Η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά δεν είναι αυτό που φαίνεται

Ο πρόδρομος της «Εκθεσης Ντράγκι», οικονομολόγος Πατρίκ Αρτίς, μιλώντας προ διετίας στη γαλλική τηλεόραση, είπε κάτι απλό αλλά και συγκλονιστικό: «Στον σημερινό κόσμο, όπου η οικονομία είναι διεθνοποιημένη, δεν είναι ορθολογική απόφαση να επενδύσει κάποιος για τη δημιουργία μιας βιομηχανίας στην Ευρώπη». Κάτι γνωστό από καιρό που «αποκάλυψαν», όμως, επίσημα, πλέον, στα μάτια των ευρωπαϊκών ελίτ η Εκθεση Ντράγκι για το «Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας» και η Εκθεση Λέτα «Πολύ περισσότερο από μια Αγορά – Ταχύτητα, Ασφάλεια, Αλληλεγγύη».

Η αρχική διαπίστωση αφορούσε αρχικά την υστέρηση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ έναντι των ΗΠΑ. Στην συνέχεια, όμως, «ανακαλύφθηκε» ότι και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από την Κίνα αποτελεί σημαντική απειλή για τον παραγωγικό βιομηχανικό πυρήνα της ΕΕ με αποτέλεσμα να συζητούνται, για την προστασία των ευρωπαϊκών βιομηχανιών, έναντι αυτής της χώρας ειδικά μέτρα, άνευ προηγουμένου στην ιστορία της ΕΕ, όπως δασμοί και «ανταγωνιστική ισοτιμία» του νομίσματος.

Οι ευρωπαϊκές εταιρείες είναι μικρότερες και λιγότερο παραγωγικές από τις αμερικανικές (πλέον όχι σπάνια και από τις κινεζικές σε κλάδους τεχνολογικής αιχμής). Αλλεπάλληλες έρευνες δείχνουν ότι βασικός λόγος είναι τα υφιστάμενα-εναπομείναντα εμπόδια που κατακερματίζουν την ενιαία αγορά της ΕΕ, εμπόδια τα οποία εκτιμάται ότι είναι δύο έως τρεις φορές μεγαλύτερα από εκείνα μεταξύ των Πολιτειών των ΗΠΑ. Στις ΗΠΑ η μέση ώριμη επιχείρηση (άνω των 25 ετών) απασχολεί οκτώ φορές περισσότερους εργαζομένους από τη μέση νέα επιχείρηση (κάτω των τριών ετών).

Στην ΕΕ αυτός ο συντελεστής κλιμάκωσης είναι στο 1/4 των ΗΠΑ, δηλαδή η ώριμη επιχείρηση απασχολεί μόνο δύο φορές περισσότερους. Ελλείψει αγοράς και κλίμακας, οι εταιρείες της ΕΕ δυσκολεύονται να απορροφήσουν το πάγιο κόστος της καινοτομίας, διαιωνίζοντας το χάσμα παραγωγικότητας με τις ΗΠΑ – και την Κίνα.

Διαβάζοντας τις Εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα, αλλά και τις προηγούμενες εργασίες του Αρτίς, διαπιστώνει κανείς πως όλα τα λίγο-πολύ γνωστά προβλήματα που καθορίζουν την ασθενή ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας (έλλειψη μιας «βαθιάς» κοινής αγοράς κεφαλαίων, μικρό μέσο μέγεθος επιχειρήσεων, έλλειψη πραγματικά ενιαίας αγοράς προϊόντων, υψηλό ενεργειακό κόστος, ελλείψεις στο απαραίτητο «ανθρώπινο κεφάλαιο»), μπορούν να αναχθούν σε έναν και μόνο παράγοντα: στην απουσία λειτουργικής ενότητας των οικονομιών της ΕΕ. Δηλαδή η ΕΕ δεν είναι ακόμη μία ενιαία οικονομία. Είναι πολλές οικονομίες σε μία ατελή τελωνειακή και μία ατελή νομισματική ένωση υπό ένα γραφειοκρατικό διευθυντήριο που θέτει κοινούς κανόνες που απλά τις καθιστούν λιγότερο ευέλικτες και ανταγωνιστικές (γραφειοκρατικούς κανόνες που τώρα με τα αλλεπάλληλα Omnibus κ.λπ., επιχειρείται, όχι ιδιαίτερα επιτυχώς και εγκαίρως, να «συμμαζευτούν»). Ενώ στερούνται τις «οικονομίες κλίμακος» που απολαμβάνουν τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Κίνα στο εσωτερικό τους και ενώ, επίσης, στερούνται τις «βιομηχανικές πολιτικές» και τα στρατηγικά προγράμματα που εφαρμόζουν οι δύο αυτοί οικονομικοί γίγαντες.

Οι κ.κ. Δημήτρης και Χρήστος Α. Ιωάννου είναι οικονομολόγοι

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ