Νέα όρια στον τρόπο υπολογισμού της στεγαστικής αρωγής για τα πληγέντα κτίρια από φυσικές καταστροφές, αλλά και ένα πιο συγκεκριμένο πλαίσιο για τη σχέση κρατικής ενίσχυσης και ιδιωτικής ασφάλισης, φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, το οποίο είναι έτοιμο για να εισαχθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής.
Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία επιχειρεί να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο πλαίσιο ρυθμίσεις που έως σήμερα βρίσκονται διάσπαρτες σε διάφορους νόμους και κανονιστικές αποφάσεις. Παράλληλα όμως, εισάγει νέους κανόνες σε κρίσιμα ζητήματα, μεταξύ των οποίων ο τρόπος υπολογισμού της στεγαστικής αρωγής, η αντιμετώπιση των συνιδιοκτησιών, οι δυνατότητες αυτοστέγασης και η διαχείριση επιχειρήσεων που διαθέτουν ασφαλιστήριο συμβόλαιο.
Τα 150 τετραγωνικά μέτρα παραμένουν ως το ανώτατο όριο επιφάνειας επί της οποίας υπολογίζεται η στεγαστική αρωγή για τα πληγέντα κτίρια ιδιοκτησίας φυσικών προσώπων ή νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου.
Το όρια των 150 τ.μ.
Τα 150 τετραγωνικά μέτρα παραμένουν ως το ανώτατο όριο επιφάνειας επί της οποίας υπολογίζεται η στεγαστική αρωγή για τα πληγέντα κτίρια ιδιοκτησίας φυσικών προσώπων ή νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου. Το όριο εφαρμόζεται τόσο στην περίπτωση μίας ανεξάρτητης λειτουργικά ιδιοκτησίας όσο και όταν ο δικαιούχος διαθέτει περισσότερες ανεξάρτητες λειτουργικά ιδιοκτησίες που επλήγησαν. Σε κάθε περίπτωση η στεγαστική αρωγή που χορηγείται ανά ανεξάρτητη λειτουργικά ιδιοκτησία δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το ποσό της στεγαστικής αρωγής που αντιστοιχεί σε επιφάνεια 150 τετραγωνικών μέτρων.
Τι προβλέπεται για τις συνιδιοκτησίες
Ειδικότερη αντιμετώπιση προβλέπεται για τα ακίνητα που ανήκουν σε περισσότερους ιδιοκτήτες. Το ποσοστό συγκυριότητας επί του πληγέντος κτιρίου συνδέεται με αντίστοιχη διαιρετή επιφάνεια, ώστε να προσδιορίζεται με σαφέστερο τρόπο το τμήμα της αρωγής που αντιστοιχεί σε κάθε δικαιούχο. Για παράδειγμα, σε πληγέν κτίριο 200 τ.μ. που ανήκει κατά 60% σε έναν ιδιοκτήτη και κατά 40% σε άλλον, για τον υπολογισμό της αρωγής θα θεωρείται ότι αντιστοιχούν στον πρώτο 120 τ.μ. και στον δεύτερο 80 τ.μ. Η ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει πρακτικά προβλήματα που εμφανίζονται όταν ένα πληγέν κτίριο ανήκει εξ αδιαιρέτου σε περισσότερα πρόσωπα.
Έως 500 τ.μ. για βιομηχανίες, βιοτεχνίες και ξενοδοχεία
Διαφορετικό ανώτατο όριο προβλέπεται για συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρηματικών εγκαταστάσεων. Για νομίμως λειτουργούσες βιομηχανικές, βιοτεχνικές και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, για τις αποθήκες τους καθώς και για τις αποθήκες εφοδιαστικής αλυσίδας, η στεγαστική αρωγή μπορεί να υπολογίζεται μέχρι επιφάνειας 500 τετραγωνικών μέτρων. Η διαφοροποίηση έχει ιδιαίτερη σημασία με δεδομένο ότι οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις έχουν, κατά κανόνα, πολύ μεγαλύτερη επιφάνεια από μία κατοικία.
Η ασφαλιστική αποζημίωση προηγείται της κρατικής αρωγής
Η νέα νομοθετική πρόταση αποσαφηνίζει επίσης τη σχέση της κρατικής στεγαστικής αρωγής με την αποζημίωση από ιδιωτική ασφαλιστική εταιρεία. Όταν μια επιχείρηση διαθέτει ενεργό ασφαλιστήριο συμβόλαιο για φυσικές καταστροφές και η ασφαλιστική εταιρεία καλύπτει μέρος της ζημιάς, η κρατική στεγαστική αρωγή υπολογίζεται με βάση το ποσό της ζημιάς που παραμένει ακάλυπτο από την ασφαλιστική αποζημίωση.
Με τον τρόπο αυτόν το κράτος λειτουργεί συμπληρωματικά προς την ιδιωτική ασφάλιση και όχι παράλληλα με αυτήν για την ίδια ζημιά. Για την ενεργοποίηση της διαδικασίας απαιτείται βεβαίωση της ασφαλιστικής εταιρείας από την οποία προκύπτει ότι έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία προσδιορισμού του ποσού της αποζημίωσης που οφείλεται.
Έτσι, πριν προσδιοριστεί το ύψος της κρατικής αρωγής, υπάρχει εικόνα για το ποσό που αναλαμβάνει να καλύψει η ασφαλιστική εταιρεία. Στην πράξη, η λογική του νέου μοντέλου είναι ότι η ασφαλιστική αποζημίωση σε επιχειρήσεις και η κρατική αρωγή δεν αθροίζονται για να αποζημιώσουν δύο φορές την ίδια ζημιά.
Επίσης, παραμένει η πρόβλεψη ότι η στεγαστική αρωγή που καταβάλλεται είναι αφορολόγητη και ακατάσχετη από το Δημόσιο και δεν υπόκειται σε κράτηση, τέλος ή εισφορά, ενώ προβλέπεται και προστασία από συμψηφισμό με συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλών. Ανάλογη πρόβλεψη υπάρχει και για την ασφαλιστική αποζημίωση.
Νέος κανόνας για την υποχρεωτική ασφάλιση των επιχειρήσεων
Το νομοσχέδιο τροποποιεί παράλληλα το πλαίσιο της υποχρεωτικής ασφάλισης επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών. Ειδικότερα, αποσαφηνίζεται ποιο φορολογικό έτος λαμβάνεται υπόψη για να διαπιστωθεί εάν μια επιχείρηση υπάγεται στην υποχρέωση ασφάλισης. Ως βάση λαμβάνονται τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα του προηγούμενου φορολογικού έτους, εφόσον κατά την ημερομηνία της καταστροφής έχει παρέλθει η προθεσμία υποβολής της σχετικής φορολογικής δήλωσης. Διαφορετικά, λαμβάνονται υπόψη τα έσοδα του αμέσως προηγούμενου φορολογικού έτους.
Περισσότερες επιλογές για την αποκατάσταση
Πέρα από τα όρια της αρωγής, το νομοσχέδιο διευρύνει και τυποποιεί τις δυνατότητες αξιοποίησής της. Προβλέπει τις εναλλακτικές μορφές αξιοποίησης της στεγαστικής αρωγής, όπως η επισκευή ή ανακατασκευή του πληγέντος κτιρίου, η κατασκευή νέου κτιρίου σε άλλο γεωτεμάχιο, η αυτοστέγαση και η αποπεράτωση ημιτελούς κτιρίου. Επίσης, αποσαφηνίζεται το καθεστώς των συγκυρίων και της μεταβίβασης του δικαιώματος στεγαστικής αρωγής. Προβλέπεται ρητά ότι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ένας συγκύριος μπορεί να καθοριστεί δικαιούχος ακόμη και για το σύνολο της αρωγής, όταν οι υπόλοιποι συνιδιοκτήτες δεν υποβάλουν αίτηση εμπρόθεσμα, ενώ διευκρινίζεται ότι η αναγνώριση κάποιου ως δικαιούχου δεν αποτελεί απόδειξη ούτε αναγνώριση του ιδιοκτησιακού του δικαιώματος.
Παράλληλα, τίθεται ενιαίος κανόνας για τη μεταβίβαση της στεγαστικής αρωγής, η οποία συνδέεται πλέον με τη μεταβίβαση του ίδιου του πληγέντος κτιρίου και επιτρέπεται μόνο σε ειδικά προβλεπόμενες περιπτώσεις.
Οι αρμοδιότητες του διαχειριστή για τις πληγείσες πολυκατοικίες
Όσον αφορά στις πολυκατοικίες με οριζόντιες ιδιοκτησίες, το νομοσχέδιο αποσαφινίζει τις αρμοδιότητες του ειδικού διαχειριστή για την αποκατάσταση των κοινόχρηστων και κοινόκτητων τμημάτων πληγέντων οικοδομών. Ο ειδικός διαχειριστής μπορεί να αναθέσει σε μηχανικό την εκπόνηση της απαιτούμενης μελέτης και την επίβλεψη των εργασιών.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής στο δικαστήριο για την εξασφάλιση πρόσβασης σε διαμέρισμα όταν η άρνηση ή η απουσία ιδιοκτήτη εμποδίζει την πρόσβαση, άρα τον έλεγχο και, κατ’ επέκταση, την αποκατάσταση του κτιρίου. Η συγκεκριμένη ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα από τα πρακτικά προβλήματα που μπορούν να καθυστερήσουν την αποκατάσταση μιας ολόκληρης οικοδομής.
Αυστηρότεροι και πιο οργανωμένοι έλεγχοι
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης αναδιοργάνωση του μηχανισμού ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων. Δημιουργείται Αυτοτελές Τμήμα Ελέγχων στη Γενική Διεύθυνση Κρατικής Αρωγής και Συντονισμού, με αρμοδιότητες που περιλαμβάνουν τον προγραμματισμό και τη διενέργεια ελέγχων, τη συγκρότηση κλιμακίων, την τήρηση μητρώου ελεγκτών και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Παράλληλα, αυξάνεται από πέντε σε δέκα χρόνια ο χρόνος τήρησης των σχετικών φακέλων.
