Σε θετικές από σταθερές αναβάθμισε τις προοπτικές της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας η Moody’s Ratings, επιβεβαιώνοντας παράλληλα τη μακροπρόθεσμη αξιολόγηση της χώρας στο Baa3. Ο οίκος διατήρησε επίσης στο (P)Baa3 τις αξιολογήσεις για το ανώτερο μη εξασφαλισμένο χρέος και τα προγράμματα έκδοσης τίτλων σε ξένο νόμισμα, καθώς και στο (P)P-3 την αξιολόγηση για τις λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα.
Η αλλαγή των προοπτικών αντανακλά, σύμφωνα με τη Moody’s, τους αυξημένους ανοδικούς καταλύτες για το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας, καθώς υπάρχουν πλέον περισσότερες ενδείξεις ότι η διαρκής έμφαση των αρχών στις διαρθρωτικές οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις αποδίδει, ενισχύοντας την οικονομική και δημοσιονομική ανθεκτικότητα περισσότερο από ό,τι ανέμενε μέχρι σήμερα ο οίκος. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερους ρυθμούς διαρθρωτικής ανάπτυξης και να ενισχύσει την ικανότητα της κυβέρνησης να συνεχίσει τη μακροχρόνια μείωση του χρέους, μεταξύ άλλων μέσω της πρόωρης αποπληρωμής μέρους των δανείων της κρίσης.
Η Moody’s επισημαίνει ακόμη ότι η αυξανόμενη, αν και όχι ακόμη διασφαλισμένη, εμπιστοσύνη πως τα πρόσφατα δημοσιονομικά κέρδη θα έχουν διάρκεια, μαζί με την πολιτική συναίνεση υπέρ της συνέχισης της μείωσης του χρέους, στηρίζει την αλλαγή των προοπτικών. Παράλληλα, η επιβεβαίωση του Baa3 αντανακλά το ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων της Ελλάδας, τη διαρθρωτικά ευνοϊκή εικόνα ως προς την εξυπηρέτηση του χρέους και τη σημαντική βελτίωση των δημόσιων οικονομικών.
Σταθερή η βαθμίδα
Η επιβεβαίωση της βαθμίδας Baa3 της Ελλάδας αντανακλά το ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων της χώρας, τα διαρθρωτικά ευνοϊκά χαρακτηριστικά ως προς τη δυνατότητα εξυπηρέτησης του χρέους και τη σημαντική βελτίωση των δημόσιων οικονομικών. Παράλληλα, η Moody’s επισημαίνει διαρθρωτικές προκλήσεις για το πιστωτικό προφίλ, όπως το ακόμη υψηλό δημόσιο χρέος, οι μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες, η συγκρατημένη αύξηση της παραγωγικότητας και το σημαντικό απόθεμα προβληματικού χρέους εκτός του τραπεζικού συστήματος, το οποίο επιβαρύνει υπερχρεωμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το σκεπτικό για τις θετικές προοπτικές
Η Moody’s διαπιστώνει ενδείξεις ότι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζουν σταθερά οι ελληνικές αρχές συμβάλλουν σταδιακά στην άρση χρόνιων περιορισμών στις επενδύσεις και στην κατανομή των πόρων, ενώ παράλληλα ενισχύουν τη μεταφορά περισσότερης οικονομικής δραστηριότητας στην επίσημη οικονομία.
Οι επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα αυξάνονται, με φόντο τις βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση, την αδειοδότηση επιχειρήσεων, το πλαίσιο αφερεγγυότητας, τις δικαστικές διαδικασίες, τη διαχείριση γης, τον χωροταξικό σχεδιασμό, τη φορολογία της εργασίας και τις πολιτικές για τις δεξιότητες.
Παράλληλα, περισσότερες επιχειρήσεις αναπτύσσονται και μετακινούνται προς την επίσημη οικονομία. Αυτό έχει συμπέσει με ισχυρότερη απασχόληση και εξαγωγές, καθώς και με πιο υγιείς ισολογισμούς του ιδιωτικού τομέα.
Η Moody’s σημειώνει ότι η ισχύς των ενδείξεων διαφέρει ανάλογα με τον τομέα των μεταρρυθμίσεων και παραμένει ακόμη περιορισμένη σε αρκετές περιπτώσεις. Ωστόσο, το εύρος των θετικών ενδείξεων αυξάνει την πιθανότητα το σωρευτικό τους αποτέλεσμα να αποδειχθεί σημαντικό για το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας.
Το αναπτυξιακό μοντέλο της Ελλάδας έχει γίνει περισσότερο επενδυτικά προσανατολισμένο και στηρίζει ολοένα περισσότερο την παραγωγικότητα. Η αύξηση των επενδύσεων είναι ευρύτερη από μια προσωρινή ώθηση που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιστοιχούσαν σχεδόν στα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς ΑΕΠ από το 2020. Ως εκ τούτου, η πιο πρόσφατη στήριξη από το Ταμείο Ανάκαμψης, μέσω επιχορηγήσεων, επιδοτούμενης χρηματοδότησης και συμπληρωματικών δημόσιων υποδομών, είναι πιθανότερο, σύμφωνα με τη Moody’s, να έχει ενισχύσει μια επενδυτική ανάκαμψη που βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη παρά να την έχει ξεκινήσει.
Η σύνθεση των άμεσων ξένων επενδύσεων γίνεται επίσης λιγότερο συγκεντρωμένη στα ακίνητα. Τον Σεπτέμβριο του 2026, η κυβέρνηση ανακοίνωσε αλλαγές στους κανόνες αποσβέσεων της φορολογικής νομοθεσίας, οι οποίες παρέχουν ένα επιπλέον κίνητρο στις επιχειρήσεις να εμβαθύνουν το κεφαλαιακό απόθεμα της χώρας.
Η συνέχιση της ενίσχυσης του κεφαλαιακού αποθέματος και μετά το τέλος των εκταμιεύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης φέτος θα αποτελούσε, σύμφωνα με τη Moody’s, ένδειξη ότι η δημόσια στήριξη έχει προσελκύσει επιπλέον παραγωγικές επενδύσεις και δεν έχει απλώς επισπεύσει επενδύσεις που θα πραγματοποιούνταν αργότερα.
Ισχυροί δημοσιονομικοί θεσμοί στηρίζουν τη μείωση του χρέους
Η βασική πορεία του χρέους της Ελλάδας παραμένει σε γενικές γραμμές συμβατή με τις εκτιμήσεις της Moody’s κατά την αναβάθμιση του Μαρτίου 2025.
Η συνεχιζόμενη ονομαστική ανάπτυξη, τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και η ενεργή αξιοποίηση των ταμειακών διαθεσίμων για την αποπληρωμή χρέους έχουν διατηρήσει τον δείκτη σε απότομη καθοδική τροχιά. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ μειώθηκε στο 146,1% το 2025, από 154,2% το 2024 και 209,4% στο υψηλότερο σημείο του το 2020.
Η Moody’s αναμένει περαιτέρω υποχώρηση στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030. Η πορεία αποκλιμάκωσης του χρέους και τα πρωτογενή πλεονάσματα ύψους 2,5%-3% του ΑΕΠ που τη στηρίζουν βασίζονται πλέον σε περισσότερο ανθεκτικά θεσμικά θεμέλια. Αυτά, σύμφωνα με τον οίκο, δείχνουν ότι η μείωση του χρέους μπορεί να διατηρηθεί και στη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, όταν ο πληθωρισμός και η ανάπτυξη επιστρέψουν σε πιο φυσιολογικά επίπεδα και το χρέος δεν θα είναι πλέον το υψηλότερο στην Ευρωζώνη.
Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών και της απασχόλησης έχει περιορίσει τα περιθώρια υποδήλωσης εισοδημάτων σε κλάδους που παραδοσιακά ήταν δύσκολο να φορολογηθούν και έχει συμβάλει στη διατηρήσιμη βελτίωση των φορολογικών εσόδων.
Το εκτιμώμενο φορολογικό κενό στον ΦΠΑ μειώθηκε περίπου στο 9% το 2024, από 24% το 2019, επίπεδο που βρίσκεται πλέον κοντά στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος διαμορφωνόταν στο 9,5% το 2023.
Μια ευρύτερη και αποτελεσματικότερα διοικούμενη φορολογική βάση θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερα περιθώρια για χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές και δαπάνες προτεραιότητας, διατηρώντας παράλληλα τα πρωτογενή πλεονάσματα που απαιτούνται για τη διαρκή μείωση του χρέους.
Αποπληρωμή χρέους
Η Ελλάδα έχει αξιοποιήσει τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις της για να επιταχύνει την αποπληρωμή του επίσημου χρέους που δημιουργήθηκε κατά την περίοδο της κρίσης. Η κυβέρνηση προχώρησε σε πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ στα τέλη του 2025 και σχεδιάζει να προπληρώσει ακόμη 13 δισ. ευρώ, ή 5% του ΑΕΠ, έως το τέλος του 2026.
Η πρόωρη αποπληρωμή μειώνει το ακαθάριστο χρέος και τις μελλοντικές ανάγκες αποπληρωμής και, σύμφωνα με τη Moody’s, αποδεικνύει τη συνεχιζόμενη δέσμευση για τη μείωση του χρέους. Ως εκ τούτου, αποτελεί ένδειξη ότι η Ελλάδα ενδέχεται να βρίσκεται σε μια πιο θεμελιώδη διαδικασία ενίσχυσης των δημοσιονομικών θεσμών και της ανθεκτικότητας του πιστωτικού της προφίλ.
