Στο μικροσκόπιο του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης βρίσκονται οι τρεις μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής αυγών στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς κατηγορούνται ότι συντόνιζαν τις κινήσεις τους προκειμένου να διατηρήσουν τις τιμές των αυγών σε υψηλά επίπεδα κατά την περίοδο 2022-2025.
Σύμφωνα με αγωγή που κατατέθηκε σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Αϊόβα, στελέχη των εταιρειών Cal-Maine Foods, Hickman’s Egg Ranch και Versova φέρονται να συνεργάστηκαν για να επηρεάσουν έναν κρίσιμο δείκτη αναφοράς που χρησιμοποιείται ευρέως στον καθορισμό των τιμών χονδρικής και, τελικά, των τιμών που πληρώνουν οι καταναλωτές στα σούπερ μάρκετ, αναφέρει η Wall Street Journal
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς εκτυλίχθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές των αυγών στις ΗΠΑ είχαν εκτοξευθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις των καταναλωτών και μετατρέποντας το κόστος των βασικών ειδών διατροφής σε πολιτικό ζήτημα. Η βιομηχανία απέδιδε τις ανατιμήσεις κυρίως στην πρωτοφανή επιδημία γρίπης των πτηνών, η οποία οδήγησε στη θανάτωση δεκάδων εκατομμυρίων ορνίθων και περιόρισε σημαντικά την προσφορά.
Ωστόσο, σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, οι ελλείψεις στην αγορά αποτέλεσαν και ευκαιρία για συντονισμένες πρακτικές που ενίσχυσαν περαιτέρω τις αυξήσεις των τιμών.
Στην αγωγή περιγράφεται ότι στις 19 Δεκεμβρίου 2022, λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα, στελέχη των τριών εταιρειών πραγματοποίησαν τηλεδιάσκεψη με αντικείμενο τη στρατηγική που θα ακολουθούσαν στην αγορά χονδρικής.
Σύμφωνα με τις αρχές, ο τότε διευθύνων σύμβουλος της Hickman’s πρότεινε οι μεγάλες εταιρείες να υποβάλουν επιθετικές προσφορές αγοράς στην ηλεκτρονική πλατφόρμα Egg Clearinghouse, προκειμένου να αυξηθεί ο σχετικός δείκτης τιμών. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στη δικογραφία, ένας εκ των συμμετεχόντων φέρεται να σχολίασε ότι «ως ομάδα πρέπει να υποβάλουμε προσφορές όπως ψηφίζουν στο Σικάγο, νωρίς και συχνά».
Μια άγνωστη ηλεκτρονική αγορά παραγωγών αποκλειστικά για αυγά
Η Egg Clearinghouse αποτελεί μια σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό ηλεκτρονική αγορά, μέσω της οποίας οι παραγωγοί αγοράζουν και πωλούν αυγά μεταξύ τους. Τα στοιχεία συναλλαγών της χρησιμοποιούνται από την εταιρεία ανάλυσης αγορών Urner Barry –η οποία σήμερα ανήκει στην Expana– για τη διαμόρφωση των τιμών αναφοράς της αγοράς. Οι τιμές αυτές αποτελούν τη βάση για πολλά συμβόλαια προμήθειας μεταξύ παραγωγών και μεγάλων αλυσίδων λιανικής, επηρεάζοντας τελικά και τις τιμές στα ράφια των καταστημάτων.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, μετά την τηλεδιάσκεψη του Δεκεμβρίου του 2022 οι τρεις εταιρείες υπέβαλαν δεκάδες προσφορές αγοράς στην πλατφόρμα, συμβάλλοντας στην άνοδο των τιμών αναφοράς. Λίγες ημέρες αργότερα, όταν η Urner Barry ανακοίνωσε νέες τιμές-ρεκόρ για τα μεγάλα λευκά αυγά, ο επικεφαλής της Hickman’s φέρεται να συνεχάρη τους συνομιλητές του, γράφοντας σε μήνυμα: «Εξαιρετική δουλειά σήμερα στα βορειοδυτικά!».
Το υπουργείο Δικαιοσύνης υποστηρίζει ακόμη ότι οι εταιρείες χρησιμοποιούσαν πρακτικές που θυμίζουν το λεγόμενο spoofing, μια μορφή χειραγώγησης που έχει απασχολήσει κατά καιρούς τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Συγκεκριμένα, φέρονται να κατέθεταν προσφορές αγοράς σε υψηλότερες τιμές με σκοπό να επηρεάσουν τις προσδοκίες της αγοράς, χωρίς όμως να έχουν πραγματική πρόθεση να ολοκληρώσουν τις συναλλαγές. Σε αρκετές περιπτώσεις, όταν άλλοι πωλητές αποδέχονταν τις προσφορές, οι εντολές ακυρώνονταν πριν εκτελεστούν.
Παρόμοια εικόνα, σύμφωνα με τις αρχές, παρουσιάστηκε και στα τέλη του 2024, όταν νέα έξαρση της γρίπης των πτηνών προκάλεσε εκ νέου ανοδικές πιέσεις στις τιμές. Η αγωγή αναφέρει ότι πρώην επικεφαλής της Cal-Maine έστειλε μήνυμα στον διευθύνοντα σύμβουλο της Hickman’s με τη φράση «Let it rip» («Άφησέ το να απογειωθεί»), ενώ οι εταιρείες συνέχισαν να υποβάλλουν υψηλές προσφορές στην Egg Clearinghouse και να ασκούν πιέσεις στην Urner Barry για ακόμη μεγαλύτερες τιμές αναφοράς.
Οι παραγωγοί αρνούνται οποιαδηποτε έκνομη ενέργεια
Οι εμπλεκόμενες εταιρείες απορρίπτουν τις κατηγορίες. Η Cal-Maine υποστηρίζει ότι οι επικοινωνίες που επικαλείται το υπουργείο Δικαιοσύνης δεν επηρέασαν τις τιμές της αγοράς και ότι όλες οι ενέργειές της ήταν απολύτως νόμιμες. Η Versova επίσης αρνείται οποιαδήποτε παράβαση, σημειώνοντας ότι η εξωδικαστική επίλυση της υπόθεσης της επιτρέπει να επικεντρωθεί στις δραστηριότητές της. Από την πλευρά της Hickman’s επισημαίνεται ότι οι καταγγελλόμενες πρακτικές έλαβαν χώρα πριν από την εξαγορά της εταιρείας στα τέλη του 2025 από τη βραζιλιάνικη Mantiqueira και τον όμιλο JBS.
Παρά τις διαψεύσεις, οι τρεις εταιρείες συμφώνησαν να διευθετήσουν την αστική υπόθεση χωρίς να αναγνωρίσουν υπαιτιότητα. Στο πλαίσιο της συμφωνίας θα δωρίσουν περισσότερα από 50 εκατομμύρια αυγά σε τράπεζες τροφίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες και θα καταβάλουν συνολικά 3,3 εκατ. δολάρια σε πολιτείες που συμμετείχαν στην έρευνα. Η συμφωνία τελεί υπό την έγκριση του αρμόδιου δικαστηρίου.
Η υπόθεση αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο μια σχετικά άγνωστη αγορά χονδρικής μπορεί να επηρεάσει την τιμή ενός βασικού καταναλωτικού αγαθού. Παράλληλα, επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για το κατά πόσο οι ανατιμήσεις που παρατηρήθηκαν τα τελευταία χρόνια οφείλονταν αποκλειστικά στις επιπτώσεις της γρίπης των πτηνών ή αν ενισχύθηκαν και από πρακτικές που περιόρισαν τον ανταγωνισμό σε μια ήδη πιεσμένη αγορά.
