Η διασφάλιση της ανθεκτικότητας για τις κρίσιμες υποδομές αποτελεί σήμερα έναν από τους κεντρικούς άξονες της ενεργειακής και ψηφιακής πολιτικής σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, η προτεινόμενη ρύθμιση της κυβέρνησης για την καταγραφή κρίσιμων υποδομών και κτιρίων κοινής ωφέλειας στην Εθνική Βάση Δεδομένων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, ιδίως όσον αφορά τις ενεργειακές εγκαταστάσεις, αλλά και άλλα συστήματα ζωτικής σημασίας.
Το σχέδιο νόμου για τις κρίσιμες υποδομές
Σύμφωνα με το νέο προωθούμενο νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, στην Εθνική Βάση Δεδομένων θα περιλαμβάνονται κρίσιμες ενεργειακές υποδομές — όπως είναι οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οι εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, οι υποσταθμοί μεταφοράς και διανομής ρεύματος, τα δίκτυα φυσικού αερίου, εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας και καυσίμων, οι τερματικοί σταθμοί LNG, τα διυλιστήρια και τα κέντρα διανομής πετρελαίου καθώς και κέντρα ελέγχου και τα ψηφιακά συστήματα λειτουργίας του ενεργειακού συστήματος.
Η προστασία κρίσιμων υποδομών, συμπεριλαμβανομένου του ενεργειακού τομέα, συνδέεται άμεσα με τη συνολική εθνική ασφάλεια, την οικονομική συνέχεια και την κοινωνική συνοχή
Παράλληλα, σε αυτό θα καταγραφούν κρίσιμες υποδομές άλλων τομέων ζωτικής σημασίας, όπως εγκαταστάσεις ύδρευσης και αποχέτευσης, τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, υποδομές μεταφορών (λιμάνια, αεροδρόμια, σιδηροδρομικοί και οδικοί κόμβοι), μονάδες υγείας, δομές πολιτικής προστασίας, κυβερνητικά και διοικητικά κτίρια, εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις, καθώς και λοιπά κτίρια κοινής ωφέλειας των οποίων η λειτουργία θεωρείται απαραίτητη για την κοινωνική και οικονομική σταθερότητα. Η συστηματική ένταξη όλων αυτών των υποδομών σε ενιαίο μητρώο αποσκοπεί στη συνολική αποτύπωση της επιχειρησιακής ετοιμότητας της χώρας.
Η ανάγκη συστηματικής χαρτογράφησης και παρακολούθησης τέτοιων υποδομών δεν προκύπτει μόνο από λόγους διοικητικής οργάνωσης, αλλά κυρίως από τις αυξανόμενες απειλές — φυσικές, τεχνολογικές και γεωπολιτικές — που επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία της ενέργειας, των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και της υγείας. Η προστασία κρίσιμων υποδομών, συμπεριλαμβανομένου του ενεργειακού τομέα, συνδέεται άμεσα με τη συνολική εθνική ασφάλεια, την οικονομική συνέχεια και την κοινωνική συνοχή.
Η Εθνική Βάση Δεδομένων ως εργαλείο διαχείρισης κινδύνων
Η δημιουργία ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος για τη διαχείριση κινδύνων και την πρόληψη κρίσεων αποτελεί βασικό στοιχείο της νέας προσέγγισης. Μέσω της συγκέντρωσης αξιόπιστων και επικαιροποιημένων στοιχείων για κρίσιμες εγκαταστάσεις, το κράτος αποκτά τη δυνατότητα να αξιολογεί απειλές, να σχεδιάζει σενάρια αντιμετώπισης και να κατανέμει αποτελεσματικά τους διαθέσιμους πόρους.
Η ένταξη κρίσιμων υποδομών και κτιρίων κοινής ωφέλειας στην Εθνική Βάση Δεδομένων δημιουργεί ένα ενιαίο πλαίσιο γνώσης, επιτρέποντας καλύτερο σχεδιασμό πρόληψης
Η ένταξη κρίσιμων υποδομών και κτιρίων κοινής ωφέλειας στην Εθνική Βάση Δεδομένων δημιουργεί ένα ενιαίο πλαίσιο γνώσης, επιτρέποντας καλύτερο σχεδιασμό πρόληψης και πολιτικής προστασίας, ιεράρχηση έργων συντήρησης και αναβάθμισης, στοχευμένες επενδύσεις σε ανθεκτικότητα και ασφάλεια, αποτελεσματικότερη διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, σχεδιασμό εφεδρειών και εναλλακτικών τροφοδοσιών και συντονισμό μεταξύ κρατικών φορέων και διαχειριστών υποδομών.
Ενεργειακές υποδομές στο επίκεντρο της ανθεκτικότητας
Ιδίως στον ενεργειακό τομέα, όπου μια διακοπή λειτουργίας μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την οικονομία, η ύπαρξη ολοκληρωμένων δεδομένων αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση στρατηγικού σχεδιασμού. Οι ενεργειακές εγκαταστάσεις άλλωστε συγκαταλέγονται διεθνώς στις σημαντικότερες κρίσιμες υποδομές.
Οι κυβερνοαπειλές, οι υβριδικές επιθέσεις και τα ακραία καιρικά φαινόμενα καθιστούν αναγκαία την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ενεργειακών υποδομών
Ταυτόχρονα, η αυξανόμενη ψηφιοποίηση των ενεργειακών συστημάτων, με τη χρήση έξυπνων δικτύων, αυτοματισμών και απομακρυσμένου ελέγχου, ενισχύει την αποδοτικότητα αλλά δημιουργεί νέες προκλήσεις ασφάλειας. Οι κυβερνοαπειλές, οι υβριδικές επιθέσεις και τα ακραία καιρικά φαινόμενα καθιστούν αναγκαία την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ενεργειακών υποδομών.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και διακυβέρνηση δεδομένων
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ψηφιακού μετασχηματισμού του κράτους, όπου η διαχείριση δεδομένων και η κυβερνοασφάλεια αποτελούν βασικούς πυλώνες. Η συγκέντρωση πληροφοριών σε ασφαλή ψηφιακά περιβάλλοντα, η διαλειτουργικότητα μεταξύ υπηρεσιών και η δυνατότητα ταχείας ανάλυσης κινδύνων ενισχύουν τη διοικητική αποτελεσματικότητα και τη διαφάνεια.
Παράλληλα, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για καλύτερη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος των κρίσιμων ενεργειακών και τεχνολογικών υποδομών διαχειρίζεται από ιδιωτικούς φορείς.
Η γνώση της πραγματικής κατάστασης των υποδομών αποτελεί προϋπόθεση αποτελεσματικής δημόσιας πολιτικής σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας
Η ένταξη κρίσιμων υποδομών και κτιρίων κοινής ωφέλειας σε ενιαίο εθνικό μητρώο δεν αποτελεί απλώς διοικητική διαδικασία, αλλά στρατηγική επιλογή που συνδέεται με την εθνική ασφάλεια, την ενεργειακή επάρκεια, την ανθεκτικότητα απέναντι σε φυσικές καταστροφές και κυβερνοεπιθέσεις, τον μακροπρόθεσμο ενεργειακό και αναπτυξιακό σχεδιασμό.
Η γνώση της πραγματικής κατάστασης των υποδομών αποτελεί προϋπόθεση αποτελεσματικής δημόσιας πολιτικής σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
