Η καταβολή της αποζημίωσης απόλυσης συνιστά, μεταξύ άλλων, προϋπόθεση για την εγκυρότητα της απόλυσης εργαζομένου που έχει απασχοληθεί τουλάχιστον ένα έτος στην ίδια επιχείρηση.
Η καταγγελία σύμβασης εργασίας απαιτεί υποχρεωτικά έγγραφο και ηλεκτρονική αναγγελία στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ εντός των νόμιμων προθεσμιών, ακόμη και στις περιπτώσεις που δεν καταβάλλεται αποζημίωση.
Η αποζημίωση απόλυσης οφείλεται στον εργαζόμενο
- είτε η απόλυση λαμβάνει χώρα για λόγους που αφορούν στην επιχείρηση
- είτε για λόγους που αφορούν στον ίδιο τον εργαζόμενο· η μη εκτέλεση, με επιμέλεια, των συμβατικών υποχρεώσεων εκ μέρους του εργαζομένου δεν μπορεί να θεωρηθεί λόγος που απαλλάσσει τον εργοδότη από την υποχρέωσή του για την καταβολή αυτή.
Η αποζημίωση απόλυσης οφείλεται πάντοτε – με εξαίρεση ελάχιστες περιπτώσεις – ακόμα και εάν η απόλυση λαμβάνει χώρα για λόγους που αφορούν στο πρόσωπο του εργαζομένου. Ήτοι μεταξύ άλλων εξαιρετικώς, στην περίπτωση που προκύπτει εμφανώς ότι ο εργαζόμενος προσπαθεί να προκαλέσει την απόλυσή του για να λάβει την αποζημίωση, η τελευταία δεν καταβάλλεται από τον εργοδότη.
Αντισυμβατική συμπεριφορά του εργαζόμενου
Αστικός Κώδικας και υποχρεώσεις εργαζομένων
Η κύρια υποχρέωση του εργαζομένου που απορρέει από τη σύμβαση ή σχέση εργασίας, είναι η υποχρέωσή του να παρέχει τη συμφωνημένη εργασία, σύμφωνα με το άρθρο 648 του Αστικού Κώδικα, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο.
Ειδικότερα, το άρθρο 648 του ΑΚ, ορίζει:
«Με τη σύμβαση εργασίας ο εργαζόμενος έχει υποχρέωση να παρέχει, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο, την εργασία του στον εργοδότη και αυτός να καταβάλει το συμφωνημένο μισθό.
Σύμβαση εργασίας υπάρχει και όταν ο μισθός υπολογίζεται κατά μονάδα της παρεχόμενης εργασίας ή κατ’ αποκοπήν, αρκεί ο εργαζόμενος να προσλαμβάνεται ή να απασχολείται για ορισμένο ή για αόριστο χρόνο.»
Σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο, ο μισθωτός οφείλει να εκτελεί με επιμέλεια την εργασία που του έχει ανατεθεί και να μη παραβαίνει της συμβατικές του υποχρεώσεις.
Ειδικότερα, το άρθρο 652 του ΑΚ, ορίζει
«Ο εργαζόμενος οφείλει να εκτελέσει με επιμέλεια την εργασία που ανέλαβε και ευθύνεται για τη ζημία που προξενείται στον εργοδότη από δόλο ή από αμέλειά του.
Ο βαθμός της επιμέλειας, για την οποία ευθύνεται ο εργαζόμενος, κρίνεται με βάση τη σύμβαση, ενόψει της μόρφωσης ή των ειδικών γνώσεων που απαιτούνται για την εργασία, καθώς και των ικανοτήτων και των ιδιοτήτων του εργαζομένου που ο εργοδότης γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει.»
Στην πραγματικότητα, παρατηρείται συχνά, ο εργαζόμενος:
- είτε να εκτελεί πλημμελώς τα καθήκοντά του,
- είτε να επιδεικνύει ανάρμοστη συμπεριφορά.
Όταν ο εργαζόμενος προβαίνει:
- σε πλημμελή άσκηση των συμβατικών του καθηκόντων, ή
- σε μη προσήκουσα εκτέλεση, ή
- η συμπεριφορά του προκαλεί προβλήματα στην ομαλή λειτουργία της επιχείρησης,
τότε, υφίσταται σπουδαίος λόγος καταγγελίας της σύμβασης εργασίας του.
Ακόμα η αντιεπαγγελματική συμπεριφορά του εργαζομένου, υπονομεύει την εύρυθμη λειτουργία της επιχείρησης, με αποτέλεσμα να μειώνεται η παραγωγική συνεργασία μεταξύ των στελεχών της.
Αδικαιολόγητη απουσία ως αντισυμβατική συμπεριφορά του εργαζόμενου
Στην περίπτωση, που ο εργοδότης είναι δέκτης αντισυμβατικής συμπεριφοράς από εργαζόμενο, η οποία καθιστά αδύνατη την περαιτέρω συνεργασία μαζί του, δύναται να τον απολύσει, χωρίς να κινδυνεύει από την προσβολή της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας ως άκυρης.
Ως αντισυμβατική συμπεριφορά του εργαζομένου ενδέχεται να αποτελεί η αδικαιολόγητη απουσία του από την εργασία, δηλαδή απουσία χωρίς να συντρέχει λόγος, π.χ. ασθένεια, λήψη ετήσιας άδειας κτλ.
Δεδομένου ότι η αυθαίρετη απουσία είναι εκούσια επιλογή του εργαζομένου, αποτελεί υπαίτια μη εκπλήρωση των καθηκόντων του και επομένως, δύναται να θεωρηθεί ως σιωπηρή εκ μέρους του εργαζομένου καταγγελία της σύμβασης εργασίας, ήτοι οικειοθελής αποχώρηση, καθώς ο εργαζόμενος απέχει αδικαιολόγητα από την εργασία του.
Την αδικαιολόγητη απουσία, ο εργοδότης δεν πρέπει να την δηλώνει στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ως άδεια άνευ αποδοχών, που κάνουν στην πράξη αρκετή εργοδότες και έτσι νομιμοποιούν την αυθαίρετη, αδικαιολόγητη και ενίοτε δόλια πράξη του εργαζόμενου, κατά παράβαση του άρθρου 62 του Ν. 4808/2021 που έχει κωδικοποιηθεί στο άρθρο 255 του Π.Δ. 62/2025 (Κώδικας Εργατικού Δικαίου) και την διαδικασία, που η εν λόγω διάταξη, επιβάλει.
Βέβαια, ο εργοδότης έχει το δικαίωμα να περικόψει αντίστοιχες στις ημέρες αδικαιολόγητης απουσίας αποδοχές, καθώς ο μισθός είναι το αντάλλαγμα για την παρασχεθείσα εργασία, σύμφωνα με το, προαναφερθέν, άρθρο 648 του ΑΚ.
Ο εργοδότης κατοχυρώνεται νομικά απέναντι στην αδικαιολόγητη απουσία εφαρμόζοντας – σε κάθε περίπτωση αδικαιολόγητης απουσίας – άμεσα διαδικασία έγγραφης όχλησης και ανάρτηση σχετικής δήλωσης στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ και, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, προχωρώντας σε περικοπή αποδοχών ή δήλωση οικειοθελούς αποχώρησης / καταγγελία σύμβασης κατά περίπτωση, όπως ορίζει το άρθρο 330 του Π.Δ. 62/2025 (Κώδικας Εργατικού Δικαίου).
Επισήμανση.
Αξίζει να επισημανθεί ότι, ο νόμος δεν απαλλάσσει τον εργοδότη από την υποχρέωση του να καταβάλει την αποζημίωση απόλυσης στον απολυόμενο μισθωτό, ακόμη και σε περιπτώσεις σοβαρής, εκ μέρους του τελευταίου παράβασης των συμβατικών του υποχρεώσεων.
Προβλέπονται περιπτώσεις, κατ’ εξαίρεση του γενικού κανόνα, κατά τις οποίες δύναται ο εργοδότης να καταγγείλει την εργασιακή σύμβαση και χωρίς να καταβάλει στον απολυόμενο μισθωτό τη νόμιμη αποζημίωση, όπως όταν η αντισυμβατική συμπεριφορά του εργαζομένου στοιχειοθετεί ποινικό αδίκημα, όπως είναι συνηθέστερα η εξύβριση, ή η σωματική βλάβη κατά του εργοδότη.
Στην συγκεκριμένη περίπτωση, ο εργοδότης δύναται να προβεί στην καταγγελία της σύμβασης εργασίας, αφού υποβάλλει μήνυση κατά του εργαζομένου ή απαγγελθεί κατηγορία εναντίον του τελευταίου, για την αξιόποινη του συμπεριφορά, που αποτελεί το λόγο της απόλυσης.
Ακόμα, παρατηρείται συχνά το φαινόμενο, η σκόπιμη και δόλια προσπάθεια, εκ μέρους του μισθωτού, πρόκλησης της απόλυσής του, με στόχο τη λήψη τόσο αποζημίωσης απόλυσης όσο και επιδόματος ανεργίας. Η περίπτωση αυτή, όπως αυτή της τέλεσης ποινικού αδικήματος από τον εργαζόμενο, εμπίπτει στην εξαίρεση από τον κανόνα υποχρεωτικής καταβολής αποζημίωσης απόλυσης εκ μέρους του εργοδότη.
Η αντισυμβατική συμπεριφορά του εργαζομένου θεωρείται λόγος μη καταβολής της αποζημίωσης απόλυσης;
Η αποζημίωση οφείλεται ακόμα και εάν η καταγγελία της σύμβασής του οφείλεται σε πλημμελή εκτέλεση των καθηκόντων του ή σε, εν γένει, αντισυμβατική συμπεριφορά του, όσο σοβαρή κι αν είναι αυτή.
Εξαιρετικά, η αποζημίωση δεν οφείλεται μόνο στην περίπτωση που ο εργαζόμενος σκοπίμως και κακοβούλως προσπαθεί να προκαλέσει την απόλυσή του, ώστε να λάβει την αποζημίωση, την οποία δεν θα δικαιούταν σε περίπτωση παραίτησης.
Η διεκδίκηση της αποζημίωσης απόλυσης από τον εργαζόμενο, σε αυτή την περίπτωση, θα θεωρούταν καταχρηστική.
Σχετική η απόφαση 793/2020 του Αρείου Πάγου.
Εν κατακλείδι,
Σύμφωνα και με τη θέση των δικαστηρίων, ο μισθωτός απολύεται έγκυρα, χωρίς να τηρηθούν οι διατυπώσεις του νόμου(αποζημίωση, έγγραφος τύπος), όταν με τη συμπεριφορά του επιδιώκει να προκαλέσει την καταγγελία με σκοπό να λάβει την προβλεπόμενη αποζημίωση. Οποιαδήποτε δε αξίωση του εργαζομένου για την εν λόγω αποζημίωση, κρίνεται ως καταχρηστική, δεδομένου ότι η συμπεριφορά του απέβλεπε αποκλειστικά στη λήψη της αποζημίωσης απόλυσης.
*Παλαιολόγος Ι Λιάζος, Οικονομολόγος – Σύμβουλος Εργατικών και Ασφαλιστικών
