Πριν από έναν χρόνο, στις 2 Απριλίου 2025, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίστηκε στον Κήπο των Ρόδων του Λευκού Οίκου με μια ανακοίνωση που έμελλε να αποτελέσει μία από τις πιο καθοριστικές πολιτικές της δεύτερης θητείας του.
Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε μια εκτενή λίστα δασμών ανά χώρα, στο πλαίσιο αυτού που ο ίδιος ονόμασε εμπορική πολιτική «Ημέρας Απελευθέρωσης», μια κίνηση που προκάλεσε πανικό και έντονη μεταβλητότητα στις αγορές παγκοσμίως.
Το πακέτο περιλάμβανε υψηλούς δασμούς σε εισαγωγές από πολλούς εμπορικούς εταίρους, με βασικούς άξονες τα 34% σε κινεζικά προϊόντα, 20% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και 46% στο Βιετνάμ.
Το κύμα ρευστοποιήσεων που ακολούθησε επηρέασε πολλαπλές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων διεθνώς, με τις αμερικανικές μετοχές, τα κρατικά ομόλογα και το δολάριο να δέχονται ισχυρό πλήγμα, σε αυτό που οι αγορές ονόμασαν «Sell America» trade, όπως υπενθυμίζει και το CNBC.
Ο απρόβλεπτος Τραμπ
Σύμφωνα με τα στοιχεία του CNBC, στους 12 μήνες που ακολούθησαν τη «Ημέρα Απελευθέρωσης», τα αμερικανικά assets συνέχισαν να εμφανίζουν έντονη μεταβλητότητα, συνδεδεμένη με το απρόβλεπτο μείγμα πολιτικών του Τραμπ. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία νέων επενδυτικών τάσεων, όπως το ABUSA (Anywhere But the USA) και το TACO (Trump Always Chickens Out).
Την ίδια περίοδο, ορισμένες διεθνείς αγορές, όπως οι βασικοί δείκτες της Βραζιλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιαπωνίας, ξεπέρασαν σε απόδοση τον S&P 500, καθώς επενδυτές, ιδιαίτερα εκτός ΗΠΑ, επιδίωξαν μεγαλύτερη διαφοροποίηση και μείωση της εξάρτησης από τις αμερικανικές αποδόσεις.
Στο μεταξύ, η Ουάσιγκτον προχώρησε σε σειρά εμπορικών συμφωνιών που μείωσαν τους δασμούς προς βασικούς εταίρους, όπως η ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ινδία και η Ελβετία.
Απόφαση – σταθμός
Ωστόσο, τον Φεβρουάριο, το καθεστώς των δασμών ακυρώθηκε όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ το έκρινε παράνομο, ενώ στη συνέχεια δικαστής διέταξε την κυβέρνηση να προετοιμαστεί για πιθανή καταβολή δισεκατομμυρίων δολαρίων σε επιστροφές προς εισαγωγείς.
Τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ ξεκίνησε έρευνες βάσει του Section 301 σε περισσότερους από δώδεκα εμπορικούς εταίρους, μεταξύ αυτών η Κίνα, η ΕΕ, η Ιαπωνία, η Ελβετία και η Ινδία, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιβολή νέων δασμών. Η κίνηση αυτή ακολούθησε την επιβολή «καθολικού» δασμού 10% στις εισαγωγές, ο οποίος, σύμφωνα με την κυβέρνηση, θα αυξηθεί στο 15%.
Αναθεώρηση θέσεων
Μέσα σε αυτό το ευμετάβλητο περιβάλλον, ο επικεφαλής επενδύσεων AJ Bell, Russ Mould, ανέφερε ότι οι επενδυτές συνεχίζουν να επανεκτιμούν την έκθεσή τους στις ΗΠΑ.
«Οι δασμοί και οι επιθετικές εμπορικές τακτικές, οι προκλήσεις στην ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, αλλά και οι στρατιωτικές παρεμβάσεις στη Λατινική Αμερική και τη Μέση Ανατολή, καθώς και οι εντάσεις γύρω από τη Γροιλανδία, σε συνδυασμό με τις υψηλές αποτιμήσεις της αμερικανικής αγοράς και το αυξανόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα, οδηγούν τους επενδυτές να επανεξετάσουν το αφήγημα της αμερικανικής υπεροχής», σημείωσε.
Όπως πρόσθεσε, οι λεγόμενοι «ανταποδοτικοί δασμοί» του Τραμπ «ανέβασαν την εμπορική πολιτική σε εντελώς νέο επίπεδο».
Παρά το γεγονός ότι ούτε οι αγορές μετοχών ούτε ομολόγων υποδέχθηκαν θετικά την πολιτική αυτή, ο Mould επισήμανε ότι οι αγορές ανέκαμψαν γρήγορα όταν ο Τραμπ υπαναχώρησε σε ορισμένα μέτρα.
«Ωστόσο, οι επενδυτές φαίνεται να σκέφτονται πιο προσεκτικά πού κατανέμουν τα κεφάλαιά τους σε έναν κόσμο μετά τη “Ημέρα Απελευθέρωσης”, όπου ακόμη και οι αναρτήσεις του προέδρου στα social media έχουν σημαντικό πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό βάρος», ανέφερε.
«Η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά μπορεί να ανέκαμψε ισχυρά από τα χαμηλά της περιόδου εκείνης, αλλά δεν αποτελεί πλέον την πρώτη επιλογή, όπως συνέβαινε σχεδόν σε όλη την περίοδο μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2009. Με άλλα λόγια, δεν ισχύει πλέον το “America first και οι υπόλοιποι πουθενά”», πρόσθεσε.
Εναλλακτικές
Σύμφωνα με ανάλυση της AJ Bell, οι δείκτες Shanghai Composite, Kospi της Νότιας Κορέας και Nikkei 225 της Ιαπωνίας κατέγραψαν υψηλότερες αποδόσεις από τους τρεις βασικούς δείκτες της Wall Street μετά τη «Ημέρα Απελευθέρωσης», με τις αναδυόμενες αγορές να ηγούνται.
Παράλληλα, στοιχεία της εταιρείας έδειξαν αυξημένο ενδιαφέρον για διεθνή επενδυτικά κεφάλαια που αποκλείουν τις ΗΠΑ, με τους επενδυτές να επιλέγουν συνειδητά να μην περιλαμβάνουν την αμερικανική αγορά.
Ο Daniel Casali της Evelyn Partners δήλωσε στο CNBC ότι σε όρους στερλίνας, ο δείκτης MSCI USA έχει αυξηθεί κατά 14% από τις 2 Απριλίου, υποαποδίδοντας έναντι του MSCI All Country World Index, ο οποίος ενισχύθηκε κατά 18%.
«Αυτή η σχετική αδυναμία των αμερικανικών μετοχών πιθανότατα αντικατοπτρίζει τον αντίκτυπο της πολιτικής “America First”, που ώθησε την Ευρώπη να αυξήσει τις δαπάνες για άμυνα και υποδομές», σημείωσε.
Ωστόσο, τόνισε ότι η υποεπένδυση στις ΗΠΑ τον τελευταίο χρόνο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η χώρα θα συνεχίσει να υστερεί μακροπρόθεσμα.
«Η αμερικανική οικονομία έχει ισχυρό ιστορικό ταχύτερης ανάπτυξης σε σχέση με άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες και παραμένει ηγέτιδα στην καινοτομία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το κλειδί για τις επενδύσεις είναι η διαφοροποίηση.
Η ελκυστικότητα της αμερικανικής αγοράς
Από την πλευρά του, ο Nigel Green της deVere Group επισήμανε ότι, έναν χρόνο μετά, ο S&P 500 «παραμένει σε θετική τροχιά», αλλά η κατανομή των κεφαλαίων έχει αλλάξει.
Όπως ανέφερε, δεν υπάρχει μαζική έξοδος κεφαλαίων από τις ΗΠΑ, αλλά παρατηρείται αυξημένη κατεύθυνση νέων επενδύσεων προς την Ινδία, την Ιαπωνία και τη Νοτιοανατολική Ασία.
«Οι επενδυτές δεν αντιμετωπίζουν πλέον τις ΗΠΑ ως ενιαία ευκαιρία. Επιλέγουν κλάδους που ευνοούνται από τις πολιτικές και αποφεύγουν όσους πλήττονται από εμπορικές αναταράξεις», είπε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η «Ημέρα Απελευθέρωσης» επιτάχυνε τον διαχωρισμό των αγορών. Από τη μία, εταιρείες που συνδέονται με εγχώρια παραγωγή, τεχνητή νοημοσύνη και ενεργειακή ασφάλεια προσελκύουν κεφάλαια· από την άλλη, επιχειρήσεις με διεθνή έκθεση και σύνθετες εφοδιαστικές αλυσίδες αντιμετωπίζουν πιέσεις.
«Η αμερικανική υπεροχή παραμένει, αλλά δεν είναι πλέον δεδομένη», υπογράμμισε.
Τέλος, ο Dorian Carrell της Schroders ανέδειξε την αβεβαιότητα γύρω από τον πόλεμο στο Ιράν, τις πιέσεις στην αγορά ιδιωτικού χρέους και τις αυξημένες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη ως παράγοντες που οδηγούν σε επαναξιολόγηση των επενδυτικών στρατηγικών.
«Έναν χρόνο μετά, το παγκόσμιο περιβάλλον μετατοπίζεται από έναν συγχρονισμένο, πολιτικά καθοδηγούμενο κύκλο σε ένα τοπίο με μεγαλύτερη έμφαση στις εθνικές προτεραιότητες, τις γεωπολιτικές εντάσεις και την αβεβαιότητα», κατέληξε.
