Ο τουρισμός στη Ευρώπη φαίνεται να φτάνει σε νέα επίπεδα και τα στοιχεία που κρύβονται πίσω από αυτή την άνθηση είναι εντυπωσιακά.
Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρώπη υποδέχτηκε περίπου 758 εκατομμύρια διεθνείς τουριστικές αφίξεις το 2024.
Αυτό αντιστοιχεί σχεδόν στο 40% του συνολικού παγκόσμιου τουρισμού, καθιστώντας την Ευρώπη μακράν την πιο επισκέψιμη περιοχή του κόσμου.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο τομέας αυτός συνεισφέρει περίπου το 10% του ΑΕΠ της ΕΕ και στηρίζει περίπου μία στις δέκα θέσεις εργασίας, αν ληφθούν υπόψη τόσο οι άμεσες όσο και οι έμμεσες επιπτώσεις του.
Για χώρες όπως η Ισπανία, η Ελλάδα, η Κροατία, η Πορτογαλία και η Ιταλία, ο τουρισμός είναι πολύ περισσότερο από μια εποχική βιομηχανία.
Στηρίζει εκατομμύρια θέσεις εργασίας, συντηρεί χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις και αποτελεί κρίσιμη πηγή φορολογικών εσόδων.
Ο τομέας έχει ανακάμψει δυναμικά μετά την πανδημία, σύμφωνα με το euperspectives, με αρκετούς μεσογειακούς προορισμούς να υποδέχονται πλέον περισσότερους επισκέπτες από ποτέ.
Το Boeing 757-300, ως «τουριστικό βομβαρδιστικό», ετοιμάζεται να επιστρέψει στη Γερμανία ως μέρος του στόλου της Condor, μεταφέροντας 275 επιβάτες.
Ο τουρισμός αλλάζει
Οι σημερινοί τουρίστες ταξιδεύουν διαφορετικά από ό,τι πριν από μια δεκαετία. Οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους και οι διαδικτυακές πλατφόρμες κρατήσεων έχουν καταστήσει τις αποδράσεις του Σαββατοκύριακου στις πόλεις όλο και πιο προσιτές.
Τα social media έχουν επίσης μετατρέψει λιγότερο γνωστούς προορισμούς σε διεθνή σημεία ενδιαφέροντος σχεδόν εν μία νυκτί.
Πόλεις όπως το Πόρτο, η Κρακοβία, η Βαλένθια και η Λιουμπλιάνα κάποτε επισκέπτονταν κυρίως εγχώριοι ταξιδιώτες.
Τώρα αποτελούν τακτικούς σταθμούς στο ευρωπαϊκό κύκλωμα αποδράσεων του Σαββατοκύριακου, επεκτείνοντας τον τουρισμό σε νέες περιοχές και δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για τις τοπικές επιχειρήσεις.
Μια άλλη σημαντική αλλαγή είναι η άνοδος της εξ αποστάσεως εργασίας, ή του «workation».
Οι ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας έχουν θολώσει τα όρια μεταξύ εργασίας και διακοπών.
Αντί να παίρνουν τις παραδοσιακές διακοπές δύο εβδομάδων, ένας αυξανόμενος αριθμός επαγγελματιών περνά πλέον αρκετές εβδομάδες, ή ακόμα και μήνες, εργαζόμενος εξ αποστάσεως από το εξωτερικό.
Χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Κροατία, η Ελλάδα και η Εσθονία έχουν ενθαρρύνει ενεργά αυτή την τάση, εισάγοντας βίζες για ψηφιακούς νομάδες ή ειδικά προγράμματα διαμονής.
Για τις τοπικές οικονομίες, αυτοί οι μακροπρόθεσμοι επισκέπτες μπορούν να είναι ιδιαίτερα πολύτιμοι.
Σε αντίθεση με τους παραδοσιακούς τουρίστες, οι ψηφιακοί νομάδες ταξιδεύουν συχνά εκτός των περιόδων αιχμής και παραμένουν για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Επίσης, ξοδεύουν περισσότερα σε τοπικά καφέ, εστιατόρια και χώρους συνεργασίας, βοηθώντας τις επιχειρήσεις να αποκομίζουν έσοδα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αντί να βασίζονται αποκλειστικά στο καλοκαίρι.
Οι ψηφιακοί νομάδες εργάζονται εξ αποστάσεως, ενώ ταξιδεύουν ελεύθερα.
getty
Η αρνητική πλευρά της ταξιδιωτικής άνθησης
Πολλοί τηλεργαζόμενοι λαμβάνουν μισθούς σε πλουσιότερες χώρες, ενώ ζουν σε περιοχές όπου το κόστος διαβίωσης είναι σημαντικά χαμηλότερο.
Η μεγαλύτερη αγοραστική τους δύναμη επιτείνει τις πιέσεις στη στέγαση σε περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν έλλειψη λόγω του τουρισμού και της περιορισμένης προσφοράς.
Σε περιοχές της Λισαβόνας, της Βαρκελώνης και της Μαδέρας, οι τοπικές αρχές και οι οργανώσεις στέγασης αναφέρουν ότι η άφιξη των ψηφιακών νομάδων έχει συμβάλει στην αύξηση των ενοικίων, στην ανόδου των τιμών και στην επιτάχυνση του «εξευγενισμού» (gentrification).
Η ίδια αντιπαράθεση είναι ορατή και στη συζήτηση για τον υπερτουρισμό.
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, περίπου το 80% των ταξιδιωτών επισκέπτεται μόλις το 10% των τουριστικών προορισμών παγκοσμίως. Αυτό συγκεντρώνει τόσο τα οικονομικά οφέλη όσο και τις πιέσεις του τουρισμού σε έναν σχετικά μικρό αριθμό περιοχών.
Πόλεις όπως η Βαρκελώνη, η Βενετία και το Άμστερνταμ έχουν καταστεί σύμβολα αυτής της ανισορροπίας.
Πολλά κέντρα πόλεων εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις δαπάνες των επισκεπτών για τη στήριξη καταστημάτων, εστιατορίων και πολιτιστικών αξιοθέατων. Ωστόσο, οι κάτοικοι αμφισβητούν όλο και περισσότερο αν ο τουρισμός έχει γίνει υπερβολικά επιτυχημένος.
Στη Βαρκελώνη, οι κάτοικοι έχουν διαμαρτυρηθεί επανειλημμένα ενάντια στον μαζικό τουρισμό, υποστηρίζοντας ότι ο αριθμός-ρεκόρ των επισκεπτών καθιστά την πόλη όλο και πιο απρόσιτη οικονομικά.
Η Βενετία έχει θεσπίσει εισιτήριο εισόδου για τους ημερήσιους επισκέπτες, σε μια προσπάθεια να διαχειριστεί τις ροές των επισκεπτών. Το Άμστερνταμ, από την άλλη πλευρά, έχει επιδιώξει να αποθαρρύνει τον τουρισμό διασκέδασης και να μειώσει τις εντάσεις στο ιστορικό κέντρο της πόλης.
Οι πλατφόρμες βραχυπρόθεσμης ενοικίασης, όπως η Airbnb, έχουν επίσης γίνει μέρος της συζήτησης.
Παρέχουν πρόσθετο εισόδημα σε χιλιάδες νοικοκυριά και διευρύνουν τις επιλογές διαμονής για τους επισκέπτες. Ωστόσο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι έχουν επίσης αποσύρει κατοικίες από την αγορά μακροπρόθεσμης ενοικίασης σε ορισμένες πόλεις.
Στο Άμστερνταμ, τη Βαρκελώνη και τη Λισαβόνα, οι τοπικές αρχές αναφέρουν ότι αυτό έχει δυσκολέψει τους εκπαιδευτικούς, τους νοσηλευτές, τους αστυνομικούς και άλλους εργαζόμενους σε βασικές υπηρεσίες να βρουν προσιτές κατοικίες κοντά στον τόπο εργασίας τους.
Μια πιο «καυτή» τουριστική περίοδος
Η στέγαση δεν είναι η μόνη πρόκληση που αντιμετωπίζει ο τουριστικός κλάδος της Ευρώπης. Η κλιματική αλλαγή αναδιαμορφώνει ολοένα και περισσότερο το πού και πότε ταξιδεύουν οι Ευρωπαίοι.
Οι πρόσφατες πυρκαγιές στη νότια Γαλλία και την Ισπανία κατέδειξαν για άλλη μια φορά πόσο ευάλωτος έχει γίνει ο τομέας στις ακραίες καιρικές συνθήκες.
Κατά τη διάρκεια των εβδομάδων που θα έπρεπε να είναι οι πιο πολυσύχναστες του καλοκαιριού, οι εκκενώσεις ανάγκασαν τους τουρίστες να εγκαταλείψουν κάμπινγκ και παραθεριστικά θέρετρα.
Οι κλειστοί δρόμοι, η κακή ποιότητα του αέρα και οι διαταραχές στις μετακινήσεις επηρέασαν χιλιάδες ακόμη άτομα. Πέρα από την άμεση αναστάτωση, τέτοια γεγονότα απειλούν δισεκατομμύρια ευρώ σε εποχιακά έσοδα από τον τουρισμό, από τα οποία εξαρτώνται πολλές περιοχές.
Καθώς οι καύσωνες γίνονται πιο συχνοί και έντονοι, οι ερευνητές αναμένουν αλλαγή στα ταξιδιωτικά πρότυπα. Περισσότεροι επισκέπτες είναι πιθανό να προτιμήσουν διακοπές την άνοιξη και το φθινόπωρο ή να επιλέξουν πιο δροσερούς προορισμούς στη Βόρεια Ευρώπη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τουρισμού έχει ήδη αναφερθεί στο αυξανόμενο ενδιαφέρον για ταξίδια εκτός σεζόν.
Εν τω μεταξύ, προορισμοί σε ολόκληρη τη Μεσόγειο προωθούν όλο και περισσότερο τον τουρισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, προκειμένου να μειώσουν την εξάρτησή τους από τους καλοκαιρινούς μήνες αιχμής.
Spanish anti-Tourism protests spray water pistols at tourists to demand they leave Barcelona.
Demonstrators sprayed tourists sitting in cafes and let off red smoke to protest against mass tourism.
Tourism accounts for 14% of Barcelona’s GDP. pic.twitter.com/6ggt1y6s2l
— Oli London (@OliLondonTV) June 17, 2025
Τι κάνουν οι Βρυξέλλες;
Η τουριστική πολιτική καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις εθνικές κυβερνήσεις, αλλά οι Βρυξέλλες διαδραματίζουν έναν ολοένα και πιο ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του μέλλοντος του τομέα.
Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δρομολογήσει μια σειρά πρωτοβουλιών με στόχο να καταστεί ο τουρισμός πιο βιώσιμος και καλύτερα προετοιμασμένος για τις μελλοντικές προκλήσεις.
Αυτό περιλαμβάνει τη βοήθεια προς τα κράτη μέλη να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή, την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να υιοθετήσουν τις ψηφιακές τεχνολογίες και τη στήριξη των περιφερειών που επιθυμούν να προσελκύσουν επισκέπτες πέρα από την παραδοσιακή καλοκαιρινή περίοδο.
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει επίσης παροτρύνει τα κράτη μέλη να συνεργαστούν στενότερα σε θέματα όπως η έλλειψη εργατικού δυναμικού, οι συγκοινωνιακές συνδέσεις και η προστασία των προορισμών από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Νωρίτερα φέτος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε ψήφισμα σχετικά με την έξυπνη διαχείριση του τουρισμού.
Στο ψήφισμα αυτό υποστηρίζεται ότι η Ευρώπη θα πρέπει να εστιάσει λιγότερο στη μεγιστοποίηση του αριθμού των επισκεπτών και περισσότερο στη βελτίωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας του τομέα.
Ο Ντάνιελ Ατάρντ (S&D/MLT), εισηγητής του Κοινοβουλίου για την έκθεση, δήλωσε ότι στόχος είναι η διαμόρφωση της «πρώτης στρατηγικής της Ευρώπης για τον βιώσιμο τουρισμό» μέσω της βελτίωσης της «συνδεσιμότητας για την επανεξισορρόπηση των ροών πέρα από τους δημοφιλείς προορισμούς», της ενίσχυσης του πολιτισμού ως «ακρογωνιαίου λίθου του ποιοτικού τουρισμού» και της διασφάλισης ότι «οι βραχυπρόθεσμες μισθώσεις εξυπηρετούν τις κοινότητες, αντί να τις εκμεταλλεύονται».
Η έκθεση ζητά επίσης ισχυρότερη διαχείριση των προορισμών, καλύτερες συγκοινωνιακές συνδέσεις με λιγότερο γνωστές περιοχές και πιο ομοιόμορφη κατανομή των επισκεπτών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι ο τουρισμός θα συνεχίσει να δημιουργεί οικονομική ανάπτυξη χωρίς να ασκεί μη βιώσιμη πίεση στις τοπικές κοινότητες.
Ο τουρισμός παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά πλεονεκτήματα της Ευρώπης, δημιουργώντας θέσεις εργασίας, επενδύσεις και εισόδημα σε ολόκληρη την ήπειρο.
Ωστόσο, καθώς ο αριθμός των επισκεπτών συνεχίζει να αυξάνεται, η πρόκληση συνίσταται στο να διασφαλιστεί ότι τα οφέλη του κλάδου δεν θα επιτυγχάνονται εις βάρος των τοπικών κοινοτήτων ή του περιβάλλοντος.
Πηγή: in.gr
