Για περισσότερα από τρία χρόνια, ο Τζάρεντ Κούσνερ επιχειρεί να υλοποιήσει ένα φιλόδοξο σχέδιο ανάπτυξης πολυτελών ξενοδοχείων και θερέτρων στα Βαλκάνια, μια περιοχή που σπάνια βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των μεγάλων Αμερικανών επενδυτών.
Ωστόσο, το εγχείρημα του γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ συναντά ολοένα και μεγαλύτερες αντιδράσεις, ιδιαίτερα στην Αλβανία, όπου ένα από τα σημαντικότερα έργα του έχει εξελιχθεί σε μείζον πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα, αναφέρει η Wall Street Journal.
Τις τελευταίες εβδομάδες, τα σχέδια για την ανάπτυξη ενός πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος σε προστατευόμενη παραθαλάσσια περιοχή κοντά στο χωριό Zvërnec, στην Αλβανία, έχουν πυροδοτήσει μαζικές κινητοποιήσεις.
Χιλιάδες πολίτες διαδηλώνουν καθημερινά, ενώ η υπόθεση έχει προκαλέσει την παρέμβαση ειδικού εισαγγελέα κατά της διαφθοράς, ο οποίος διερευνά μεταβιβάσεις γης στην περιοχή. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε επισήμως ανησυχίες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου και για τη νομοθεσία που το καθιστά εφικτό, προειδοποιώντας ότι τέτοιες κινήσεις ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την ενταξιακή πορεία της Αλβανίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στα Τίρανα, οι διαμαρτυρίες έχουν εξελιχθεί σε ευρύτερη έκφραση κοινωνικής δυσαρέσκειας. Οι διαδηλωτές δεν επικρίνουν μόνο το συγκεκριμένο έργο, αλλά καταγγέλλουν τη διαφθορά, την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη ακινήτων, την περιβαλλοντική υποβάθμιση και τη χρόνια αδυναμία του κράτους να βελτιώσει βασικές δημόσιες υπηρεσίες.
Ο Ράμα τονίζει την σημασία του έργου για την Αλβανία
Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα έχει βρεθεί σε δύσκολη θέση, αλλά υπερασπίζεται με σθένος την επένδυση, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για μια μοναδική ευκαιρία οικονομικής ανάπτυξης για την Αλβανία, μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης. Σε αλλεπάλληλες δημόσιες παρεμβάσεις, επιμένει ότι το έργο θα προσελκύσει υψηλού επιπέδου τουρισμό και θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας.
Από την πλευρά των επενδυτών, ο Άσερ Αμπεχσέρα, στενός συνεργάτης του Κούσνερ και βασικό πρόσωπο πίσω από το σχέδιο, δηλώνει ότι πολλές από τις αντιδράσεις εκδηλώνονται προτού ακόμη παρουσιαστούν οι πλήρεις λεπτομέρειες του έργου.
«Θα υπάρξει διάλογος με τις τοπικές κοινωνίες. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε έναν χώρο που θα είναι όχι μόνο εντυπωσιακός αλλά και ωφέλιμος για την περιοχή», ανέφερε, σύμφωνα με την Journal.
Η υπόθεση θυμίζει έντονα την εμπειρία που είχε ο Κούσνερ στη Σερβία. Εκεί σχεδίαζε την κατασκευή ξενοδοχείου με το εμπορικό σήμα Trump σε έκταση όπου βρισκόταν παλαιότερα το βομβαρδισμένο από το ΝΑΤΟ αρχηγείο του σερβικού στρατού στο Βελιγράδι. Το σχέδιο βρέθηκε επίσης αντιμέτωπο με εισαγγελική έρευνα, καταγγελίες για ευνοϊκές κυβερνητικές εγκρίσεις και μαζικές διαδηλώσεις, με αποτέλεσμα τελικά να παγώσει.
Παρότι οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ δεν έχουν προκαλέσει ιδιαίτερες πολιτικές αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα επενδυτικά σχέδια του Κούσνερ στα Βαλκάνια έχουν εξελιχθεί σε σημεία συσπείρωσης για πολίτες διαφορετικών πολιτικών πεποιθήσεων. Στην Αλβανία, οι διαδηλώσεις ξεπερνούν τα παραδοσιακά κομματικά όρια και εστιάζουν σε βαθύτερα ζητήματα διακυβέρνησης.
Όπως σημειώνει ο συγγραφέας και ερευνητής Φρεντ Άμπραχαμς, ειδικός στη σύγχρονη ιστορία της Αλβανίας, πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες κινητοποιήσεις πολιτών από την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος.
«Δεν είναι μια τυπική πολιτική διαμαρτυρία. Πρόκειται για μια ευρύτερη αντίδραση της κοινωνίας των πολιτών», τόνισε στην WSJ.
Έργα βιτρίνας, αδιαφορία για τον λαό
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 30χρονης περιβαλλοντολόγου Κριστίνα Ζιβέλι, η οποία συμμετέχει στις κινητοποιήσεις. Όπως είπε στην WSJ, πολλοί Αλβανοί νιώθουν ότι η κυβέρνηση δίνει προτεραιότητα σε έργα δισεκατομμυρίων ευρώ την ώρα που η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις σε υποδομές, υγεία και εκπαίδευση.
Στην καρδιά της διαμάχης βρίσκεται μια εντυπωσιακή χερσόνησος με προστατευόμενο οικοσύστημα, όπου αποδημητικά φλαμίνγκο τρέφονται σε λιμνοθάλασσες και κτηνοτρόφοι εξακολουθούν να βόσκουν τα κοπάδια τους. Οι διαδηλωτές έχουν μάλιστα βαφτίσει τις κινητοποιήσεις «επανάσταση των φλαμίνγκο».
Το σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη ξενοδοχείων, πολυτελών κατοικιών και τουριστικών εγκαταστάσεων στο Zvërnec, καθώς και τη δημιουργία ενός υπερπολυτελούς θερέτρου στο γειτονικό νησί Sazan. Συνολικά, οι επενδύσεις εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να φτάσουν τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες ξένες επενδύσεις στην ιστορία της χώρας.
Η Ιβάνκα Τραμπ, η οποία έχει επίσης εκφράσει δημόσια ενδιαφέρον για το εγχείρημα, χαρακτήρισε πρόσφατα το Sazan «ιδιωτικό νησί» και εξήρε τις προοπτικές ανάπτυξης της περιοχής.
Η ένταση κορυφώθηκε όταν εργολάβοι τοποθέτησαν περιφράξεις και συρματοπλέγματα στη χερσόνησο. Η αντίδραση κατοίκων και ακτιβιστών ήταν άμεση, ενώ βίντεο που έδειχνε διαδηλωτή να δέχεται βίαιη μεταχείριση από ιδιωτικούς φρουρούς ασφαλείας έκανε τον γύρο των κοινωνικών δικτύων.
Ο Αμπεχσέρα χαρακτήρισε το περιστατικό απαράδεκτο και απέδωσε την ευθύνη σε υπεργολάβο που έλαβε λανθασμένες αποφάσεις.
Ράμα, Κούσνερ και Ιβάνκα Τραμπ
Το ιδιοκτησιακό χάος που άφησε το κομμουνιστικό καθεστώς επιτρέπει αυθαιρεσίες
Πέρα από τις περιβαλλοντικές ανησυχίες, η επένδυση βρίσκεται αντιμέτωπη και με σύνθετα ιδιοκτησιακά ζητήματα. Η περιοχή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των προβλημάτων που κληρονόμησε η Αλβανία από την κομμουνιστική περίοδο, όταν μεγάλα τμήματα γης κρατικοποιήθηκαν και αργότερα αποτέλεσαν αντικείμενο αμφισβητούμενων διαδικασιών επιστροφής.
Δεκάδες οικογένειες υποστηρίζουν ότι είναι οι νόμιμοι ιδιοκτήτες εκτάσεων που έχουν μεταβιβαστεί σε επιχειρηματικούς ομίλους. Ανάμεσά τους βρίσκεται ο 61χρονος Πετράκ Μπαλιού, ο οποίος δίνει δικαστικό αγώνα εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια για γη που, όπως λέει, ανήκε στην οικογένειά του από το 1933.
«Δεν θέλω να χτίσω ξενοδοχείο. Θέλω απλώς να πάρω πίσω τη γη μου», δηλώνει στην Journal.
Η αντιπαράθεση εντάθηκε ακόμη περισσότερο μετά την ψήφιση νόμου το 2024, ο οποίος επιτρέπει την ανάπτυξη πολυτελών τουριστικών έργων σε προστατευόμενες περιοχές. Η νομοθετική αυτή αλλαγή θεωρείται κρίσιμος πυλώνας της στρατηγικής του Ράμα για τη μετατροπή της Αλβανίας σε προορισμό υψηλού εισοδήματος, αλλά έχει προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό όσο και στις Βρυξέλλες.
Προς το παρόν, το έργο στο Zvërnec παραμένει στη φάση του σχεδιασμού. Οι περιφράξεις έχουν απομακρυνθεί και οι επενδυτές προετοιμάζουν τις απαιτούμενες περιβαλλοντικές μελέτες. Παράλληλα, η αλβανική κυβέρνηση δεν έχει ακόμη οριστικοποιήσει τη συμφωνία για την ανάπτυξη του νησιού Sazan.
Παρά τις αντιδράσεις, οι επενδυτές εμφανίζονται αισιόδοξοι. Ο Ραμέζ αλ-Καγιάτ, εκπρόσωπος της καταριανής οικογένειας που συμμετέχει στο σχέδιο, επιμένει ότι η τελική απόφαση ανήκει στους ίδιους τους Αλβανούς.
«Αν τελικά οι πολίτες θεωρήσουν ότι το έργο δεν προσφέρει αξία, δεν θα προχωρήσει», δήλωσε στη Journal. Ωστόσο, προσθέτει με βεβαιότητα: «Δεν πιστεύω ότι αυτό θα συμβεί».
