολταϊκά ενώ, μαζί με τα αιολικά και τα μεγάλα υδροηλεκτρικά, η φθηνή πράσινη ηλεκτροπαραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) ξεπερνά ακόμη και το 60% του ενεργειακού μείγματος. Ομως, η μεγάλη διείσδυσή τους δεν αρκεί για να κρατήσει χαμηλή την τιμή όλο το 24ωρο. Οταν ο ήλιος δύει, οι θερμικές μονάδες επιστρέφουν στο προσκήνιο και μαζί τους ανεβαίνει και το κόστος.

Τα στοιχεία Ιουλίου και Αυγούστου

Τον Ιούλιο, σύμφωνα με τη μηνιαία ανάλυση του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ), οι ΑΠΕ συμμετείχαν κατά 61% στο ηλεκτρικό μείγμα. Η μέση τιμή εκκαθάρισης, ωστόσο, στην αγορά της επόμενης ημέρας στο Χρηματιστήριο Ενέργειας διαμορφώθηκε στα 110 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά 18% σε σχέση με τον Ιούνιο και κατά 9% σε ετήσια βάση.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα εάν εξεταστεί η αγορά του Αυγούστου. Την εβδομάδα 17-23 Αυγούστου η εγχώρια ζήτηση ήταν σχεδόν αμετάβλητη καταγράφοντας οριακή πτώση 0,2%. Παρ’ όλα αυτά, η μέση χονδρεμπορική τιμή αυξήθηκε κατά 41,2%, στα 144,41 ευρώ/MWh. Ηταν οι μέρες που η παραγωγή των ΑΠΕ υποχώρησε κατά 34% και το μερίδιό τους περιορίστηκε στο 49%. Την ίδια στιγμή το φυσικό αέριο ανέβηκε στο 39% (από 28%), όπως και η συμμετοχή του λιγνίτη. Η άνοδος συνεχίστηκε και την περασμένη εβδομάδα με την τιμή να φτάνει την προηγούμενη Τετάρτη στα 184,47 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά περίπου 70% σε σύγκριση με την προηγούμενη Κυριακή. Με σχεδόν ίδια ζήτηση, η αγορά χρειάστηκε περισσότερη θερμική παραγωγή και η τιμή πήρε την ανηφόρα.

Όπως ανέφερε προσφάτως και ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, οι ΑΠΕ κρατούν την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με τις χαμηλότερες χονδρεμπορικές τιμές στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ελληνική αγορά κινείται περίπου 15-30 ευρώ/MWh χαμηλότερα από την ευρύτερη περιοχή, κυρίως χάρη στην αυξημένη πράσινη παραγωγή που περιορίζει την ανάγκη για ακριβότερες θερμικές μονάδες.

Η αποθήκευση αποτελεί πλέον προϋπόθεση για να μετατραπεί η μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ σε σταθερότερο και χαμηλότερο κόστος για τον τελικό καταναλωτή

Οι διακυμάνσεις στο Χρηματιστήριο

Η Ελλάδα, επομένως, είναι σήμερα ακριβότερη από τον πρόσφατο εαυτό της, αλλά συχνά φθηνότερη από τους γείτονές της. Το τελευταίο διάστημα, όμως, η απόσταση μικραίνει.

Η ενδοημερήσια διακύμανση της τιμής στο Χρηματιστήριο Ενέργειας καταδεικνύει τι συμβαίνει. Για παράδειγμα, την περασμένη Δευτέρα η μέση τιμή διαμορφώθηκε στα 167,55 ευρώ/MWh. Ομως μεταξύ 11.30 και 15.30, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών βρισκόταν στο υψηλότερο επίπεδό, η τιμή έπεσε έως τα 83,44 ευρώ/MWh. Το βράδυ, όταν η ηλιακή ενέργεια υποχώρησε και χρειάστηκε να μπουν στο σύστημα οι θερμικές μονάδες αερίου, η τιμή ξεπέρασε τα 265 ευρώ/MWh.

Αντιστοίχως την Πέμπτη η «ψαλίδα» ήταν ακόμη μεγαλύτερη, από 62,30 ευρώ/MWh έως 263,47 ευρώ/MWh. Και αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη αλλαγή που συντελείται σήμερα στην αγορά ηλεκτρισμού. Η Ελλάδα δεν έχει πλέον πρόβλημα επάρκειας παραγωγής. Εχει πρόβλημα χρονικής κατανομής της παραγωγής. Οσο περισσότερα φωτοβολταϊκά προστίθενται, τόσο συχνότερα εμφανίζονται ώρες κατά τις οποίες η παραγωγή είναι μεγαλύτερη από τη ζήτηση. Τότε οι τιμές υποχωρούν, ενώ ενδέχεται να μηδενιστούν ή ακόμη και να περάσουν σε αρνητικό έδαφος. Η φθηνή πράσινη ενέργεια υπάρχει, αλλά δεν μπορεί πάντα να αξιοποιηθεί όταν παράγεται.

Το χαμένο κομμάτι του παζλ

Και το χαμένο κομμάτι του παζλ βρίσκεται στην αποθήκευση ενέργειας ώστε το ηλεκτρικό σύστημα να κρατά τη φθηνή ενέργεια των ωρών αφθονίας και να τη χρησιμοποιεί όταν ο ήλιος έχει δύσει, αντί να χρησιμοποιείται αέριο για ηλεκτροπαραγωγή. Χωρίς επαρκείς μπαταρίες ή αντλησιοταμίευση ένα μέρος της «πράσινης» ενέργειας είτε περικόπτεται για λόγους ασφάλειας λειτουργίας του συστήματος είτε διοχετεύεται στις διασυνδέσεις, για εξαγωγές, σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές. Ετσι δημιουργείται το παράδοξο μιας αγοράς που μπορεί την ίδια ημέρα να έχει περίσσευμα πολύ φθηνής πράσινης ενέργειας και, λίγες ώρες αργότερα, να χρειάζεται ακριβότερη ηλεκτροπαραγωγή για να καλύψει τη ζήτηση.

Η αποθήκευση αποτελεί πλέον προϋπόθεση για να μετατραπεί η μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ σε σταθερότερο και χαμηλότερο κόστος για τον τελικό καταναλωτή. Διαφορετικά, μέρος της αξίας της πράσινης παραγωγής χάνεται πριν φθάσει στον λογαριασμό του νοικοκυριού.

Η νέα άνοδος των τιμών, πάντως, έρχεται σε μια στιγμή που η κυβέρνηση προετοιμάζει τις παρεμβάσεις της για το ηλεκτρικό ρεύμα εν όψει της ΔΕΘ. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης προανήγγειλε τις περασμένες ημέρες «ενδιαφέρουσες εξελίξεις, θετικές, με το ηλεκτρικό ρεύμα». Στο τραπέζι βρίσκονται, σύμφωνα με τις πληροφορίες, η συγκράτηση των τιμολογίων με απορρόφηση μέρους των αυξήσεων από τους προμηθευτές και, εφόσον χρειαστεί, στοχευμένα μέτρα στήριξης. Η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη. Το ζητούμενο είναι αν αυτή η άνοδος θα περάσει τελικά στα «πράσινα» τιμολόγια του Σεπτεμβρίου.

Το φυσικό αέριο

Οι πιέσεις όμως στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας δεν περιορίζονται στον επόμενο μήνα, με το φυσικό αέριο να αποτελεί βασικό παράγοντα αβεβαιότητας για το επόμενο διάστημα. Από τις αρχές Αυγούστου στο ευρωπαϊκό Hub (TTF) η τιμή του είναι ανοδική φτάνοντας την περασμένη Δευτέρα στα 68,3 ευρώ/MWh (από 52,4 ευρώ/MWh στις 5/8 ή 48,9 ευρώ/MWh την πρώτη μέρα του καλοκαιριού).

Οσο το αέριο παραμένει ακριβό, η ηλεκτροπαραγωγή από θερμικές μονάδες θα συνεχίσει να αποτελεί παράγοντα πίεσης για τη χονδρεμπορική αγορά. Ακριβότερη ηλεκτρική ενέργεια προμηνύεται άλλωστε και για την Ευρώπη, όπου οι καύσωνες είχαν ήδη περιορίσει, τους θερινούς μήνες, τη διαθεσιμότητα υδροηλεκτρικών και πυρηνικών μονάδων την ώρα που η ζήτηση ήταν αυξημένη. Την ίδια ώρα, παραμένει εκτεθειμένη στις ώρες που οι ΑΠΕ δεν επαρκούν και το κενό καλείται να καλύψει το φυσικό αέριο, με τα προθεσμιακά συμβόλαια στο TTF να προμηνύουν ακριβό ρεύμα έως τις αρχές του 2027.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ