LNG: Η κρίση στον Κόλπο απειλεί την παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου – Γιατί η ανάκαμψη θα αργήσει

Η ανάκαμψη των εξαγωγών πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη βελτίωση στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Oι εξαγωγικές υποδομές του Κατάρ παραμένουν σοβαρά αποδιοργανωμένες εξαιτίας του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, με αποτέλεσμα η διεθνής αγορά φυσικού αερίου να αντιμετωπίζει παρατεταμένη πίεση, όπως επισημαίνει ο Ρον Μπούσο, αρθρογράφος του Reuters.

Το Κατάρ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός LNG παγκοσμίως, μετά τις ΗΠΑ, και αντιπροσωπεύει περίπου το 20% της παγκόσμιας δυναμικότητας, με παραγωγική ικανότητα σχεδόν 80 εκατ. τόνων ετησίως. Ωστόσο, η διακοπή λειτουργίας μεγάλου μέρους του συγκροτήματος υγροποίησης στη Ρας Λαφάν και οι ζημιές από ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις έχουν περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα εξαγωγών.

Σύμφωνα με τον Μπούσο, οι επιθέσεις έθεσαν εκτός λειτουργίας περίπου το 17% της εξαγωγικής δυναμικότητας της χώρας. Η αποκατάσταση των ζημιών ενδέχεται να διαρκέσει χρόνια, ενώ το οικονομικό κόστος ανέρχεται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε δυνητικά χαμένα έσοδα. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι το ΑΕΠ του Κατάρ θα συρρικνωθεί κατά 8,6% το 2026, ενώ πριν από τον πόλεμο αναμενόταν ανάπτυξη 6,1%.

Γιατί το LNG δεν ακολουθεί την ανάκαμψη του πετρελαίου

Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ ανέκαμψαν τον Σεπτέμβριο περίπου στο 80% των προπολεμικών επιπέδων, φθάνοντας τα 16 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με την Kpler. Αντίθετα, οι εξαγωγές LNG του Κατάρ διαμορφώθηκαν σε μόλις 1,6 εκατ. τόνους, λιγότερο από το ένα τέταρτο του προπολεμικού μέσου όρου. Για τον Οκτώβριο, μάλιστα, εκτιμάται ότι θα υποχωρήσουν περαιτέρω, περίπου στους 600.000 τόνους.

Η διαφορά οφείλεται στη φύση των δύο ενεργειακών κλάδων. Το πετρέλαιο μπορεί να αποθηκευτεί και να μεταφερθεί με μεγαλύτερη ευελιξία, ενώ η παραγωγή και μεταφορά LNG απαιτούν μια σύνθετη, αλληλένδετη εφοδιαστική αλυσίδα. Η επανεκκίνηση των εγκαταστάσεων δεν αρκεί από μόνη της: χρειάζεται σταθερή παραγωγή φυσικού αερίου, επαρκής αποθήκευση και ασφαλής πρόσβαση των ειδικών δεξαμενόπλοιων στις διεθνείς αγορές.

Το ακατέργαστο αέριο από το υπεράκτιο κοίτασμα North Field περιέχει επίσης συμπυκνώματα, ένα ελαφρύ υγρό πετρελαϊκό προϊόν που πρέπει να διαχωρίζεται και να εξάγεται. Αν οι μεταφορές διακοπούν, οι αποθηκευτικοί χώροι μπορεί να εξαντληθούν, αναγκάζοντας το Κατάρ να περιορίσει την παραγωγή αερίου ανεξάρτητα από τη διεθνή ζήτηση.

Επιπλέον, ο παγκόσμιος στόλος δεξαμενόπλοιων LNG είναι πολύ μικρότερος από τον αντίστοιχο στόλο πετρελαίου. Το υψηλότερο κόστος μεταφοράς και ο κίνδυνος εγκλωβισμού ή επίθεσης στα Στενά του Ορμούζ αποθαρρύνουν τις ναυτιλιακές εταιρείες. Για το Κατάρ, επομένως, δεν αρκούν περιστασιακά ασφαλή περάσματα· απαιτούνται αξιόπιστες εγγυήσεις για τη συνεχή διέλευση των πλοίων.

Η Ευρώπη και η Ασία αντιμέτωπες με παρατεταμένη πίεση

Η απώλεια προμηθειών από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχει επηρεάσει ιδιαίτερα την Ευρώπη και την Ασία, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές LNG. Η αύξηση των αμερικανικών εξαγωγών κατά περίπου 14% το 2026, στους 123 εκατ. τόνους, αντιστάθμισε μόνο μέρος του κενού. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, οι τιμές LNG στην Ευρώπη και την Ασία έφθασαν στο υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές του 2023, σχεδόν τριπλάσιες σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα.

Η κρίση εκδηλώνεται σε μια ιδιαίτερα δυσμενή συγκυρία για το Κατάρ, το οποίο σχεδιάζει να αυξήσει την παραγωγική του δυναμικότητα στα 142 εκατ. τόνους ετησίως έως το 2030, αποκτώντας περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας αγοράς. Ωστόσο, όπως προειδοποιεί ο Μπούσο, οι νέες εγκαταστάσεις έχουν περιορισμένη αξία εάν δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν με ασφάλεια τους πελάτες τους.

Η πλήρης ανάκαμψη εξαρτάται πλέον από μια σταθερή συμφωνία ασφαλείας για τα Στενά του Ορμούζ, με τη συμμετοχή του Ιράν, των ΗΠΑ και των περιφερειακών δυνάμεων. Χωρίς μια τέτοια διευθέτηση, η αγορά LNG δύσκολα θα επιστρέψει σύντομα στην κανονικότητα.