Να προχωρήσουν σε μεταρρύθμιση των κανόνων του παγκόσμιου εμπορίου προέτρεψε την Τρίτη τα μέλη του ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ), διαφορετικά κινδυνεύουν να οδηγηθούν σε κατακερματισμό που θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά την οικονομική παραγωγή και να πλήξει περισσότερο τις φτωχότερες χώρες.
Οι φτωχότερες χώρες αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες απώλειες σε σενάρια κατάρρευσης
Στην ετήσια έκθεσή του, ο ΠΟΕ με έδρα τη Γενεύη ανέφερε ότι οι υφιστάμενοι κανόνες είναι δύσκολο να συμβαδίσουν με τις μεταβολές στην οικονομική ισχύ, την άνοδο της βιομηχανικής πολιτικής, το ψηφιακό εμπόριο και τις κλιμακούμενες πολιτικές εντάσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Η προειδοποίηση έρχεται μετά την αποτυχία των 166 μελών του ΠΟΕ να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με ένα πακέτο μεταρρυθμίσεων κατά τη διάρκεια υπουργικής συνάντησης στη Γιαουντέ του Καμερούν τον Μάρτιο, πριν από την επανέναρξη των συνομιλιών στη Γενεύη για θέματα όπως η λήψη αποφάσεων, η επίλυση διαφορών και οι προκλήσεις που δημιουργούν οι επιδοτήσεις και η κρατική παρέμβαση.
Ο ΠΟΕ δυσκολεύεται να επιτύχει συμφωνία για τις μεταρρυθμίσεις μεταξύ όλων των μελών του οργανισμού, ο οποίος λειτουργεί με βάση την ομοφωνία, καθώς τα μέλη βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια οικονομικής ανάπτυξης και συχνά έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα.
Οι οικονομολόγοι του ΠΟΕ μοντελοποίησαν ένα σενάριο στο οποίο ο κόσμος κατακερματίζεται σε ανταγωνιστικά γεωπολιτικά μπλοκ και διαπίστωσαν ότι το παγκόσμιο ΑΕΠ θα ήταν κατά 5,1% χαμηλότερο και οι εξαγωγές κατά 18,6% χαμηλότερες έως το 2050 σε σύγκριση με την αντίθετη περίπτωση. Σε ένα πιο ακραίο σενάριο, στο οποίο η πολυμερής συνεργασία καταρρέει και αντικαθίσταται από ένα συνονθύλευμα συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, το παγκόσμιο ΑΕΠ θα μειωνόταν κατά 6,9% και οι εξαγωγές κατά σχεδόν 27%.
Αντίθετα, η ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας θα μπορούσε να αυξήσει το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 2,9% και να ενισχύσει τις εξαγωγές κατά σχεδόν 18%, σύμφωνα με την έκθεση. Οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες θα επωφεληθούν περισσότερο από την ενίσχυση της συνεργασίας, αλλά θα μπορούσαν επίσης να υποστούν τις μεγαλύτερες απώλειες από τον κατακερματισμό.
ΠΟΕ: Το εμπόριο σε σταυροδρόμι
Ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΠΟΕ, Rob Staiger, δήλωσε στο Reuters ότι το εμπορικό σύστημα βρίσκεται σε «κρίσιμη καμπή», αναφέροντας τέσσερις σημαντικές προκλήσεις που επισημαίνονται στην έκθεση: την ευρύτερη κατανομή της οικονομικής ισχύος, την αυξανόμενη κρατική παρέμβαση στις οικονομίες, τις αλλαγές στη φύση του εμπορίου που οφείλονται στην ψηφιοποίηση και στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, καθώς και τις αυξανόμενες πολιτικές τριβές.
«Οι κανόνες βρίσκονται υπό πίεση και αυτό έχει πραγματικά αντίκτυπο. Και αν τα πράγματα καταρρεύσουν σε παγκόσμιο πολυμερές επίπεδο, τα σενάριά μας δείχνουν ότι αυτά θα είναι τα κόστη, και τα κόστη αυτά θα είναι αρκετά μεγάλα», δήλωσε ο Staiger.
Τα ευρήματα αυτά έρχονται σε μια περίοδο που οι χώρες επιδιώκουν όλο και περισσότερο περιφερειακές και κλαδικές εμπορικές συμφωνίες, εν μέσω αυξανόμενων εμπορικών εντάσεων και εκτεταμένων δασμών από τις ΗΠΑ.
Τον Μάρτιο, μια ομάδα μελών του ΠΟΕ συμφώνησε να προχωρήσει στην κατάρτιση των πρώτων βασικών κανόνων για το ψηφιακό εμπόριο μέσω μιας πολυμερούς συμφωνίας, παρακάμπτοντας την αντίθεση ορισμένων μελών.
Ο Staiger δήλωσε ότι οι περιφερειακές εμπορικές συμφωνίες και οι πολυμερείς πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να ενισχύσουν το πολυμερές σύστημα, αλλά προειδοποίησε ότι θα μπορούσαν επίσης να το υπονομεύσουν εάν εξελιχθούν σε ανταγωνιστικά μπλοκ.
Χωρίς ένα ισχυρό πλαίσιο του ΠΟΕ, τέτοιες συμφωνίες ενέχουν τον κίνδυνο να εκτρέψουν το εμπόριο προς προτιμώμενους εταίρους αντί προς τους πιο αποδοτικούς παραγωγούς και να ενθαρρύνουν τα μπλοκ να υψώσουν φραγμούς έναντι των εξωτερικών μερών, ανέφερε ο Staiger. Οι κανόνες του ΠΟΕ συμβάλλουν στον περιορισμό των διακρίσεων κατά των μη μελών και θέτουν περιορισμούς στον τρόπο διαμόρφωσης των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, πρόσθεσε.
Ο ΠΟΕ ανέφερε ότι η αβεβαιότητα όσον αφορά την εμπορική πολιτική είχε φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα τα τελευταία χρόνια, καθώς οι κυβερνήσεις εφαρμόζουν όλο και περισσότερο δασμούς, επιδοτήσεις, ελέγχους στις εξαγωγές και βιομηχανικές πολιτικές.
Παρότι περίπου το 72% του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών εξακολουθεί να πραγματοποιείται σύμφωνα με τους δασμολογικούς όρους της «πλέον ευνοούμενης χώρας» του ΠΟΕ —ποσοστό μειωμένο σε σχέση με το 80% περίπου του 2022—, ο Staiger χαρακτήρισε τη μείωση αυτή ως «ανησυχητική τάση» που υπογραμμίζει τον κίνδυνο σταδιακής διάβρωσης του πολυμερούς εμπορικού συστήματος.
