Ο πόλεμος στο Ιράν, στη Μέση Ανατολή γενικότερα, επηρεάζει εκατομμύρια καταναλωτές σε όλο τον κόσμο αλλά αποτελεί και δοκιμασία για τις χώρες των εμπολέμων. Κυρίως για την οικονομία του Ιράν.
Εδώ και τέσσερις δεκαετίες, το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης έχει οικοδομήσει αυτό που αποκαλεί «οικονομία αντίστασης», σχεδιασμένη να αντέχει σε συγκρούσεις, κυρώσεις και εχθροπραξίες με κράτη κοντά και μακριά. Ακόμα, είναι μια οικονομία που αντέχει στις εξοντωτικές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί, κυρίως απο τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ισλαμική Δημοκρατία είναι αναγκασμένη να κατασκευάζει προϊόντα που δυσκολεύεται να εισάγει, όπως φαρμακευτικά προϊόντα, ανταλλακτικά αυτοκινήτων και οικιακές συσκευές, σημειώνουν οι Financial Times.
Το μάθημα του Ιράν απο τον πόλεμο με το Ιράκ
Οι εκατοντάδες σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της είναι διάσπαρτοι σε όλη τη χώρα, ένα μάθημα που αποκόμισε μετά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ της δεκαετίας του 1980, εν μέρει για να καταστεί πιο δύσκολη η καταστροφή του δικτύου. Επίσης, χρησιμοποιεί την ανταλλαγή αγαθών για να παρακάμψει τις κυρώσεις, εξάγοντας πετρέλαιο σε αντάλλαγμα για τρόφιμα και μηχανήματα.
Αυτό το μοντέλο, το οποίο έχει βοηθήσει το καθεστώς να επιβιώσει, ακόμη και αν αντιμετωπίζει μια βαθιά οικονομική ύφεση, τίθεται τώρα υπό την απόλυτη δοκιμασία.
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν βομβαρδίσει το Ιράν με χιλιάδες αεροπορικές επιδρομές, δολοφονώντας τους ηγέτες του και στοχεύοντας τις στρατιωτικές υποδομές του. Έχουν επίσης πληγεί κρίσιμες υποδομές, όπως αποθήκες καυσίμων, το μεγαλύτερο συγκρότημα φυσικού αερίου του Ιράν και ακόμη και μια τράπεζα — όλα σε μια προσπάθεια να αποδυναμωθεί η κυριαρχία του καθεστώτος.
Σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ορισμένα βιομηχανικά εργοστάσια έχουν ήδη υποστεί ζημιές από τους βομβαρδισμούς, μεταξύ των οποίων δύο από τα μεγαλύτερα χαλυβουργεία της χώρας, τα οποία χτυπήθηκαν την Παρασκευή.
Ο χάλυβας αποτελεί σημαντικό εξαγωγικό προϊόν εκτός πετρελαίου για το Ιράν και ο Εσφαντιάρ Μπατμανγκελίτζ , διευθύνων σύμβουλος του think-tank Bourse & Bazaar Foundation με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, εκτιμά ότι η ιρανική δημοκρατία ήταν σε καλό δρόμο να εξάγει προϊόντα χάλυβα αξίας περίπου 7 δισ. δολαρίων κατά τη διάρκεια του τελευταίου ιρανικού έτους.
Ο πληθωρισμός στο 40%
Αυτό έχει επιβαρύνει ακόμη περισσότερο μια χώρα που βρισκόταν σε βαθιά κρίση πολύ πριν ξεκινήσει ο πόλεμος. Με τον πληθωρισμό να ξεπερνά το 40%, το βιοτικό επίπεδο έχει πέσει κατακόρυφα και η οργή για την κατάσταση της οικονομίας αποτελεί βασικό παράγοντα των αντικαθεστωτικών αναταραχών.
Ωστόσο, παρά ταύτα, αναλυτές αναφέρουν ότι υπάρχουν ενδείξεις ότι η «οικονομία αντίστασης» επιτυγχάνει μέχρι στιγμής μέρος του σκοπού για τον οποίο σχεδιάστηκε.
Το κόστος του πολέμου για το Ιράν θα είναι σοβαρό, με τις επακόλουθες οικονομικές πιέσεις να τροφοδοτούν πιθανώς περαιτέρω εσωτερική δυσαρέσκεια. Ωστόσο, προς το παρόν, το ζητούμενο για το καθεστώς είναι η επιβίωση.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η οικονομία του Ιράν θα αντιμετωπίσει ένα σοκ εξαιτίας αυτού του πολέμου», δήλωσε ο Μπατμανγκελίντζ. «Αλλά δεν πιστεύω ότι η οικονομική κρίση θα είναι αυτό που θα σπάσει τη ράχη του ιρανικού κράτους στη σύγκρουση».
Κατά την περίοδο που προηγήθηκε του πολέμου, ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αποκέντρωσε την εξουσία στις περιφερειακές διοικήσεις, επιτρέποντάς τους να επιταχύνουν τις εισαγωγές. Τα γραφειοκρατικά εμπόδια έχουν μειωθεί και οι διαδικασίες έγκρισης έχουν επιταχυνθεί.
Το εμπόριο συνεχίζεται μέσω των χερσαίων συνόρων, παρά το γεγονός ότι ελάχιστα εμπορικά πλοία διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, την κύρια πύλη του Ιράν για εξαγωγές και εισαγωγές, την οποία το ισλαμικό καθεστώς έχει ουσιαστικά αποκλείσει.
Ακόμη και με τον αμείλικτο βομβαρδισμό που υφίσταται το Ιράν, οι αρχές έχουν επιδιώξει να προβάλλουν σταθερότητα, επιμένοντας ότι δεν υπάρχει έλλειψη βασικών αγαθών.
Γεμάτα τα ράφια των σούπερ μάρκετ
Τα ράφια των σούπερ μάρκετ παραμένουν γεμάτα, με φρέσκα προϊόντα ευρέως διαθέσιμα, αναφέρουν οι FT. Μια περίοδος διανομής βενζίνης με δελτίο βοήθησε στη σταθεροποίηση των προμηθειών καυσίμων, αφού οι ισραηλινές επιθέσεις στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης της Τεχεράνης προκάλεσαν προσωρινή έλλειψη.
Ωστόσο, εάν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υλοποιήσει την απειλή του — η οποία προς το παρόν βρίσκεται σε αναστολή — να χτυπήσει τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράν, η οικονομική κατάσταση θα επιδεινωθεί ραγδαία.
Το Ιράν βρισκόταν σε σοβαρή οικονομική παρακμή πριν από την έναρξη του πολέμου, λόγω ενός συνδυασμού κυρώσεων, κακοδιαχείρισης, πτώσης των εσόδων από το πετρέλαιο και εκτεταμένης διαφθοράς.
Αυτό συνέβαλε στην πυροδότηση μαζικών διαδηλώσεων κατά του καθεστώτος, προκαλώντας μια βίαιη καταστολή τον Ιανουάριο που στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους. Ο 12ήμερος πόλεμος του Ισραήλ εναντίον της δημοκρατίας τον περασμένο Ιούνιο συνέβαλε επίσης στην ενίσχυση ενός αισθήματος δυσφορίας.
Ωστόσο, ένας πρώην Ιρανός αξιωματούχος στον τομέα της οικονομίας δήλωσε ότι, παρά την πίεση που ασκείται στην οικονομία, αυτή διαθέτει την ανθεκτικότητα να επιβιώσει ακόμη και αν ο πόλεμος διαρκέσει ένα χρόνο.
