Δεξαμενόπλοια: Σφίγγει ο κλοιός για τον «σκιώδη» στόλο

Η μάχη για τον περιορισμό του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» δεξαμενόπλοιων σκληραίνει, με τις δυτικές δυνάμεις να εντείνουν το «κυνήγι» πλοίων που φέρονται να παρακάμπτουν τις διεθνείς κυρώσεις μεταφέροντας πετρέλαιο και ενεργειακά προϊόντα για λογαριασμό καθεστώτων όπως το Ιράν και η Ρωσία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν νέο πακέτο κυρώσεων σε βάρος ακόμη εννέα πλοίων, την ώρα που ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στέλνει —όπως ο ίδιος δήλωσε— «αρμάδα πολεμικών πλοίων» στη Μέση Ανατολή, κλιμακώνοντας την πίεση προς την Τεχεράνη.

Η στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ επιδιώκει να πλήξει τις πηγές χρηματοδότησης του ιρανικού καθεστώτος

Οι κινήσεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία επιχειρεί να πλήξει τις πηγές χρηματοδότησης του ιρανικού καθεστώτος, μετά τη βίαιη καταστολή μαζικών διαδηλώσεων που αποτέλεσαν μία από τις σοβαρότερες εσωτερικές προκλήσεις των τελευταίων ετών.

Οι κυρώσεις στο σκιώδη στόλο των τάνκερ

Σε ανακοίνωσή του, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών ανέφερε ότι το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) έθεσε στη λίστα κυρώσεων εννέα δεξαμενόπλοια του «σκιώδους στόλου», καθώς και τις εταιρείες που τα κατέχουν ή τα διαχειρίζονται, λόγω της «βάρβαρης καταστολής» των διαδηλωτών από το ιρανικό καθεστώς. Τα πλοία κατηγορούνται ότι μετέφεραν ιρανικό αργό πετρέλαιο, μεθανόλη, υγραέριο και καύσιμα σε διάφορους προορισμούς.

Τέσσερα δεξαμενόπλοια στη λίστα

Στη λίστα περιλαμβάνονται τέσσερα δεξαμενόπλοια υγραερίου, με μεγαλύτερο το VLGC Sea Bird, χωρητικότητας 78.500 κυβικών μέτρων και κατασκευής 1995. Κυρώσεις επιβλήθηκαν και στον διαχειριστή του, την Horizon Harvest Shipping με έδρα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αμερικανοί αξιωματούχοι κατηγορούν το πλοίο ότι μετέφερε εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια ιρανικού υγραερίου προς την Ανατολική Ασία, το Τζιμπουτί και τα ΗΑΕ.

Παράλληλα, στη «μαύρη λίστα» προστέθηκαν πέντε δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού, προϊόντων και χημικών. Μεταξύ αυτών και το VLCC Cesaria των 300.000 dwt, ναυπηγημένο το 2003, ιδιοκτησίας της Galeran Service με έδρα τις Σεϋχέλλες.

Συχνές αλλαγές σημαίας

Την ίδια στιγμή, νέα στοιχεία φωτίζουν τις πρακτικές εταιρειών που συνδέονται με τον «σκοτεινό στόλο». Η Radiating World Services, ένα από τα πιο γνωστά ονόματα στον χώρο, διαγράφηκε από τη βάση δεδομένων της VesselsValue, γράφει το splash247.com, ενώ πλοία που σχετίζονται με αυτήν αλλάζουν διαρκώς ιδιοκτησία και σημαία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το δεξαμενόπλοιο LR2 Eastern Pearl (115.300 dwt, κατασκευής 2006), που μετονομάστηκε σε Pacific Runner και πέρασε μέσα σε σύντομο διάστημα από τη Chatori Navigation στην Brook Maritime. Από τα μέσα του 2023 έχει αλλάξει επανειλημμένα σημαία —από Νήσους Κουκ και Ονδούρα έως Τανζανία, Κομόρες και πρόσφατα Καμερούν— με αρκετές από αυτές τις καταχωρίσεις να κρίνονται ψευδείς.

Ανάλογο μοτίβο εμφανίζει και το aframax Range Vale, επίσης συνδεδεμένο με την Chatori Navigation και υπό καθεστώς κυρώσεων. Το πλοίο αναχώρησε πρόσφατα από το ρωσικό λιμάνι Primorsk και αγκυροβόλησε στο Ust-Luga, πλέοντας αυτή την περίοδο υπό —κατά τις βάσεις δεδομένων— ψευδή σημαία Ζιμπάμπουε, έχοντας στο παρελθόν αλλάξει επανειλημμένα νηολόγιο.

Οι συνεχείς εναλλαγές ιδιοκτητών, σημαιών και υπεράκτιων εταιρικών σχημάτων θεωρούνται από αναλυτές κλασικές πρακτικές πλοίων που επιχειρούν να κινούνται στο γκρίζο πεδίο του διεθνούς εμπορίου πετρελαίου, αποφεύγοντας τον έλεγχο και τις κυρώσεις.

Ακυβέρνητο δεξαμενόπλοιο

Στη Δυτική Μεσόγειο, η κατάσταση αποκτά και διαστάσεις ναυτικής ασφάλειας. Το φορτηγό πλοίο Progress (109.672 dwt, κατασκευής 2007), το οποίο έχει υποστεί κυρώσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση, φέρεται να πλέει ακυβέρνητο ανοιχτά της Αλγερίας. Σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης, εγκατέλειψε αιφνιδίως την πορεία του προς τη Διώρυγα του Σουέζ και επιβράδυνε δραστικά, πριν τεθεί ουσιαστικά εκτός ελέγχου, σύμφωνα με το Tradewinds. Το πλοίο διαχειρίζεται η ρωσική Legacy Marine, επίσης υπό κυρώσεις, γεγονός που περιπλέκει τυχόν επιχειρήσεις ρυμούλκησης από ευρωπαϊκά ρυμουλκά.

Το περιστατικό σημειώθηκε μόλις μία ημέρα μετά την κατάσχεση από τις γαλλικές αρχές ενός άλλου δεξαμενόπλοιου υπό κυρώσεις, του Grinch (115.600 dwt, ναυπηγημένου το 2004), ενισχύοντας την εικόνα αυστηρότερης επιβολής των μέτρων στη Μεσόγειο.

Παρά την εκρηκτική αύξηση του «σκιώδους στόλου» από το 2022 και μετά —με 1.308 πλοία να έχουν τεθεί υπό κυρώσεις από ΗΠΑ, ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με το TankerTrackers.com— αναλυτές εκτιμούν ότι το 2026 ενδέχεται να σημάνει την αρχή της συρρίκνωσής του. Ο στόλος γερνάει, οι ευκαιρίες απασχόλησης περιορίζονται λόγω αυστηρότερης επιβολής των κυρώσεων και η ανακύκλωση αυτών των πλοίων παραμένει περίπλοκη και νομικά επισφαλής.