
Ι. “Οι υπολογιστές βρίσκονται παντού εκτός από τις στατιστικές της παραγωγικότητας“. Αυτό λέχθηκε το 1987 από τον μεγάλο οικονομολόγο Robert Solow και έμεινε γνωστό ως το “παράδοξο του Solow”. Μόνο που το “παράδοξο” έχει απαντηθεί, πλέον, με δύο τρόπους.
Πρώτον, διότι αυτό που ο Solow δεν έβλεπε το 1987 δηλαδή αύξηση της παραγωγικότητας, εμφανίστηκε με ορμή στην δεκαετία του 1990, όταν ο ετήσιος μέσος όρος αύξησης της παραγωγικότητας στις ΗΠΑ έφτασε το 2%. Οι μελέτες, αργότερα, έδειξαν πως ο ετεροχρονισμός που ξεγέλασε τον Solow οφείλεται στο ότι το “ανθρώπινο κεφάλαιο” αργεί να αποκτήσει τις δεξιότητες εκείνες που μετατρέπουν την τεχνολογική καινοτομία σε αυξημένη παραγωγικότητα. (Συμβαίνει σήμερα και με την ΑΙ).
Δεύτερον, διότι ο Solow δεν έλαβε υπόψιν του το ότι ο τρόπος που μετράμε την παραγωγικότητα είναι ανεπαρκής σε περιπτώσεις ριζικών τεχνολογικών μεταβολών. Την μετράμε, αναγκαστικά, με χρηματικό ισοδύναμο. Όμως η νέα τεχνολογία δημιουργεί αγαθά τα οποία, ενώ αλλάζουν τη ζωή μας θεμελιωδώς, μπορεί να μην εμφανίζονται ούτε σαν δαπάνη ούτε σαν εισόδημα στις στατιστικές. Σκαλίζοντας κανείς το κινητό του, σήμερα, μπορεί να κάνει σε μισή ώρα, ακόμη και χωρίς την παραμικρή οικονομική επιβάρυνση, πράγματα για τα οποία το 1987 θα χρειαζόταν, ίσως, εβδομάδες δαπανώντας, επίσης, απροσδιόριστα μεγάλα ποσά.
ΙΙ. “Σε εκατό χρόνια, λόγω της αύξησης της παραγωγικότητας, τα εγγόνια μας θα αρκεί να δουλεύουν 15 ώρες την εβδομάδα και θα μπορούν να καλύπτουν όλες τις ανάγκες τους“. Αυτό είπε ο John Maynard Keynes το 1930, πλην όμως δεν συμβαίνει έτσι. O Keynes αστόχησε στην πρόβλεψη του διότι δεν είχε αντίληψη για τον διαχωρισμό της οικονομιας στους κλάδους που λειτουργούν στο “τεχνολογικό σύνορο” και σε εκείνους που (ακόμη) λειτουργούν με παραδοσιακούς τρόπους.
Ο βιομηχανικός εργάτης σήμερα έχει πολύ μεγαλύτερο πραγματικό μισθό από τον βιομηχανικό έργατη του 1930 γιατί έχει πολύ υψηλότερη παραγωγικότητα. Και ο βιολιστής της συμφωνικής ορχήστρας, όμως, ή ο δάσκαλος, έχουν πολύ μεγαλύτερο μισθό από τον βιολιστή ή τον δάσκαλο του 1930, παρά το ότι δεν έχουν αυξήσει καθόλου την παραγωγικότητά τους από τότε. Εκείνο που συμβαίνει, και δεν μπορούσε να αντιληφθεί ο Keynes με τις γνώσεις της εποχής του, είναι πως όσο αυξάνεται η παραγωγικότητα στον τομέα του “τεχνολογικού συνόρου”, τόσο αυξάνεται και η ζήτηση για τα -θετικής εισοδηματικής ελαστικότητας- προϊόντα του παραδοσιακού τομέα, που θεωρούνται απαραίτητα για την ποιότητα ζωής.
Με εξισωμένους μισθούς και στους δύο τομείς ώστε να μεταφέρεται όλο και περισσότερη απασχόληση προς τον παραδοσιακό τομέα. Με αποτέλεσμα το ποσοστό της απασχόλησης στην βιομηχανία, στον αναπτυγμένο κόσμο, σήμερα, να είναι μόνο 11%. Ακόμη και αν ανακαλύπταμε το κέρας της Αμαλθείας και στέλναμε για μόνιμες διακοπές όλους τους εργαζόμενους στην βιομηχανία, οι συνολικές ώρες εργασίας δεν θα μειωνόταν περισσότερο από 10%.
Οι Δημήτρης Α. Ιωάννου και Χρήστος Α. Ιωάννου είναι Οικονομολόγοι


Latest News
![Οι αλλαγές που υπάρχουν στα φορολογικά έντυπα για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2024 από ακίνητα [Γ’ Μέρος]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2025/03/akinita-600x400.jpeg)
Οι αλλαγές στα φορολογικά έντυπα για τα εισοδήματα από ακίνητα [Γ' Μέρος]
Συχνές ερωτήσεις – απαντήσεις

ΑΟΖ και Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός
Ο Πέτρος Λιάκουρας γράφει στο in για το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και τις εκκρεμότητες που κλείνει – Γιατί είναι καλή στιγμή να επανακκινήσει ο διάλογος με την Τουρκία
![Ελάχιστο ετήσιο εισόδημα αυτοαπασχολούμενων [Β’ Μέρος]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2025/02/taxpayers-600x337.jpg)
Ελάχιστο ετήσιο εισόδημα αυτοαπασχολούμενων [Β’ Μέρος]
Προσαύξηση βάσει ετήσιου κόστους μισθοδοσίας

Ο Δαίδαλος και οι Μινώταυροι
Η ανθρώπινη δημιουργικότητα – στο πλαίσιο της Τεχνητής Νοημοσύνης – επιβάλλεται να σέβεται ηθικούς κανόνες και αξίες.

Η ΕΚΤ επιμένει σε χαμηλότερα επιτόκια – Πώς το αντιλαμβάνονται οι επενδυτές
Μολονότι η Πρόεδρος της ΕΚΤ, Christine Lagarde, προτείνει αυξημένη προσοχή σχετικά με την επόμενη ημέρα της Ευρωζώνης, η μείωση των επιτοκίων αποδεικνύει ότι η ευρωπαϊκή οικονομία δεν αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα.

Αναδιάταξη της οικονομικής τάξης
Ο κίνδυνος που ενέχει αυτή η ανορθόδοξη οικονομική πολιτική είναι ότι η προσδοκώμενη αύξηση εσόδων από δασμούς είναι πιθανό να μην αποδώσει

Αναπάντεχη η ανθεκτικότητα στην αγορά κρυπτονομισμάτων – Τί αναμένεται για τη συνέχεια
Σε μια αγορά όπου κυριαρχεί η έντονη μεταβλητότητα, θα περίμενε κανείς να δει υπερβολές μετά από τέτοια αναταραχή στις χρηματαγορές. Κι όμως, φαίνεται ότι οι μεγάλοι πάικτες κρυπτονομισμάτων κάτι περιμένουν.

Η «παγίδα Kindleberger» και η κινεζική απάντηση στους δασμούς Τραμπ
Η ίδια δυναμική που χαρακτήρισε τον πρώτο εμπορικό πόλεμο του Τραμπ εμφανίζεται ξανά

Άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις
Η απόφαση του Τραμπ να κλιμακώσει τον εμπορικό πόλεμο έχει άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές και στις στρατηγικές μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών

Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός – Στην αφετηρία μιας νέας φάσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις
Ο Κώστας Υφαντής γράφει στο in για το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και τι θεωρεί η Ελλάδα νομικά διεκδικήσιμο