Ισπανία: Ο εχθρός του Τραμπ στην Ευρώπη – Γιατί ο Σάντσεζ προκηρύσσει πρόωρες εκλογές

Ο Σοσιαλιστής πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεζ, προκήρυξε τη Δευτέρα πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου, αφού το κοινοβούλιο απέρριψε μέτρα που αποσκοπούσαν στην κατευνασμό της δημόσιας οργής και των μαζικών διαδηλώσεων λόγω της στεγαστικής κρίσης στη χώρα.

Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τις διαμαρτυρίες για τη στέγαση, ο Σάντσεζ προσπάθησε την περασμένη εβδομάδα να περάσει βιαστικά μέτρα για την προστασία των ενοικιαστών

Ο Σάντσεζ απέκτησε τόσο υποστηρικτές όσο και αντιπάλους στη διεθνή σκηνή, αφού αναδείχθηκε νωρίτερα φέτος ως ο πιο έντονος επικριτής της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή.

Για ορισμένους, η προειδοποίησή του να μην «επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος» και η άρνησή του να «συνεργήσει σε κάτι που είναι κακό για τον κόσμο» αποτέλεσαν παράδειγμα της στάσης της Ευρώπης απέναντι σε μια επιθετική κυβέρνηση, ανεξάρτητα από πιθανά αντίποινα.

Άλλοι — μεταξύ των οποίων και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ — επέκριναν σφοδρά τον Σάντσεζ και την κυβέρνησή του, κατηγορώντας την Ισπανία ότι «θέτει σε κίνδυνο αμερικανικές ζωές» και ότι δεν αναλαμβάνει το μερίδιό της στις δαπάνες του ΝΑΤΟ.

Ο Τραμπ απείλησε να διακόψει τις εμπορικές και διπλωματικές σχέσεις με την Ισπανία. Ο Σάντσεζ — ο οποίος είναι επίσης σφοδρός επικριτής του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα — συνέχισε να επιτίθεται στον Λευκό Οίκο, αναφερόμενος σε μια πλέον άκυρη εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και δηλώνοντας ότι «δεν θα χειροκροτήσει όσους βάζουν φωτιά στον κόσμο μόνο και μόνο επειδή εμφανίζονται με ένα κουβά».

Ωστόσο, τέτοιου είδους γεωπολιτικές κινήσεις απέχουν πολύ από την ατζέντα αυτού του μήνα στην Ισπανία, όπως σημειώνει το CNBC σε ανάλυσή του, προσθέτοντας ότι η δημόσια συζήτηση, όπως και αλλού στην Ευρώπη, καθορίζεται όλο και περισσότερο από τη δυσαρέσκεια για τη στέγαση, τους μισθούς και το κόστος διαβίωσης. Η μετανάστευση αποτελεί επίσης ένα αυξανόμενο πολιτικό σημείο ανάφλεξης, με την ισπανική κυβέρνηση να εξακολουθεί να παλεύει με τις συνέπειες της άφιξης δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στον θύλακα της Βόρειας Αφρικής, τη Θέουτα, τον Ιούλιο.

Μόνο αν κοιτάξει κανείς τα βασικά στοιχεία, η ισπανική οικονομία έχει ανακάμψει δυναμικά μετά την πανδημία και συνεχίζει να ξεπερνά τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ, με την ανάπτυξη να φτάνει το 0,7% το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Ο τουρισμός ανθεί, το ενδιαφέρον των επενδυτών για τα περιουσιακά στοιχεία της χώρας παραμένει ισχυρό και η αγορά εργασίας είναι δυναμική.

Ωστόσο, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους το Σαββατοκύριακο, σε μια κορύφωση των διαδηλώσεων που έχουν σαρώσει όλο το πολιτικό φάσμα, από αριστερούς ακτιβιστές για το δικαίωμα στη στέγαση που εξακολουθούν να κατασκηνώνουν στη Μαδρίτη έως ακροδεξιούς ακτιβιστές που, σύμφωνα με αναφορές, έκαναν ναζιστικούς χαιρετισμούς.

Η δυσαρέσκεια του κοινού και οι εκκλήσεις για γενική απεργία έχουν ενταθεί μετά την εκδίωξη, τον Σεπτέμβριο, μιας 87χρονης γυναίκας με αναπηρία από το σπίτι της, στο οποίο ζούσε εδώ και 70 χρόνια. Η είδηση για το δραματικό αυτό γεγονός έφερε στο προσκήνιο τις μακροχρόνιες καταγγελίες σχετικά με τις απαγορευτικές αυξήσεις των ενοικίων και την έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών — ειδικά σε τουριστικούς προορισμούς.

«Ευκαιρία» για τον Σάντσεζ

Ο Σάντσεζ, ηγέτης του Ισπανικού Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος, ασκεί τα καθήκοντα του πρωθυπουργού από το 2018.

Σήμερα ηγείται ενός εύθραυστου αριστερού συνασπισμού που σχηματίστηκε τον Νοέμβριο του 2023 και στηρίζεται σε πολλά μικρότερα, περιφερειακά κόμματα, γεγονός που έχει δυσκολέψει την ψήφιση μεταρρυθμίσεων, παρά τη φήμη του για πολιτική επιδεξιότητα. Λόγω κοινοβουλευτικού αδιεξόδου, η χώρα δεν έχει καταφέρει να ψηφίσει προϋπολογισμό για περισσότερα από τρία χρόνια.

Η δημοτικότητα του Σάντσεζ έχει πληγεί περαιτέρω φέτος από μια έρευνα για φερόμενη κατάχρηση κονδυλίων από το Σοσιαλιστικό Κόμμα και μια έρευνα για διαφθορά εναντίον του συμμάχου του Σάντσεζ, του πρώην πρωθυπουργού Χοσέ Λουίς Ροδρίγκεθ Ζαπατέρο. Ο Ζαπατέρο αρνείται τις κατηγορίες.

Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τις διαμαρτυρίες για τη στέγαση, ο Σάντσεζ προσπάθησε την περασμένη εβδομάδα να περάσει βιαστικά μέτρα για την προστασία των ενοικιαστών, μεταξύ των οποίων η αναστολή των εξώσεων ευάλωτων ενοικιαστών έως το 2030, αυξήσεις φόρων για διαμερίσματα που προορίζονται για τουριστικές ενοικιάσεις, διετής παράταση των μισθωτηρίων συμβολαίων που λήγουν πριν από το 2028, καθώς και περιορισμός στην αγορά κατοικιών από επενδυτικές εταιρείες.

Τα νομοσχέδια απορρίφθηκαν μετά από την αντίθεση κομμάτων όπως το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα, το ακροδεξιό κόμμα Vox και το κόμμα που υποστηρίζει την ανεξαρτησία της Καταλονίας «Μαζί για την Καταλονία», γεγονός που πυροδότησε ακόμη περισσότερο την οργή του ισπανικού λαού.

Δεδομένου ότι πρέπει να διεξαχθούν νέες κοινοβουλευτικές εκλογές πριν από τον Αύγουστο του 2027, οι αναλυτές ανέμεναν ότι θα προκηρυχθούν σύντομα εκλογές, όπως δήλωσε τη Δευτέρα ο Κάρστεν Νίκελ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας συμβούλων Consello, στην εκπομπή «Squawk Box Europe» του CNBC.

«Είναι σαφές ότι, όσον αφορά αυτό το ζήτημα που σχετίζεται με την αγορά ακινήτων, ο [Σάντσεζ] το βλέπει πραγματικά ως ευκαιρία τώρα — δεν σημαίνει ότι θα κερδίσει — αλλά για να συσπειρώσει την κεντροαριστερή ψήφο γύρω από αυτό το τυπικά κεντροαριστερό θέμα, και αυτό αποτελεί καλύτερο πλαίσιο από, ας πούμε, τις κατηγορίες για διαφθορά ή τις ήττες στις περιφερειακές εκλογές», δήλωσε ο Νίκελ.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Politico, το Λαϊκό Κόμμα (PP) βρίσκεται στην πρώτη θέση σε μια μέτρηση των προθέσεων ψήφου για τις κοινοβουλευτικές εκλογές, ενώ αναλυτές της Teneo ανέφεραν σε σημείωμα της Παρασκευής ότι οι δημοσκοπήσεις υποδηλώνουν ότι ένα δεξιό μπλοκ αποτελούμενο από το PP και το Vox θα μπορούσε να εξασφαλίσει από κοινού κοινοβουλευτική πλειοψηφία σε εκλογές.

«Τους τελευταίους δύο μήνες, η δημόσια συζήτηση έχει επικεντρωθεί όλο και περισσότερο στην μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, τον θύλακα της Ισπανίας στη Βόρεια Αφρική, και στις επικρίσεις για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση τη διαχειρίζεται… Η στέγαση αποτελεί μείζον θέμα ανησυχίας για τους ψηφοφόρους και έχει τη δυνατότητα να κινητοποιήσει το αριστερό εκλογικό σώμα», ανέφεραν οι αναλυτές της Teneo.

«Η στρατηγική αυτή ενέχει κινδύνους. Μετά από περισσότερα από οκτώ χρόνια στην εξουσία, η ίδια η κυβέρνηση θα μπορούσε να κατηγορηθεί για την αποτυχία της να αντιμετωπίσει την κρίση στέγασης», πρόσθεσαν.

Ο Φεντερίκο Σάντι, ανώτερος αναλυτής για την Ευρώπη στην Eurasia Group, εκτίμησε τη Δευτέρα ότι υπάρχει 70% πιθανότητα οι εκλογές να οδηγήσουν σε πλειοψηφία του κεντροδεξιού χώρου, αναφέροντας το σταθερό προβάδισμα της συντηρητικής αντιπολίτευσης στις δημοσκοπήσεις, τα χαμηλά ποσοστά δημοφιλίας του Σάντσεζ και τον κατακερματισμό της αριστεράς.

Ωστόσο, ο Σάντι επισήμανε επίσης το «μακρόχρονο ιστορικό του Σάντσεζ στο να ανατρέπει δύσκολες εκλογικές προοπτικές», καθώς είχε ευρέως προβλεφθεί ότι θα ηττηθεί τόσο το 2019 όσο και το 2023, καθώς και την ισχυρή του ικανότητα να κινητοποιεί τους ψηφοφόρους γύρω από ένα σύνθημα όπως η στέγαση.

Κίνα και ΝΑΤΟ βασικά ζητήματα για τη νέα κυβέρνηση

Μια νέα κεντροδεξιά κυβέρνηση θα έθετε πολυάριθμα ερωτήματα στους παρατηρητές της αγοράς, δήλωσε ο Κάρστεν Νίκκελ της Consello στο CNBC, συμπεριλαμβανομένης της κατάστασης των δαπανών για το ΝΑΤΟ και του τι θα σήμαινε αυτό για τη εμπορική της θέση έναντι των ΗΠΑ.

Ένα άλλο κρίσιμο ερώτημα θα ήταν αν μια νέα κυβέρνηση θα αναθεωρούσε τη στάση που υποστηρίζει η σημερινή κυβέρνηση εντός της ΕΕ, δηλαδή μια λιγότερο συγκρουσιακή σχέση με την Κίνα στον τομέα του εμπορίου, συνέχισε ο Νικέλ, χαρακτηρίζοντας την Ισπανία ως «το τελευταίο προπύργιο που πιέζει για μια πιο ήπια στάση».

Η Γαλλία και η Γερμανία συμφωνούν πλέον στο ότι αισθάνονται απειλούμενες από τη στροφή της Κίνας προς το να γίνει ανταγωνιστής αντί για αγοραστής σε βασικούς τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, και μια κίνηση της Ισπανίας προς την ίδια κατεύθυνση θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια «επικίνδυνη κατάσταση αμοιβαίων αντιποίνων, τομέα προς τομέα» μεταξύ της Κίνας και της ΕΕ, ανέφερε.