Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, για να «ποντάρει» κάποιος απευθείας στις διακυμάνσεις της τιμής του πετρελαίου μέσω futures χρειαζόταν σημαντικά κεφάλαια και έπρεπε να αναλάβει αντίστοιχα μεγάλο ρίσκο. Πλέον, το κατώφλι κατεβαίνει θεαματικά: ένα νέο συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης για το αμερικανικό αργό WTI αντιστοιχεί σε μόλις 10 βαρέλια πετρελαίου, αξίας περίπου 860 δολαρίων με τις τρέχουσες τιμές.
Η εξέλιξη σηματοδοτεί ένα ακόμη βήμα στο άνοιγμα της αγοράς πετρελαίου, η οποία για δεκαετίες αποτελούσε κυρίως πεδίο δράσης εμπορικών οίκων, θεσμικών επενδυτών, ενεργειακών κολοσσών και επαγγελματιών traders.
Η διαφορά μεγέθους είναι εντυπωσιακή. Το Micro WTI συμβόλαιο αντιστοιχεί σε 100 βαρέλια, ενώ το κλασικό συμβόλαιο WTI φτάνει τα 1.000 βαρέλια. Το νέο προϊόν περιορίζει την έκθεση στο ένα εκατοστό του συμβολαίου αναφοράς, ανοίγοντας την πόρτα σε πολύ περισσότερους ιδιώτες επενδυτές.
«Οι συναλλαγές στο πετρέλαιο ήταν κάποτε παιχνίδι για πλούσιους», όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Zavier Wong, αναλυτής αγορών της eToro Singapore, σύμφωνα με δημοσίευμα του CNBC.
Το εμπόδιο, όπως εξηγεί, δεν ήταν τόσο η ίδια η δυνατότητα πρόσβασης των ιδιωτών στην αγορά όσο το τεράστιο μέγεθος των συμβολαίων. Η ανάπτυξη των online brokers, των ETFs και άλλων επενδυτικών προϊόντων άλλαξε σταδιακά αυτή την πραγματικότητα.
Εκρηκτική άνοδος των συναλλαγών
Και οι μικροεπενδυτές φαίνεται ότι έχουν ήδη αποκτήσει όρεξη για πετρέλαιο.
Στους τρεις μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, ο αριθμός των συναλλαγών πετρελαίου που πραγματοποιήθηκαν μέσω της eToro ήταν σχεδόν 16 φορές μεγαλύτερος σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με τον Wong.
Ανάλογη εικόνα προκύπτει και από τα στοιχεία του CME. Τα συμβόλαια Micro WTI των 100 βαρελιών κατέγραψαν τον Μάιο κατά μέσο όρο 272.000 συμβόλαια ημερησίως, σημειώνοντας εκρηκτική αύξηση 317% σε ετήσια βάση.
Το νέο συμβόλαιο των 10 βαρελιών θα μπορούσε να επιταχύνει ακόμη περισσότερο την τάση, επιτρέποντας σε traders με πολύ μικρότερο χαρτοφυλάκιο να αποκτήσουν άμεση έκθεση στις κινήσεις του αργού.
Το νέο μικρότερο συμβόλαιο μπορεί έτσι να λειτουργήσει ως «πύλη εισόδου» για όσους ήθελαν να δοκιμάσουν την αγορά futures
Από τους επαγγελματίες στους μικροεπενδυτές
«Η αγορά πετρελαίου γίνεται απολύτως πιο δημοκρατική», εκτιμά η Carley Garner, στρατηγική αναλύτρια εμπορευμάτων και broker στην DeCarley Trading.
Τα μικρότερα futures και τα ETFs πετρελαίου έχουν καταστήσει πλέον δυνατή την κερδοσκοπία πάνω στις τιμές του αργού για επενδυτές σχεδόν οποιουδήποτε επιπέδου εμπειρίας ή κεφαλαίου.
Το νέο μικρότερο συμβόλαιο μπορεί έτσι να λειτουργήσει ως «πύλη εισόδου» για όσους ήθελαν να δοκιμάσουν την αγορά futures αλλά μέχρι σήμερα απέφευγαν το μεγάλο ρίσκο που συνεπάγονταν οι μεγαλύτερες θέσεις.
Η μεγαλύτερη πρόσβαση, ωστόσο, έχει και την αρνητική της πλευρά.
Σύμφωνα με την Garner, οι κερδοσκόποι μπορούν προσωρινά να επηρεάσουν τις τιμές δημιουργώντας μεταβλητότητα που καθοδηγείται περισσότερο από το συναίσθημα και λιγότερο από τα πραγματικά θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς.
Από την άλλη πλευρά, η είσοδος περισσότερων traders αυξάνει τη ρευστότητα, κάτι που μπορεί να βοηθήσει παραγωγούς και καταναλωτές πετρελαίου να αντισταθμίσουν αποτελεσματικότερα τον κίνδυνο από τις διακυμάνσεις των τιμών.
Η κατανάλωση μειώθηκε πολύ ταχύτερα από όσο μπορούσαν οι παραγωγοί να περιορίσουν την προσφορά
Το πάθημα του 2020
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν η μαζικότερη είσοδος ιδιωτών μπορεί να προκαλέσει στρεβλώσεις στις τιμές.
Η Garner παραπέμπει σε όσα συνέβησαν τον Απρίλιο του 2020, όταν τα lockdowns της πανδημίας οδήγησαν σε πρωτοφανή κατάρρευση της ζήτησης για πετρέλαιο.
Η κατανάλωση μειώθηκε πολύ ταχύτερα από όσο μπορούσαν οι παραγωγοί να περιορίσουν την προσφορά και, καθώς το συμβόλαιο WTI του Μαΐου πλησίαζε στη λήξη του, οι traders που εξακολουθούσαν να το κατέχουν αντιμετώπισαν ένα πολύ πρακτικό πρόβλημα: κινδύνευαν να βρεθούν υποχρεωμένοι να παραλάβουν φυσικά βαρέλια πετρελαίου, χωρίς να υπάρχει αρκετός διαθέσιμος χώρος αποθήκευσης.
Ακολούθησε ένα πρωτοφανές κύμα πωλήσεων.
Την ίδια στιγμή, όμως, ιδιώτες επενδυτές διοχέτευαν κεφάλαια σε πετρελαϊκά funds, ποντάροντας ότι οι τιμές θα ανακάμψουν. Κατά την Garner, τέτοιες ροές μπορούν να ωθήσουν προσωρινά τις τιμές των εμπορευμάτων μακριά από αυτό που δικαιολογούν τα θεμελιώδη δεδομένα.
Οι μικροεπενδυτές αποκτούν επομένως έναν φθηνότερο και ακριβέστερο τρόπο να ποντάρουν στην άνοδο ή την πτώση του αργού
Μπορούν οι μικροεπενδυτές να «κινήσουν» το πετρέλαιο;
Οι αναλυτές, πάντως, αμφιβάλλουν ότι οι μικροεπενδυτές μπορούν να αποκτήσουν στην αγορά πετρελαίου την επιρροή που έχουν εμφανίσει κατά καιρούς σε μεμονωμένες μετοχές.
Η αυξημένη συμμετοχή τους μπορεί να ενισχύσει τον όγκο των συναλλαγών και να μεγεθύνει βραχυπρόθεσμα απότομες κινήσεις που προκαλούνται από ειδήσεις. Ωστόσο, η αγορά αργού παραμένει ένας τελείως διαφορετικός κόσμος.
Κρατικοί παραγωγοί, πετρελαϊκοί κολοσσοί, μεγάλοι εμπορικοί οίκοι και βιομηχανικοί καταναλωτές εξακολουθούν να πραγματοποιούν συναλλαγές σε κλίμακα που δύσκολα μπορεί να συγκριθεί με εκείνη των ιδιωτών.
Όπως το θέτει ο Ole Hansen, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της Saxo Bank, οι τιμές των commodities δεν μπορούν να απομακρυνθούν υπερβολικά από τα θεμελιώδη δεδομένα της φυσικής αγοράς. Με άλλα λόγια, δύσκολα «η ουρά θα κουνήσει τον σκύλο».
Οι μικροεπενδυτές αποκτούν επομένως έναν φθηνότερο και ακριβέστερο τρόπο να ποντάρουν στην άνοδο ή την πτώση του αργού, αλλά οι παράγοντες που πραγματικά καθορίζουν την τιμή του δεν αλλάζουν.
Παραγωγή, κατανάλωση, αποθέματα και γεωπολιτική θα συνεχίσουν να έχουν τον πρώτο λόγο.
Και ίσως εκεί βρίσκεται το παράδοξο. Μπορεί μέχρι σήμερα λίγοι να μπορούσαν να συμμετέχουν άμεσα στην αγορά του πετρελαίου, όμως οι μεταβολές της τιμής του επηρεάζουν τους πάντες, από τον πληθωρισμό και το κόστος παραγωγής έως τις μεταφορές και τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Όπως το συνοψίζει ο Steve Sosnick, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής της Interactive Brokers: «Είμαστε όλοι πλέον traders πετρελαίου, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό, είτε το συνειδητοποιούμε είτε το θέλουμε».
