Καύσιμα: Γιατί η Ευρώπη φοβάται τον λογαριασμό της επόμενης ημέρας

Η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης θα έδινε μια άμεση ανάσα στην αντλία. Αυτό τουλάχιστον ακούγεται τόσο καιρό από την αντιπολίτευση και φαίνεται πως τώρα εν μέρει το ασπάζεται και η κυβέρνηση.

Η Ελλάδα ζητά ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία για να αποκτήσει μεγαλύτερο περιθώριο να εξετάσει ένα τέτοιο μέτρο όπως είπε ο Πρωθυπουργός και στη συνέντευξη του στο Bloomberg. Η συζήτηση όμως σε ποια Ευρώπη πρόκειται να γίνει; Θα γίνει σίγουρα σε μια Ευρώπη που ήδη κουβαλά υψηλό χρέος.

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat, για το πρώτο τρίμηνο του 2026, είναι αποκαλυπτικά. Η Ελλάδα βρίσκεται στο 143,5% του ΑΕΠ, η Ιταλία στο 138,9%, η Γαλλία στο 117,6%, το Βέλγιο στο 109,1% και η Ισπανία στο 101,6%. Είναι οι πέντε πιο υπερχρεωμένες χώρες της ΕΕ. Το χρέος της Ελλάδας αποκλιμακώνεται, αλλά παραμένει το υψηλότερο στην Ένωση.

Αυτό εξηγεί γιατί η πρόταση για γενικευμένη χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη στους κόπους της ΕΕ. Μια έκτακτη μείωση φόρου μπορεί να έχει ημερομηνία έναρξης, αλλά είναι πολύ δυσκολότερο να αποκτήσει ημερομηνία λήξης όταν οι τιμές παραμένουν υψηλές.

Αν παραταθεί, τα χαμένα έσοδα συσσωρεύονται. Και για χώρες που ήδη πληρώνουν τόκους σε μεγάλο χρέος, κάθε νέα δημοσιονομική δέσμευση απαιτεί πιο προσεκτική στάθμιση.

Τι δίλημμα της ΕΕ για τα καύσιμα

Η θέση της Κομισιόν είναι συγκεκριμένη. Έχει ανοίξει περιορισμένο περιθώριο ευελιξίας για μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και 0,6% συνολικά για την περίοδο 2026–2028.

Δεν έχει ανοίξει αντίστοιχο παράθυρο για χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων που χωρά μια οριζόντια μείωση του ΕΦΚ στη βενζίνη. Η Κομισιόν προς το παρόν θέλει οι παρεμβάσεις απέναντι στην ακρίβεια να είναι προσωρινές, στοχευμένες και συμβατές με τη δημοσιονομική σταθερότητα.

Εδώ βρίσκεται και η ευρωπαϊκή αντίφαση. Η ενεργειακή κρίση πλήττει περισσότερο εκείνους που έχουν τη μικρότερη αντοχή, ενώ οι χώρες με υψηλό χρέος έχουν περιορισμένο περιθώριο για παρατεταμένη στήριξη. Η Ιταλία έχει ζητήσει μεγαλύτερη ευελιξία, όπως και η Ελλάδα.

Το πραγματικό δίλημμα για την Ευρώπη είναι πόση ανακούφιση μπορεί να προσφέρει σήμερα χωρίς να ανοίξει μια νέα δημοσιονομική πληγή αύριο. Η Ελλάδα ζητά χώρο για να μειώσει την πίεση στην αντλία. Η Κομισιόν φοβάται ότι, αν η εξαίρεση γενικευτεί, οι χώρες με το υψηλότερο χρέος θα βρεθούν να χρηματοδοτούν μέτρα χωρίς βέβαιο τέλος μετά τα ελλείματα και το χρέος να μεγαλώνουν.