Για τα θέματα της παιδείας μίλησε στο ΟΤ Forum και στους δημοσιογράφους Γιάννη Μπασκάκη και Αλεξάνδρα Φωτάκη, στο πλαίσιο της 90ης ΔΕΘ, η Ιωάννα Λαλιώτου τομεάρχης Παιδείας και «σκιώδης» υπουργός της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ).
Η υπογεννητικότητα δημιουργεί νέες συνθήκες, δεν μπορεί όμως να χρησιμοποιείται αποκλειστικά ως επιχείρημα για τη συρρίκνωση των σχολικών δομών, είπε η κα. Λαλιώτου. Η μείωση του μαθητικού πληθυσμού θα μπορούσε να αποτελέσει ευκαιρία για μικρότερα τμήματα, περισσότερη εξατομικευμένη διδασκαλία και καλύτερες συνθήκες μάθησης.
Αναφερόμενη στο θέμα σημείωσε ότι η αύξηση του μέγιστου αριθμού μαθητών ανά τάξη δημιουργεί συνθήκες συνωστισμού στις σχολικές αίθουσες. Παράλληλα, οι συγχωνεύσεις σχολικών μονάδων επηρεάζουν την καθημερινότητα των οικογενειών, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η πρόσβαση στο σχολείο απαιτεί μεγαλύτερες μετακινήσεις. Για πολλές τοπικές κοινωνίες, το σχολείο δεν αποτελεί μόνο χώρο εκπαίδευσης, αλλά έναν βασικό θεσμό κοινωνικής συνοχής και ζωής.
Η μείωση του μαθητικού πληθυσμού αποτελεί συνέπεια της υπογεννητικότητας, η οποία επηρεάζει σταδιακά όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Ωστόσο, η επιλογή να συνδεθεί η δημογραφική εξέλιξη με τη μείωση των τμημάτων και των αιθουσών είναι αυτή που προκαλεί αντιδράσεις, σημείωσε.
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης και των εκπαιδευτικών φορέων διατυπώνεται συγκεκριμένη πρόταση για τη μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τάξη, τόνισε. Η συγκεκριμένη πρόταση συνδέεται με την ανάγκη αναβάθμισης της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αλλά και με την καλύτερη αντιμετώπιση των μαθησιακών, κοινωνικών και ψυχολογικών αναγκών των μαθητών.
Ο στόχος της πολιτείας, δεν μπορεί να είναι απλώς η δημοσιονομική ή διοικητική εξοικονόμηση, σημείωσε η κα. Λαλιώτου. Θα πρέπει να είναι η διασφάλιση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας ή την οικονομική κατάσταση της οικογένειάς τους.
Η ποιότητα της εκπαίδευσης
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η επίδοση των Ελλήνων μαθητών στον διεθνή διαγωνισμό PISA. Τα αποτελέσματα έχουν αναδείξει μια οδυνηρή πραγματικότητα, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για αρκετές ευρωπαϊκές χώρες: οι βασικές δεξιότητες των μαθητών υποχωρούν, είπε χαρακτηριστικά η κα. Λαλιώτου.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των μαθητών δυσκολεύεται να κατανοήσει ακόμη και ένα απλό κείμενο. Η δυσκολία δεν αφορά αποκλειστικά την απομνημόνευση πληροφοριών, αλλά την ουσιαστική κατανόηση, την ερμηνεία και την αξιοποίηση όσων διδάσκονται, συμπλήρωσε.
Η βασική πρόκληση είναι ότι τα παιδιά μπορεί να «μαθαίνουν» την ύλη, χωρίς όμως να κατανοούν σε βάθος το περιεχόμενό της. Η γνώση συχνά περιορίζεται στην αποστήθιση και στην αναπαραγωγή, ενώ υποχωρούν η κριτική σκέψη, η σύνδεση διαφορετικών πληροφοριών και η ικανότητα εφαρμογής της γνώσης στην πράξη, κατέληξε.
«Πολλές μεταρρυθμίσεις, μικρό αποτέλεσμα»
Στο ερώτημα τι πρέπει να αλλάξει στο εκπαιδευτικό σύστημα, η κα. Λαλιώτου σημείωσε ότι η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια ακόμη αποσπασματική μεταρρύθμιση. Τα ζητήματα της παιδείας είναι ευαίσθητα και πολύπλοκα, επομένως οι παρεμβάσεις χρειάζονται προσεκτικό σχεδιασμό, συνέχεια και αξιολόγηση, σημείωσε.
Τα τελευταία χρόνια έχουν υλοποιηθεί πολλές μεταρρυθμίσεις, χωρίς ωστόσο να έχουν επιφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι ότι ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα έχει επικεντρωθεί στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, σημείωσε.
Η πίεση της εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μεταφέρεται, ουσιαστικά, από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού. Τα παιδιά ξεκινούν από την Α΄ Δημοτικού να προετοιμάζονται για μια εξέταση που θα αντιμετωπίσουν πολλά χρόνια αργότερα, είπε.
Πόροι και πολιτικές επιλογές
Κάθε κυβέρνηση, εντός των δημοσιονομικών ορίων, μπορεί να καθορίζει τις προτεραιότητές της και να επιλέγει τον τρόπο με τον οποίο κατανέμει τους διαθέσιμους πόρους για την παιδεία σημείωσε η τομεάρχης Παιδείας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ).
Ωστόσο, η εκπαίδευση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα ακόμη κονδύλι του προϋπολογισμού, τόνισε. Οι αποφάσεις για τον αριθμό των τμημάτων, τις σχολικές αίθουσες και το εκπαιδευτικό προσωπικό έχουν άμεσες συνέπειες στην καθημερινότητα των μαθητών και στην ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, η Ελλάδα διαθέτει περίπου το 3,3% του προϋπολογισμού της για την εκπαίδευση, έναντι 4,7% που αποτελεί τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η διαφορά αυτή καταδεικνύει το περιθώριο που υπάρχει για ενίσχυση του εκπαιδευτικού συστήματος, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία οι μαθησιακές επιδόσεις προκαλούν προβληματισμό, κατέληξε.
Για την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, η κα. Λαλιώτου είπε ότι δεν αποτέλεσε ουσιαστική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, αλλά ένα διοικητικό εργαλείο με βασικό αποτέλεσμα τον αποκλεισμό σημαντικού αριθμού υποψηφίων από τα πανεπιστήμια. Με ιδιαίτερα έντονες συνέπειες για τα περιφερειακά πανεπιστήμια, σημείωσε
Ο αριθμός των υποψηφίων που μένουν εκτός τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εκτιμάται ότι ανέρχεται τουλάχιστον σε 10.000, είπε. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί, εμμέσως, πρόσθετη πελατεία για ιδιωτικούς φορείς εκπαίδευσης, καθώς οικογένειες που έχουν την οικονομική δυνατότητα στρέφονται σε εναλλακτικές λύσεις για τις σπουδές των παιδιών τους.
Ιδιωτικά πανεπιστήμια και δημόσια εκπαίδευση
Σε ερώτηση πώς η ΕΛΑΣ απαντά στην κριτική που δέχεται εκ των αριστερών της σχετικά με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, η κα. Λαλιώτου είπε ότι η κριτική επί του ζητήματος είναι ευπρόσδεκτη, υπό την προϋπόθεση ότι βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία και όχι σε γενικόλογες πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Η κα. Λαλιώτου τόνισε ότι η ΕΛΑΣ δεν θα νομοθετούσε τη συγκεκριμένη αλλαγή, καθώς η προτεραιότητα θα έπρεπε να είναι η ενίσχυση του δημόσιου πανεπιστημίου. Παράλληλα, αναγνώρισε τη δυνατότητα επιλογής ιδιωτικών φορέων εκπαίδευσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλειφθεί ή να υποβαθμιστεί ο δημόσιος χαρακτήρας της ανώτατης εκπαίδευσης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, καθώς και στο θεσμικό πλαίσιο βάσει του οποίου λειτουργούν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Η κα. Λαλιώτου εστίασε στο γεγονός ότι ο πήχης των προϋποθέσεων τοποθετήθηκε χαμηλά, με αποτέλεσμα αρκετά (ιδιωτικά) εκπαιδευτικά ιδρύματα να μην πληρούν τα απαιτούμενα κριτήρια.
Τέλος, αναφερόμενο στο φοιτηικό επίδομα που περιλαμβάνεται στις εξαγγελίες της ΕΛΑΣ, η κα. Λαλιώτου είπε ότι η πρόταση για φοιτητικό επίδομα θα καλύπτει έξοδα διαβίωσης φοιτητών οι οποίοι σπουδάζουν σε περιφερειακά πανεπιστήμια.
Το κόστος στέγασης, διατροφής και μετακίνησης αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους αρκετοί νέοι είτε αποφεύγουν να επιλέξουν σχολές εκτός του τόπου κατοικίας τους είτε αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες κατά τη διάρκεια των σπουδών τους, σημείωσε.
Ένα στοχευμένο φοιτητικό επίδομα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μέτρο ενίσχυσης των περιφερειακών πανεπιστημίων και ταυτόχρονα ως παρέμβαση κοινωνικής πολιτικής. Η στήριξη των φοιτητών δεν αφορά μόνο την ατομική τους πορεία, αλλά και τη βιωσιμότητα των ιδρυμάτων της περιφέρειας και την οικονομική ζωή των τοπικών κοινωνιών, κατέληξε. Το μέτρο, όπως σημείωσε, είναι προϋπολογισμένο.
