Ευρωπαϊκή οικονομία: Γιατί μπαίνουν στο «στόχαστρο» οι boomers – Τι λέει ο αντίλογος

Το πρόσφατο άρθρο του Εconomist, με τον εύγλωττο τίτλο «Ηοw the boomers screwed Europe», ή «Πώς οι boοmers κατέστρεψαν την Ευρώπη», αναπαράχθηκε ευρύτατα στα ελληνικά ΜΜΕ.

Καθώς στην Ελλάδα ο ένας στους τέσσερις κατοίκους είναι από boomer και πάνω (65+), είναι λογικό προβοκατόρικα άρθρα σαν κι αυτό να τραβάνε την προσοχή. Πόσο μάλλον όταν έχει ενταθεί η συζήτηση για τη γήρανση του πληθυσμού και την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

Προς τιμή μας στο in, δεν υιοθετήσαμε τον χοντροκομμένο τίτλο της «Πράβδα του καπιταλισμού», όπως αποκάλεσε εύστοχα τον Εconomist Έλληνας σχολιαστής.  Επιλέξαμε μια πιο ήπια προσέγγιση, για το «πώς οι boomers «ασκούν πίεση στο μέλλον της Ευρώπης».

Σε κάθε περίπτωση, το περιεχόμενο του άρθρου δίκαια έχει προκαλέσει έντονη κριτική – ιδίως σε online φόρουμ όπως το Reddit –  καθώς υιοθετεί λογικές κοινωνικού αυτοματισμού, βάζοντας στο στόχαστρο τη γενιά που γεννήθηκε τις δύο πρώτες δεκαετίες μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο.

Για όλα φταίνε οι bοοmers;

Αν πάρει κανείς τοις μετρητοίς την ανάλυση του Εconomist, θα νομίσει ότι πρέπει να στήσουμε τους σημερινούς συνταξιούχους, τους παππούδες και τις γιαγιάδες, σε έναν τοίχο και να τους εκτελέσουμε στα πέντε μέτρα.

Όπως μας τα παρουσιάζουν, όσοι διανύουν τα δεύτερα και τα τρίτα –ήντα ή έχουν καβατζώσει τα 80 έτη, φταίνε για όλα τα κακά της μοίρας μας ή έστω για ό,τι πάει λάθος στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Δεν ξέρει κανείς από πού να αρχίσει και πού να τελειώσει, μετρώντας τις αμαρτίες που φορτώνει στους boomers ο αρθρογράφος με το βαρύγδουπο ψευδώνυμο «Καρλομάγνος»: Στεγαστική κρίση; Δημογραφικό; Ασφαλιστικό; Συνταξιοδοτικό; Υστέρηση της Ευρώπης σε ανταγωνιστικότητα σε σύγκριση με τις ΗΠΑ; Πολιτικές κρίσεις; Έλλειμμα δαπανών για παιδεία και καινοτομία; Όποιο και αν είναι το πρόβλημα, οι boomers είναι οι ένοχοι.

Ακόμα και αν δεν το κάνουν επίτηδες, άθελά τους παρασιτούν εις βάρος της νεότερης γενιάς, των 30ρηδων, που πρέπει «να πληρώνουν δυσβάσταχτους φόρους για να χρηματοδοτούν τις συντάξεις των ηλικιωμένων, που σταμάτησαν να δουλεύουν στην ακμή της ηλικίας τους».

Τα κόστη που σχετίζονται με τη γήρανση, μας λέει ο Καρλομάγνος, κατασπαράζουν το ¼ του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, ποσοστό που ολοένα θα μεγαλώνει, όσο η γηραιά ήπειρος γερνάει κι άλλο.

Κουβέντα για την ταμπακέρα

Το άρθρο του Economist – όπως και δεκάδες άλλα στο ίδιο ύφος – δεν λέει κουβέντα για το βαθύ χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών, με το πλουσιότερο 10% των νοικοκυριών της Ευρωζώνης να κατέχει το 57% του συνολικού πλούτου.

Κουβέντα για τις υπέρογκες αμυντικές δαπάνες, το ReArm Europe των 800 δισ. ευρώ – που όπως κι αν τις  μαγειρέψουν θα αφαιρεθούν από τα απομεινάρια του κοινωνικού κράτους. Κουβέντα για τα «πακέτα διάσωσης» των τραπεζών, που αυτά και αν υποθήκευσαν το μέλλον των Ευρωπαίων.

Κουβέντα για την περιβαλλοντική καταστροφή που ροκανίζει το κλαδί που καθόμαστε εμείς και τα παιδιά μας. Μια καταστροφή που δύσκολα μπορούν να χρεωθούν συλλογικά οι bοοmers και τα καλαμάκια του φραπέ, αλλά προκάλεσαν πρωτίστως οι ρυπογόνες βιομηχανίες, που πάλι θέλουν να μας σώσουν «πρασινίζοντας».

Προς θεού μην πάει η συζήτηση σε απαγορευμένες λέξεις, όπως κοινωνική ανισότητα, ανισοκατανομή του πλούτου, εκμετάλλευση της εργασίας, της φύσης, του ανθρώπου. Όσο βολεύουν οι θεωρίες της συλλογικής ευθύνης και του «διαγενεακού χάσματος», οι νεότεροι θα έχουν κάποιον να κατηγορήσουν, κι ας είναι οι γονείς τους.

Αμαρτία πρώτη: Οι boomers φταίνε που τα ενοίκια είναι στο Θεό

Είσαι τριάντα χρονών, πληρώνεσαι 1000 ευρώ καθαρά και δεν βρίσκεις σπίτι με λιγότερα από 800 ευρώ; Φταίνε οι boomers, που «αγόρασαν σπίτια όταν ήταν πάμφθηνα και σήμερα αξίζουν εκατομμύρια».

Το αποτέλεσμα είναι oι boomers «να στερούν από τους νέους το δικαίωμα στην ιδιόκτητη κατοικία». Η μόνη ελπίδα; Να πεθάνουν μήπως και τους κληρονομήσουν τα παιδιά τους, αλλά κι αυτό δυστυχώς αργεί γιατί είναι κορακοζώητοι.

Αμαρτία δεύτερη: Οι boomers τρώνε τα λεφτά μας με τις συντάξεις τους

Οι Ευρωπαίοι boomers «έδωσαν στους εαυτούς τους γενναιόδωρες συντάξεις, ενώ έκτοτε τα δημογραφικά δεδομένα έχουν ανατραπεί». Στις ΗΠΑ οι σημερινοί συνταξιούχοι τουλάχιστον έκαναν τα κουμάντα τους: «Τα τρισεκατομμύρια δολάρια αποταμιεύσεων για ιδιωτικές συντάξεις, έδωσαν στα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου και στα ιδιωτικά επενδυτικά funds, την απαραίτητη ρευστότητα που επέτρεψε στις αμερικανικές επιχειρήσεις να γίνουν κολοσσοί».

Όμως τι κάνανε οι δικοί μας οι τζίτζικες boomers; Τα φόρτωσαν στους νέους. «Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι συντάξεις πληρώνονται από τους σημερινούς εργαζόμενους, με την ελπίδα ότι οι αγέννητοι εργαζόμενοι του αύριο θα πάρουν τη σκυτάλη και να πληρώνουν για τους δικούς τους γονείς όσο εκείνοι γερνάνε».

Επίσης, μέρος των συντάξεων χρηματοδοτείται από τα δημοσιονομικά ελλείμματα, που κι αυτά θα βαρύνουν τα αγέννητα παιδιά μας.

Αμαρτία τρίτη: Οι boomers φταίνε που δεν προοδεύει η τεχνολογία και η επιχειρηματικότητα

Σύμφωνα με την ανάλυση του Καρλομάγνου, τα ευρωπαϊκά κράτη ξοδεύουν υπερβολικά πολλά χρήματα για τους αχάριστους boomers. «Αυτό σημαίνει λιγότερα κεφάλαια για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους υπάρχουν τόσο λίγες μεγάλες εταιρείες σε τομείς όπως η τεχνολογία.

Αντίθετα, υπάρχει ένα τεράστιο κόστος που δεν καλύπτεται και επιβαρύνει τους κρατικούς προϋπολογισμούς».

 Ο αντίλογος: «Κατηγορήστε τους πλούσιους, όχι τους boomers»

«Μη σκοτώνετε τα κουνούπια, άλλοι σας πίνουν το αίμα», έγραφε ένα παλιό σύνθημα στους τοίχους της Αθήνας. Σήμερα τον ρόλο των ενοχλητικών εντόμων, έχουν πάρει οι boomers.

Δεν έχουμε φτάσει ακόμα στο σημείο να τους ψεκάζουμε με εντομοαπωθητικό ή να τους πετάμε στον Καιάδα. Όμως με τις συντάξεις πείνας που παίρνουν τουλάχιστον οι μισοί, ίσα που φυτοζωούν.

«Μην κατηγορείτε τους boomers, κατηγορήστε τους πλούσιους», έγραφε ο οικονομολόγος Ντιν Μπέικερ, συνιδρυτής του αμερικάνικου CEPR (Kέντρο για την Οικονομική και Πολιτική Έρευνα). Πρόκειται για ένα  ανεξάρτητο think tank προοδευτικών οικονομολόγων, που ανάμεσα στους συνεργάτες του είναι και ο νομπελίστας Γιόζεφ Στίγκλιτς.

Ο Μπέικερ, απαντώντας στo δεξιό «αντι-boomer» ρεύμα, δηλώνει το προφανές: «Η κεντρική ιδέα είναι ότι οι νέοι, αντί να ανησυχούν για τη μαζική αναδιανομή του εισοδήματος προς τα πάνω, η οποία έχει κάνει ανθρώπους όπως τον Έλον Μασκ και τον Μαρκ Ζούκερμπεργκ εξωφρενικά πλούσιους, θα έπρεπε να κατηγορούν τους γονείς και τους παππούδες τους».

Θυμίζει ότι δεν τρώγανε όλοι οι σημερινοί εξηνταπεντάρηδες και εβδομηντάρηδες με χρυσά κουτάλια, αφού η λεγόμενη «χρυσή εποχή» της μεταπολεμικής ευημερίας είχε ήδη λήξει το ’73, με την πρώτη πετρελαϊκή κρίση. Οι περισσότεροι σημερινοί boomers, τότε ξεκινούσαν τον εργασιακό τους βίο, σε μια εποχή υψηλής ανεργίας, ύφεσης και πληθωρισμού.

Το μεγάλο σορτάρισμα

Ενδιαφέροντα είναι και τα επιχειρήματα που χρησιμοποιεί για τη στεγαστική κρίση: «Aν οι νεότεροι θέλουν να κατηγορήσουν κάποιον για τις υψηλές τιμές των ακινήτων, θα πρέπει να στρέψουν το βλέμμα τους προς τον χρηματοπιστωτικό τομέα και τους ανεπαρκείς ρυθμιστές της οικονομίας, την εποχή της φούσκας (σ.σ. των ενυπόθηκων δανείων).

Αν είχαν λάβει μέτρα για να περιορίσουν τη φούσκα, πιθανότατα αυτή δεν θα είχε φουσκώσει τόσο πολύ και δεν θα είχε οδηγήσει σε μια τόσο καταστροφική πτώση στον κατασκευαστικό κλάδο, όταν τελικά έσκασε», σημειώνει ο Μπέικερ. Ο ίδιος αναφέρεται στους κεντρικούς τραπεζίτες της FED, αλλά παρόμοια στάση ακολούθησαν και οι Ευρωπαίοι ηγέτες.

Γιατί όμως να επιρρίπτουμε ευθύνες στις πολιτικές που επέτρεψαν ή και ενθάρρυναν το «μεγάλο σορτάρισμα» των κερδοσκόπων; Γιατί να τα βάζουμε με τα funds που έχουν μετατρέψει την κατοικία σε χρηματιστικό προϊόν; Οι boomers είναι ένας βολικός αποδιοπομπαίος τράγος, για να βγουν λάδι οι πραγματικοί ένοχοι.

Πηγή: in.gr