Δέσμη μέτρων για τη δίκαιη κινητικότητα του εργατικού δυναμικού ενέκρινε την Τρίτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με σκοπό τη διασφάλιση σαφών κοινωνικών δικαιωμάτων για όλους, παντού στην ΕΕ, ανεξάρτητα από το πού επιλέγουν να ζήσουν και να εργαστούν.
Η δέσμη μέτρων θα επιτρέψει στους εργαζομένους να αποδείξουν και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους σε κοινωνική ασφάλιση και υγειονομική περίθαλψη, και τα προσόντα τους να γίνουν κατανοητά παντού στην ΕΕ και να αναγνωριστούν επίσημα εκεί όπου το επάγγελμα είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο. Οι νέοι κανόνες και εργαλεία θα προστατεύσουν καλύτερα τους μετακινούμενους εργαζομένους από καταχρήσεις και θα εξαλείψουν τις αργές και πολύπλοκες διοικητικές διαδικασίες που εμποδίζουν τις εταιρείες να προσλαμβάνουν ταλέντα ή να παρέχουν υπηρεσίες σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι εθνικές διοικήσεις θα επωφεληθούν από την αποτελεσματικότερη συνεργασία για την επιβολή των δικαιωμάτων των εργαζομένων και την καταπολέμηση της απάτης.
Η πρόεδρος της Επιτροπής κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Η ενιαία αγορά πρέπει επίσης να καταστεί μια πραγματική αγορά δεξιοτήτων με περισσότερες ευκαιρίες για τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις. Και αυτό είναι που επιδιώκει να κάνει αυτό το πακέτο – να αντιμετωπίσει δύο από τα δέκα τρομερά εμπόδια και να αξιοποιήσει στο έπακρο τα ταλέντα που έχουμε στην Ευρώπη και να προσελκύσει περισσότερα. Η απλούστευση και η ισχυρότερη επιβολή συμβαδίζουν – οι δεξιότητες, η αναγνώριση και η προστασία θα διασχίζουν απρόσκοπτα τα σύνορα. Κέρδος για όλους.»
Η δέσμη περιλαμβάνει ανακοίνωση σχετικά με τη δίκαιη κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και πέντε νομοθετικές προτάσεις:
-Κανονισμό για τη θέσπιση ευρωπαϊκού διαβατηρίου κοινωνικής ασφάλισης·
-«Νόμος για τη μεταφορά δεξιοτήτων», κανονισμός για τα ψηφιακά και συγκρίσιμα επαγγελματικά προσόντα·
-Κανονισμό για την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας·
-Τροποποιητική οδηγία σχετικά με τα επαγγελματικά προσόντα· και
-Οδηγία σχετικά με τα προσόντα των υπηκόων τρίτων χωρών.
Μόλις τεθεί πλήρως σε εφαρμογή, η δέσμη μέτρων θα αποφέρει οφέλη ύψους περίπου 6 δισ. ευρώ έως το 2040, με ταχύτερη αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, επαλήθευση σε πραγματικό χρόνο των εγγράφων κοινωνικής ασφάλισης και άλλες εξοικονομήσεις για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τις αρχές, καθώς και με την αποφυγή της απάτης.
Διασυνοριακή χρήση ψηφιακών εγγράφων
Το ευρωπαϊκό δελτίο κοινωνικής ασφάλισης (ESSPASS) θα επιτρέπει στους πολίτες να ζητούν και να λαμβάνουν έγγραφα κοινωνικής ασφάλισης εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Ασθένειας και του φορητού εγγράφου Α1 για τους αποσπασμένους εργαζομένους.
Μέσω του πορτοφολιού ψηφιακής ταυτότητας της ΕΕ, τα άτομα που μετακινούνται σε άλλη χώρα της ΕΕ θα μπορούν να αποθηκεύουν και να παρουσιάζουν τα εν λόγω έγγραφα ψηφιακά, ενώ οι διοικήσεις θα μπορούν να τα επαληθεύουν γρήγορα και με ασφάλεια. Αυτός ο ψηφιακός χώρος θα είναι διαθέσιμος σε άτομα και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ έως το τέλος του έτους.
Σε διάστημα 12 ετών, η ψηφιοποίηση θα μπορούσε να εξοικονομήσει έως και 64 εκατ. ευρώ για τις επιχειρήσεις, 69 εκατ. ευρώ για τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης και 72 εκατ. ευρώ για τους επιθεωρητές εργασίας μέσω ταχύτερης διασυνοριακής επαλήθευσης. Οι ψηφιακές υπογραφές θα μπορούσαν να αποτρέψουν την απάτη ύψους έως και 277 εκατ. ευρώ κατά την ίδια περίοδο.
Βοηθώντας τις δεξιότητες και τα επαγγελματικά προσόντα να ταξιδεύουν διασυνοριακά
Τα προσόντα θα εκδίδονται σε τυποποιημένη ψηφιακή μορφή και θα είναι διαθέσιμα στο πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας της ΕΕ. Αυτό θα διευκολύνει την επαλήθευση της γνησιότητας των επαγγελματικών προσόντων. Η Επιτροπή προτείνει επίσης την παροχή ενός νέου εργαλείου σύγκρισης επαγγελματικών προσόντων της ΕΕ, το οποίο θα βασίζεται σε πληροφορίες από εθνικές βάσεις δεδομένων για τα επαγγελματικά προσόντα. Αυτό θα δώσει στους εργοδότες και τους εργαζομένους έναν απλό, ελεύθερο τρόπο κατανόησης και σύγκρισης των επαγγελματικών προσόντων σε όλα τα κράτη μέλη.
Η Επιτροπή πρότεινε επίσης την επικαιροποίηση των κανόνων για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων σε νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα. Μια υποχρεωτική ψηφιακή διαδικασία θα καταστήσει τη διασυνοριακή αναγνώριση για επαγγελματίες όπως οι γιατροί, οι νοσηλευτές, οι μηχανικοί και οι εκπαιδευτικοί ταχύτερη (πέντε εβδομάδες αντί τριών μηνών), φθηνότερη και ασφαλέστερη, διατηρώντας παράλληλα υψηλά επίπεδα δημόσιας ασφάλειας, προστασίας των καταναλωτών και επαγγελματικών προτύπων.
Μέσω κοινών πλαισίων κατάρτισης, η Επιτροπή θα επεκτείνει την αυτόματη αναγνώριση σε περισσότερα νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα, ιδίως σε εκείνα που καταγράφουν ελλείψεις βάσει προκαταρκτικού καταλόγου 10 επιπλέον επαγγελμάτων. Σήμερα, η Επιτροπή ενέκρινε το πρώτο τέτοιο πλαίσιο για τους φυσιοθεραπευτές, ένα από τα επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη κινητικότητα στην ΕΕ.
Οι νέοι κανόνες θα καθορίσουν επίσης κοινά πρότυπα για την αναγνώριση των προσόντων που αποκτώνται εκτός της ΕΕ για τους πολίτες της ΕΕ και για τους επαγγελματίες τρίτων χωρών που εργάζονται στην ενιαία αγορά ή υποβάλλουν αίτηση από το εξωτερικό. Οι διαδικασίες αυτές διαρκούν σήμερα κατά μέσο όρο 14 μήνες, ενώ τα κοινά πρότυπα θα τις φέρουν σε 4 μήνες, μειώνοντας κατά το ήμισυ το διοικητικό κόστος των προσλήψεων για τους εργοδότες. Για επτά επαγγέλματα για τα οποία υπάρχουν ήδη πρότυπα κατάρτισης σε επίπεδο ΕΕ, τα προσόντα που χορηγούνται από διαπιστευμένα ιδρύματα εκτός της ΕΕ και επανεξετάζονται από ευρωπαϊκούς φορείς διασφάλισης της ποιότητας θα αναγνωρίζονται αυτόματα. Τα κράτη μέλη διατηρούν τον πλήρη έλεγχο των προσώπων που γίνονται δεκτά στην επικράτειά τους και των προτύπων για την άσκηση ενός επαγγέλματος.
Ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας
Μόλις εγκριθεί, ο προτεινόμενος κανονισμός της Επιτροπής θα εξοπλίσει την Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας (ELA) με ισχυρότερα εργαλεία για τη στήριξη των κρατών μελών στην επιβολή του δικαίου της ΕΕ. Θα επιτρέψει στην ΕΑΕ να βελτιώσει την ικανότητά της να παρέχει εκτίμηση κινδύνου για τις επιθεωρήσεις, ώστε να βοηθήσει τις εθνικές επιθεωρήσεις να στοχεύουν καλύτερα τους ελέγχους. Προτείνει επίσης την ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας και της εμπειρογνωμοσύνης με ειδικούς εθνικούς αξιωματικούς συνδέσμους επιθεώρησης. Θα βελτιώσει περαιτέρω την πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις, παρέχοντας επιχορηγήσεις σε οργανισμούς που στηρίζουν άτομα που εργάζονται σε άλλα κράτη μέλη και εργοδότες που παρέχουν υπηρεσίες ή προσλαμβάνουν άτομα πέραν των συνόρων της ΕΕ.
Η πρόταση επεκτείνει περαιτέρω την εντολή της ΕΑΕ στην αντιμετώπιση των καταχρήσεων εις βάρος υπηκόων τρίτων χωρών που εργάζονται στην ΕΕ και στην καταπολέμηση της παράνομης απασχόλησης. Θα απλουστεύσει επίσης τη διαδικασία διαμεσολάβησης της ΕΑΕ, βοηθώντας τα κράτη μέλη να επιλύουν ταχύτερα τις διασυνοριακές διαφορές και αποφεύγοντας τις δικαστικές διαφορές, μειώνοντας έτσι το κόστος και την αβεβαιότητα και βελτιώνοντας τη διοικητική συνεργασία.
Επόμενα βήματα
Οι πολίτες θα δουν τα πρώτα πρακτικά οφέλη μόλις εγκριθούν οι πρωτοβουλίες από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και τεθούν σε ισχύ τα κύρια μέτρα.
Τα έγγραφα κοινωνικής ασφάλισης θα ψηφιοποιηθούν σταδιακά, αρχής γενομένης από το φορητό έγγραφο Α1 για τους αποσπασμένους εργαζομένους ένα έτος μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού ESSPASS, ακολουθούμενο από την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας και άλλα έγγραφα εντός τριών ετών.
Οι αλλαγές στα προσόντα και τη φορητότητα των δεξιοτήτων θα εφαρμοστούν επίσης σταδιακά: απλούστερη αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων εκτός ΕΕ εντός δύο ετών από την έγκρισή τους, ενώ τα ψηφιακά προσόντα στο πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας της ΕΕ και ευκολότερη αναγνώριση των νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων εντός τριών ετών.
Μόλις εγκριθεί η αναθεωρημένη εντολή, η ΕΑΕ μπορεί να αρχίσει να εφαρμόζει αλλαγές, ενώ αναμένονται βελτιώσεις κατά την περίοδο 2028-2030.
