Ελληνικές τράπεζες: Το κλειδί που κρατά σταθερό το κόστος δανεισμού

Ουσιαστικά αμετάβλητο έχει παραμείνει το κόστος χρηματοδότησης των ελληνικών τραπεζών κατά τη διάρκεια της εφετινής χρήσης, παρά την άνοδο των επιτοκίων στις διεθνείς αγορές μετά το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Πρόκειται για εξέλιξη που επισήμανε η Τράπεζα της Ελλάδος σε πρόσφατη έκθεσή της και η οποία έχει ιδιαίτερη σημασία για την κερδοφορία των πιστωτικών ιδρυμάτων.

Η εξήγηση που δίνουν οι οικονομολόγοι της εγχώριας νομισματικής αρχής είναι απλή.

Τους τελευταίους μήνες, μεγάλο μέρος του ενεργητικού των ελληνικών τραπεζικών ομίλων έχει ανατιμολογηθεί, καθώς συνδέεται άμεσα με τους δείκτες euribor, οι οποίοι έχουν κινηθεί ανοδικά.

Στον αντίποδα, η σύνθεση του παθητικού τους είναι τέτοια ώστε να περιορίζει αισθητά τις σχετικές διακυμάνσεις.

Ως αποτέλεσμα, τα καθαρά έσοδα από τόκους, τα οποία αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 75% του ετήσιου εισοδήματος του κλάδου, ενισχύονται.

Ο ρόλος των καταθέσεων

Σύμφωνα με αναλυτές, τη μεγάλη διαφορά κάνει το γεγονός ότι οι καταθέσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή άντλησης ρευστότητας για τις τράπεζες, καθώς αντιπροσωπεύουν το 85%-90% του σχετικού μείγματος.

Ως εκ τούτου, μεγαλύτερη σημασία για τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα έχει η πορεία των επιτοκίων που καταβάλλουν στους καταθέτες παρά οι μεταβολές στους διατραπεζικούς δείκτες, οι οποίοι επηρεάζουν το κόστος δανεισμού τους από τις αγορές.

Τα στοιχεία που δημοσιεύει σε μηνιαία βάση η Τράπεζα της Ελλάδος είναι ενδεικτικά της ισχυρής άμυνάς τους απέναντι στη γενικότερη άνοδο του κόστους χρήματος.

Σύμφωνα με αυτά, στο β΄ τρίμηνο του 2026, κατά τη διάρκεια του οποίου οι πληθωριστικές πιέσεις οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) στην πρώτη αύξηση των επιτοκίων της από τον Σεπτέμβριο του 2023, τα μέσα καταθετικά επιτόκια στην Ελλάδα παρουσίασαν οριακές μεταβολές.

Συγκεκριμένα, τον Ιούνιο το μέσο επιτόκιο του συνόλου των υφιστάμενων καταθέσεων διαμορφωνόταν σε μόλις 0,35%, αυξημένο κατά 4 μονάδες βάσης σε σχέση με το τελευταίο τρίμηνο του 2025, ενώ τον Ιούλιο ανήλθε σε 0,37%.

Στις καταθέσεις φυσικών προσώπων, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% της συνολικής ρευστότητας που αντλείται από τους πελάτες, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο παρέμεινε σταθερό κατά το ίδιο διάστημα.

Από την άλλη πλευρά, στις επιχειρήσεις, οι οποίες διαθέτουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ λόγω των υψηλότερων μέσων υπολοίπων τους, η αντίστοιχη αύξηση κινήθηκε στην περιοχή των 20 μονάδων βάσης.

Κατά το ίδιο διάστημα, ορισμένοι δείκτες Euribor αυξήθηκαν έως και κατά 30 μονάδες βάσης.

Άνοδος καταθέσεων

Από την αρχή του έτους, μάλιστα, οι καταθέσεις καταγράφουν αύξηση της τάξης των 11 δισ. ευρώ, με βάση τα στοιχεία έως το τέλος Αυγούστου, χωρίς να καταστεί αναγκαία η ουσιαστική αναπροσαρμογή των αποδόσεών τους.

Έτσι, η αύξηση του κόστους στη διατραπεζική αγορά επηρεάζει μόνο ένα σχετικά μικρό τμήμα της συνολικής χρηματοδότησης των τραπεζών.

Ακόμη και μια σημαντική αύξηση των επιτοκίων σε αυτή την κατηγορία δεν αρκεί, επομένως, για να μετακινήσει αισθητά τον σταθμισμένο μέσο όρο του κόστους χρηματοδότησης.

Προς την ίδια κατεύθυνση λειτουργούν και οι αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης των τραπεζών, οι οποίες περιορίζουν τα πιστωτικά περιθώρια (credit spreads) και συγκρατούν το κόστος άντλησης κεφαλαίων από τις αγορές.

Τα επιτόκια στα δάνεια

Στην πλευρά του ενεργητικού, ωστόσο, τα επιτόκια στην πλειονότητα των δανείων κινούνται ταχύτερα προς υψηλότερα επίπεδα.

Με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, τον Ιούνιο το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο στο σύνολο των δανείων διαμορφώθηκε σε 4,74%, υψηλότερα κατά 14 μονάδες βάσης σε σύγκριση με τα τέλη του 2025 και τις αρχές του 2026.

Τον Ιούλιο, μετά την απόφαση της ΕΚΤ να αυστηροποιήσει τη νομισματική της πολιτική, ενισχύθηκε περαιτέρω στο 4,81% και τον Αύγουστο στο 4,84%.

Η μεγαλύτερη άνοδος προήλθε από τα επιχειρηματικά δάνεια, με το μέσο ετησιοποιημένο κόστος να αυξάνεται σε 4,33% τον Ιούνιο, 4,40% τον Ιούλιο και 4,43% τον Αύγουστο, από 4,12% στην αρχή της χρονιάς.

Η εξέλιξη αυτή είναι κρίσιμη, καθώς μεγάλο μέρος του δανειακού χαρτοφυλακίου των τραπεζών αποτελείται από χορηγήσεις προς επιχειρήσεις.

Με αυτά τα δεδομένα, αναλυτές αναμένουν βελτίωση των καθαρών εσόδων από τόκους στα αποτελέσματα του γ΄ τριμήνου του 2026, τα οποία θα ανακοινωθούν σε λίγες εβδομάδες.