Ανάπτυξη: Γιατί στην Ελλάδα φέρνει υψηλότερους φόρους αλλά όχι υψηλότερους μισθούς

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για την ανάπτυξη στο πρώτο τρίμηνο του 2026 επιβεβαίωσαν  ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να κινείται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2% σε ετήσια βάση, όταν η οικονομία της Ευρωζώνης κινείται οριακά πάνω από το μηδέν.

οι μισθοί αυξάνονται με βραδύτερο ρυθμό από τα φορολογικά έσοδα, παρά το γεγονός ότι η ανεργία βρίσκεται στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας δεκαπενταετίας

Παρά την θετιή γενική εικόνα, οι εθνικοί λογαριασμοί αποκαλύπτουν ότι το επιπλέον εισόδημα που παράγει η οικονομία δεν κατανέμεται ισόρροπα. Τα στοιχεία δείχνουν οτι τα φορολογικά έσοδα του κράτους και τα επιχειρηματικά εισοδήματα αυξάνονται ταχύτερα από τις αμοιβές των εργαζόμενων, ενώ η πραγματική κατανάλωση των νοικοκυριών εμφανίζει σαφή σημάδια κόπωσης.

Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί η μακροοικονομική επιτυχία δεν μεταφράζεται πάντα σε αίσθημα ευημερίας, ενώ η συζήτηση για την ακρίβεια παραμένει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας ανήλθαν σε 20,97 δισ. ευρώ από 20,14 δισ. ευρώ ένα χρόνο πριν. Η αύξηση αντιστοιχεί σε 821 εκατ. ευρώ ή 4,1%.

Την ίδια στιγμή, το ακαθάριστο λειτουργικό πλεόνασμα και μεικτό εισόδημα,  η κατηγορία που περιλαμβάνει επιχειρηματικά κέρδη, εισοδήματα αυτοαπασχολούμενων και αποδόσεις κεφαλαίου, αυξήθηκε από 26,69 δισ. ευρώ σε 27,93 δισ. ευρώ. Η αύξηση έφθασε τα 1,24 δισ. ευρώ ή 4,6%.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η πορεία των φόρων επί της παραγωγής και των εισαγωγών. Από 9,47 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2025 ανήλθαν σε σχεδόν 10 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2026, καταγράφοντας αύξηση 503 εκατ. ευρώ ή 5,3%.

Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που συζητείται όλο και περισσότερο, καθώς από την ανάπτυξη που παράγεται στην οικονομία, μεγαλύτερο κομμάτι κατευθύνεται προς τα επιχειρηματικά εισοδήματα και προς τα δημόσια ταμεία απ’ ό,τι προς τις αμοιβές της εργασίας. Δεν είναι τυχαίο ότι οι μισθοί αυξάνονται με βραδύτερο ρυθμό από τα φορολογικά έσοδα, παρά το γεγονός ότι η ανεργία βρίσκεται στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας δεκαπενταετίας.

Το κράτος κερδίζει από την ακρίβεια

Στο οικονομικό επιτελείο γνωρίζουν ότι ένα μεγάλο μέρος της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης των τελευταίων ετών δεν οφείλεται μόνο στην ανάπτυξη αλλά και στη φύση του ελληνικού φορολογικού συστήματος. Η Ελλάδα εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους έμμεσους φόρους. Ο ΦΠΑ, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης και οι φόροι στα καύσιμα αποτελούν βασικούς πυλώνες των δημοσίων εσόδων.

Αυτό σημαίνει ότι όταν οι τιμές αυξάνονται, αυξάνονται σχεδόν αυτόματα και τα φορολογικά έσοδα. Το φαινόμενο έγινε ιδιαίτερα εμφανές κατά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Παρά τις πιέσεις που δέχθηκαν τα νοικοκυριά, τα έσοδα από τον ΦΠΑ κινήθηκαν ανοδικά, δημιουργώντας σημαντικό δημοσιονομικό χώρο.

Η ίδια εικόνα εμφανίζεται και σήμερα, με τον πληθωρισμό να επιστρέφει στο 5%, την ενέργεια να αυξάνεται με διψήφιο ρυθμό και τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ να δείχνουν ότι το κράτος εξακολουθεί να απορροφά σημαντικό μέρος της ονομαστικής μεγέθυνσης της οικονομίας.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών περνά σχεδόν απαρατήρητο στη δημόσια συζήτηση. Σε όρους όγκου, δηλαδή αφαιρώντας την επίδραση του πληθωρισμού, οι φόροι επί των προϊόντων αυξήθηκαν κατά 3,9% σε ετήσια βάση. Την ίδια περίοδο η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία της οικονομίας αυξήθηκε κατά μόλις 1,8%. Με απλά λόγια, οι φόροι αυξάνονται με υπερδιπλάσιο ρυθμό από την πραγματική παραγωγή αξίας.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι ένα μέρος της οικονομικής μεγέθυνσης δεν προκύπτει από εντυπωσιακή αύξηση της παραγωγικότητας ή της παραγωγής, αλλά από την ενίσχυση των φορολογικών εσόδων που συνδέονται με την άνοδο των τιμών και των συναλλαγών.

Οι πολίτες δεν βλέπουν την ίδια ανάπτυξη

Η εικόνα αυτή εξηγεί και μια αντίφαση που έχει να κάνει με το γεγονός ότι η οικονομία αναπτύσσεται, οι δημοσιονομικές επιδόσεις βελτιώνονται, τα φορολογικά έσοδα καταγράφουν νέα υψηλά. Κι όμως, η αίσθηση ευημερίας παραμένει για λίγους. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η πραγματική κατανάλωση των νοικοκυριών αυξήθηκε μόλις κατά 0,7% σε ετήσια βάση, ενώ σε τριμηνιαία βάση ουσιαστικά παρέμεινε στάσιμη.

Η απόσταση ανάμεσα στα μακροοικονομικά μεγέθη και στην καθημερινή εμπειρία των πολιτών μοιάζει όλο και πιο μεγάλη. Οι εργαζόμενοι βλέπουν τους μισθούς να αυξάνονται, αλλά με ρυθμό που δυσκολεύεται να καλύψει το κόστος στέγασης, ενέργειας και υπηρεσιών. Το κράτος καταγράφει υψηλότερα έσοδα και οι επιχειρήσεις ισχυρότερες επιδόσεις, ενώ τα νοικοκυριά παραμένουν αντιμέτωπα με τη συνεχιζόμενη μείωση της αγοραστικής τους δύναμης.

Η εικόνα που προκύπτει από τους εθνικούς λογαριασμούς δημιουργεί ένα νέο πολιτικό ερώτημα ενόψει της ΔΕΘ και της κατάρτισης του προϋπολογισμού του 2027, είναι οτι ενώ η  ελληνική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται, ποιος εισπράττει τελικά το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ανάπτυξης;