Μέσα σε μερικές ημέρες, η ευρωπαϊκή οικονομία έστειλε σήμα αλλαγής πορείας. Ο πληθωρισμός της ευρωζώνης υποχώρησε στο 2,8% τον Ιούνιο από 3,2% τον Μάιο, το Brent επέστρεψε κοντά στα 72 δολάρια από τα επίπεδα συναγερμού των 120 δολαρίων, ο δείκτης οικονομικού κλίματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέβηκε στις 95 μονάδες, η καταναλωτική εμπιστοσύνη βελτιώθηκε, η μεταποίηση δείχνει σημάδια σταθεροποίησης και η ανεργία παραμένει στο 6,3%. Η αλληλουχία των στοιχείων αλλάζει το σημείο από το οποίο θα κριθεί η πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας το δεύτερο εξάμηνο του έτους.
Μέσα σε μερικές ημέρες, η ευρωπαϊκή οικονομία έστειλε σήμα αλλαγής πορείας
Η εικόνα που είχαν μπροστά τους οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ πριν από λίγες εβδομάδες ήταν η κρίση στη Μέση Ανατολή να επαναφέρει τον φόβο ενός ακόμα ενεργειακού σοκ, οι τιμές του πετρελαίου έδιναν σήμα νέας πίεσης στο κόστος μεταφορών και παραγωγής, οι αγορές προεξοφλούσαν πιο επιθετική στάση από τη Φρανκφούρτη και τα υπουργεία Οικονομικών της ευρωζώνης παρακολουθούσαν τον πληθωρισμό να απειλεί εκ νέου τους προϋπολογισμούς τους.
Η ευρωπαϊκή οικονομία και ο πληθωρισμός
Το 2,8% για τον πληθωρισμό του Ιουνίου είναι ο πρώτος αριθμός που άλλαξε τη συζήτηση. Παραμένει πάνω από τον στόχο του 2%, όμως η πτώση από το 3,2% του Μαΐου έχει σημασία επειδή συνοδεύεται από υποχώρηση του δομικού πληθωρισμού στο 2,4% από 2,6%. Αυτό σημαίνει ότι η αποκλιμάκωση δεν περιορίζεται μόνο στην ενέργεια, αλλά αρχίζει να περνά και στον πυρήνα των τιμών. Οι υπηρεσίες, με ρυθμό γύρω στο 3,2%, παραμένουν το πιο επίμονο μέτωπο της ακρίβειας. Εκεί ενσωματώνονται μισθολογικές αυξήσεις, τουριστική ζήτηση, ενοίκια, μεταφορές και μια σειρά κόστη που δεν πέφτουν με την ίδια ταχύτητα με το πετρέλαιο. Για την ΕΚΤ αυτός είναι ο δείκτης που θα κρίνει αν η υποχώρηση του γενικού πληθωρισμού είναι διατηρήσιμη ή απλώς αποτέλεσμα της γρήγορης αποκλιμάκωσης στην ενέργεια. Η διαφορά είναι ότι η Φρανκφούρτη δεν πιέζεται πλέον να αντιδράσει σε συνθήκες συναγερμού.
Το πετρέλαιο άλλαξε τα δεδομένα
Το Brent κοντά στα 72 δολάρια, μετά την ένταση που το είχε στείλει προς τα 120 δολάρια, άλλαξε τις παραδοχές για το δεύτερο εξάμηνο. Το κόστος μεταφορών, οι τιμές καυσίμων, τα ναύλα, οι ενεργειακές δαπάνες των επιχειρήσεων και οι τιμές παραγωγού επηρεάζονται άμεσα από την αποκλιμάκωση της τιμης. Για την ευρωζώνη, όπου η ενεργειακή εξάρτηση εξακολουθεί να επηρεάζει βιομηχανία, μεταποίηση και εισαγωγές, η πτώση του πετρελαίου λειτουργεί σαν μοχλός αποσυμπίεσης. Είναι βέβαιο ότι δεν λύνει το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας, δεν εξαφανίζει το κόστος της πράσινης μετάβασης, δεν ακυρώνει τους γεωπολιτικούς κινδύνους, αλλά σίγουρο αφαιρεί από την ΕΚΤ το λόγο για νέα επιθετική κίνηση.
Αυτό φάνηκε και στις αγορές. Οι αποδόσεις των ευρωπαϊκών ομολόγων κινήθηκαν ήπια, οι επενδυτές περιόρισαν τις πιθανότητες άμεσης νέας αύξησης επιτοκίων και το ευρώ αντέδρασε σε ένα περιβάλλον λιγότερο επιβαρυμένο από ενεργειακό πανικό.
Το οικονομικό κλίμα
Ο τρίτος αριθμός είναι ο δείκτης οικονομικού κλίματος. Η άνοδος στις 95 μονάδες από περίπου 93,5 τον προηγούμενο μήνα σίγουρα δεν συνιστά έκρηξη αισιοδοξίας. Παραμένει κάτω από το όριο των 100 μονάδων, που λειτουργεί ως μακροχρόνιος μέσος όρος. Δείχνει όμως ότι επιχειρήσεις και καταναλωτές αρχίζουν να βλέπουν με περισσότερη αισιοδοξία το δεύτερο εξάμηνο του έτους.
Στις υπηρεσίες η εικόνα βελτιώθηκε, στη βιομηχανία η απαισιοδοξία περιορίστηκε, στο λιανεμπόριο οι προσδοκίες ανέκαμψαν και η καταναλωτική εμπιστοσύνη ενισχύθηκε. Η αγορά αρχίζει να μιλά για σταθεροποίηση μετά από εβδομάδες πολύ έντονης γεωπολιτικής και ενεργειακής αναταραχής.Ενδιαφέρον ωστόσο έχει η αντίφαση που αναδεικνύουν τα στοιχεία για τιςεπιχειρήσεις οποίες βλέπουν καλύτερες προοπτικές, αλλά ο δείκτης προσδοκιών απασχόλησης υποχώρησε στις 92,2 μονάδες από 94,4. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις αισθάνονται λιγότερο πιεσμένες, χωρίς ωστόσο να ξεκινούν ένα νέο κύκλο προσλήψεων.
Ο δείκτης βαρόμετρο της ευρωπαϊκής οικονομίας
Ο PMI ειναι το τέταρτο κομμάτι της αλλαγής που δείχνουν τα στοιχεία. Η μεταποίηση της ευρωζώνης κινείται κοντά στο όριο των 50 μονάδων, με τον σχετικό δείκτη γύρω στις 51,3 μονάδες από 51,6. Η ένδειξη δεν περιγράφει βιομηχανική ανάκαμψη μεγάλης κλίμακας, δείχνει όμως ότι ο τομέας που πλήρωσε περισσότερο την ενεργειακή κρίση, το ακριβό χρήμα και την αδύναμη εξωτερική ζήτηση δείχνει σημάδια αντίστασης.
Οι υπηρεσίες, με δείκτη περίπου 48,9, παραμένουν υπό πίεση, όμως η συνολική εικόνα είναι καλύτερη από εκείνη που φοβούνταν οι αγορές όταν το πετρέλαιο ανέβαινε και η γεωπολιτική ένταση ήταν στο απόγειο της. Για τις Βρυξέλλες το μήνυμα είναι σαφές, καθώς η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει πρόβλημα παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας, όμως οι βραχυπρόθεσμοι δείκτες δεν δείχνουν βιομηχανικό εκτροχιασμό.
Το πέμπτο στοιχείο είναι η αγορά εργασίας. Η ανεργία στο 6,3% παραμένει κοντά στα ιστορικά χαμηλά της ευρωζώνης. Η νεανική ανεργία στο 14,7%, χαμηλότερα από το 15,1%, εξακολουθεί να αποτελεί κοινωνικό πρόβλημα, αλλά η κατεύθυνση δείχνει καλύτερη. Οι κενές θέσεις εργασίας στο 2,3% δείχνουν αγορά που δεν υπερθερμαίνεται, αλλά εξακολουθεί να απορροφά κραδασμούς.
Αυτό είναι κρίσιμο στοιχείο για την ΕΚΤ, καθώς αν η αγορά εργασίας έδειχνε ταχεία επιδείνωση, η συζήτηση θα μετατοπιζόταν γρήγορα από τον πληθωρισμό στην ύφεση, ενώ αν έδειχνε υπερθέρμανση, θα ενίσχυε τον φόβο νέων μισθολογικών πιέσεων.
Το έκτο στοιχείο είναι το εμπορικό ισοζύγιο αγαθών της ευρωζώνης το οποίο πέρασε σε έλλειμμα περίπου 1 δισ. ευρώ τον Απρίλιο, από πλεόνασμα 8,7 δισ. έναν χρόνο πριν. Οι εξαγωγές αγαθών διαμορφώθηκαν στα 255,4 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 5% σε ετήσια βάση, αλλά οι εισαγωγές αυξήθηκαν επίσης, ενώ σε εποχικά προσαρμοσμένη βάση οι εξαγωγές ενισχύθηκαν 3,2% και οι εισαγωγές 2,9%. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat αφορούν την καρδιά της γεωπολιτικής κρίσης, παρόλα αυτά δείχνουν ένα υπαρκτό πρόβλημα.
Η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας
Η εικόνα δείχνει ότι το πρόβλημα της Ευρώπης μετακινείται σταδιακά από τις τιμές στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Οι σχέσεις με την Κίνα, οι δασμοί των ΗΠΑ, το κόστος ενέργειας και η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα γίνονται πλέον το νέο πεδίο πίεσης. Η αναφορά ότι το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα προσεγγίζει περίπου 1 δισ. ευρώ την ημέρα τον Απρίλιο αποτυπώνει το μέγεθος της πρόκλησης.
Το έβδομο στοιχείο είναι οι τιμές παραγωγού. Η μηνιαία αύξηση 0,6% και η ετήσια άνοδος 4,9% τον Απρίλιο δείχνουν ότι το κόστος στις επιχειρήσεις εξακολουθεί να περνά μέσα στην οικονομία.
Η ενέργεια στις τιμές παραγωγού υποχώρησε 0,4% σε μηνιαία βάση, στοιχείο θετικό για τους επόμενους μήνες, όμως η συνολική εικόνα παραμένει επιβαρυμένη.
Το λιανικό εμπόριο, με πτώση 0,4% σε μηνιαία βάση και αύξηση 1% σε ετήσια, συμπληρώνει την εικόνα. Οι καταναλωτές ανακτούν μέρος της εμπιστοσύνης τους, αλλά η κατανάλωση δεν έχει αποκτήσει καθαρή δυναμική. Για την ΕΚΤ και τα υπουργεία Οικονομικών αυτό σημαίνει ότι η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού δεν συνοδεύεται ακόμη από ισχυρή εσωτερική ζήτηση.
