Χρηματιστήριο Αθηνών: Το αποτύπωμα του πολέμου – Πίεση σε τουρισμό και τράπεζες, στήριξη από ενέργεια  

Σ’ ένα “roller coaster” άνω των 200 μονάδων εισήλθε την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου το Χρηματιστήριο Αθηνών (από τις 2.277 μονάδες στις 2.064 μονάδες) αποτυπώνοντας με τον πιο γλαφυρό τρόπο τους νέους κινδύνους που αναδύθηκαν από τη Μέση Ανατολή, μετά και την επίθεση των Ισραήλ και ΗΠΑ στο Ιράν.

Μια εικόνα φυσικά που δεν απείχε από εκείνη των ευρωπαϊκών και ασιατικών αγορών και μια εικόνα που ενδεχομένως να συνεχιστεί εωσότου υπάρξουν περισσότερα στοιχεία που να δίνουν καλύτερη ορατότητα για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες μιας ακόμη γεωπολιτικής έντασης. Διότι, αν και οι περισσότεροι εγχώριοι αναλυτές (Beta Securities, Fast Finance, AXIA – Alpha Finance, Optima Bank) συμφωνούν στο ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις τείνουν να προκαλούν μόνο βραχυπρόθεσμες αναταράξεις στις αγορές, το στοιχείο που διαφοροποιεί την παρούσα ένταση είναι ο κίνδυνος ενός παρατεταμένου πολέμου.

Η λέξη κλειδί επομένως είναι η διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις αυτών στην αγορά της ενέργειας, δεδομένου ότι θα επηρεαστούν ανάλογα αρκετοί κλάδοι της οικονομίας. Κοινός επίσης παρονομαστής των επιπτώσεων είναι οι πληθωριστικές πιέσεις, άρα και η αντίδραση των Κεντρικών Τραπεζών σε αυτές.

Η πλειονότητα των μετοχών κινήθηκε πτωτικά, αντανακλώντας την αυξημένη αποστροφή κινδύνου των επενδυτών

Χρηματιστήριο Αθηνών και διαφοροποιήσεις

Υπό το παραπάνω πρίσμα, οι πρώτες ημέρες του πολέμου αποτυπώθηκαν με έντονη διαφοροποίηση στις αποδόσεις των μετοχών στο ελληνικό χρηματιστήριο, με αρκετές εισηγμένες όμως να σημειώνουν ακόμη και διψήφιες απώλειες.

Η πλειονότητα των μετοχών κινήθηκε πτωτικά, αντανακλώντας την αυξημένη αποστροφή κινδύνου των επενδυτών. Μεγάλες απώλειες κατέγραψαν τίτλοι όπως η Aegean (-12+%), η ΕΛΧΑ (-14+%), η Profile (-11+%) και η Alumil (-11+%), ενώ σημαντικές πιέσεις δέχθηκαν και μετοχές όπως η Intrakat, η Lamda Development, η Cenergy, η ΔΕΗ, καθώς και οι τραπεζικοί τίτλοι με την Πειραιώς, την Alpha Bank, την Εθνική και την Eurobank να υποχωρούν αισθητά.

Στους κερδισμένους της εβδομάδας ξεχώρισε η ΕΥΔΑΠ (με αφορμή όμως τις μετοχικές της αλλαγές), ενώ θετικά κινήθηκαν επίσης οι Motor Oil, Helleniq Energy, ΟΛΠ 2,12% και ΕΧΑΕ, δείχνοντας ότι επιλεγμένοι τίτλοι διατήρησαν επενδυτικό ενδιαφέρον παρά τη γενικότερη επιφυλακτικότητα.

Το βασικό ερώτημα για τους επενδυτές παραμένει η διάρκεια και η ένταση της σύγκρουσης

Η εικόνα για την ελληνική αγορά

Παρότι η σύγκρουση προκαλεί έντονη μεταβλητότητα σε ενέργεια και πρώτες ύλες, οι πρώτες εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι ο άμεσος αντίκτυπος στις ελληνικές εισηγμένες παραμένει προς το παρόν διαχειρίσιμος, ενώ σε ορισμένους κλάδους εντοπίζονται ακόμη και θετικές προοπτικές.

Σύμφωνα με την AXIA – Alpha Finance, η ελληνική αγορά αναμένεται αρχικά να κινηθεί σε κλίμα αποστροφής ρίσκου («risk-off»), σε ευθυγράμμιση με τα υπόλοιπα διεθνή χρηματιστήρια, καθώς οι επενδυτές υιοθετούν πιο αμυντική στάση. Ωστόσο, οι αναλυτές της δεν αναμένουν υπερβολική αντίδραση, καθώς το ενδεχόμενο αμερικανικής εμπλοκής στη σύγκρουση είχε ήδη σε μεγάλο βαθμό προεξοφληθεί από τις αγορές.

Το βασικό ερώτημα για τους επενδυτές παραμένει η διάρκεια και η ένταση της σύγκρουσης, καθώς από αυτό θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η ένταση των επιπτώσεων. Δηλαδή, μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερη μεταβλητότητα στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής και ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Παράλληλα, ενδέχεται να υπάρξουν διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στις εμπορικές ροές, ενώ ο τουρισμός, που συνεισφέρει άμεσα και έμμεσα πάνω από το 25% του ΑΕΠ, θα μπορούσε να επηρεαστεί σε περίπτωση ευρύτερης περιφερειακής κλιμάκωσης.

Τα περιθώρια για τα καύσιμα αεροσκαφών έχουν ξεπεράσει τα 52–55 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ για το ντίζελ κινούνται κοντά στα 50 δολάρια ανά βαρέλι, στα υψηλότερα επίπεδα από τον Αύγουστο του 2022

Διυλιστήρια και ενεργειακός κλάδος

Στον ενεργειακό κλάδο, οι εξελίξεις δημιουργούν μικτές αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις θετικές προοπτικές. Σύμφωνα με την Optima Bank, η άνοδος στα ευρωπαϊκά περιθώρια διύλισης, ιδίως για τα μεσαία αποστάγματα όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, ευνοεί τα ελληνικά διυλιστήρια.

Τα περιθώρια για τα καύσιμα αεροσκαφών έχουν ξεπεράσει τα 52–55 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ για το ντίζελ κινούνται κοντά στα 50 δολάρια ανά βαρέλι, στα υψηλότερα επίπεδα από τον Αύγουστο του 2022. Η άνοδος αποδίδεται στον αυξημένο κίνδυνο διαταραχών στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, σε διακοπές λειτουργίας διυλιστηρίων, σε περιορισμούς εξαγωγών αλλά και σε πιέσεις στην προσφορά καυσίμων αεροπορίας.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ανοδικό περιθώριο στις προβλέψεις της τράπεζας για το 2026 για τη Motor Oil και τη HELLENiQ Energy, καθώς σημαντικό μέρος της παραγωγής τους αφορά τα συγκεκριμένα προϊόντα. Με βάση τις εκτιμήσεις της Optima Bank, η Motor Oil θα μπορούσε να εμφανίσει EBITDA περίπου 1,094 δισ. ευρώ και καθαρά κέρδη 604 εκατ. ευρώ το 2026, ενώ για τη HELLENiQ Energy προβλέπονται EBITDA 1,003 δισ. ευρώ και καθαρά κέρδη 393 εκατ. ευρώ.

Επίσης, η AXIA – Alpha Finance σημειώνει ότι οι καθετοποιημένοι ενεργειακοί όμιλοι ενδέχεται να επωφεληθούν βραχυπρόθεσμα από την άνοδο των τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, εξέλιξη που θα μπορούσε να ενισχύσει τα έσοδα από τη χονδρική αγορά. Η θετική επίδραση εκτιμάται ότι θα φανεί κυρίως στη ΔΕΗ και τη Metlen, αλλά και στους ομίλους ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Motor Oil και HELLENiQ Energy.

Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι παρατεταμένα υψηλές τιμές φυσικού αερίου ενδέχεται να δημιουργήσουν δευτερογενείς πιέσεις, όπως αύξηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών και μεγαλύτερες απαιτήσεις για κεφάλαιο κίνησης.

Μεταλλουργία και πρώτες ύλες

Η άνοδος των τιμών των μετάλλων αποτελεί ακόμη έναν παράγοντα που επηρεάζει την ελληνική αγορά. Σύμφωνα με την Optima Bank, οι τιμές του αλουμινίου κινούνται ανοδικά, με το τρίμηνο συμβόλαιο στο LME να καταγράφει άνοδο περίπου 5%–6% τον τελευταίο μήνα και πάνω από 20% σε ετήσια βάση.

Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί υποστηρικτικά για τη Metlen Energy & Metals, αν και η τράπεζα δεν αναμένει σημαντική ενίσχυση της κερδοφορίας της για το 2026, καθώς μεγάλο μέρος της παραγωγής της εταιρείας είναι ήδη αντισταθμισμένο (hedged) για τους επόμενους 12 έως 18 μήνες.

Τουρισμός, μεταφορές και καταναλωτικές εταιρείες

Στον τουριστικό κλάδο, οι αναλυτές εμφανίζονται συγκρατημένοι ως προς τον άμεσο αντίκτυπο. Η Aegean Airlines ενδέχεται να δει μείωση της επιβατικής κίνησης από και προς τη Μέση Ανατολή, με την τελική επίδραση στα οικονομικά μεγέθη να εξαρτάται από τη διάρκεια της κρίσης.

Για τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών δεν αναμένεται ουσιαστική επίπτωση εκτός εάν υπάρξει σημαντική κλιμάκωση της σύγκρουσης, καθώς σημαντικό μέρος των εσόδων του είναι ρυθμιζόμενο. Η Autohellas εκτιμάται ότι θα επηρεαστεί περιορισμένα στη δραστηριότητα της βραχυχρόνιας μίσθωσης, ενώ για την Attica Group ενδέχεται να υπάρξει πίεση στην κερδοφορία λόγω της αύξησης του κόστους καυσίμων.

Στον τομέα της κατανάλωσης, η Jumbo εμφανίζει περιορισμένη έκθεση στο Ισραήλ, μέσω συμφωνίας χονδρικής με τη Fox Group και μικρού αριθμού καταστημάτων, γεγονός που περιορίζει τον άμεσο αντίκτυπο. Ωστόσο, σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης που θα επηρεάσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες από την Ασία, δεν αποκλείονται λειτουργικές προκλήσεις.

Οι αναλυτές υπογραμμίζουν ότι το βασικό στοιχείο που θα καθορίσει την πορεία της αγοράς θα είναι η διάρκεια και η ένταση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή

Αμυντικοί τίτλοι

Τέλος, η AXIA – Alpha Finance επισημαίνει ότι ορισμένες εισηγμένες διαθέτουν πιο αμυντικά χαρακτηριστικά και περιορισμένη έκθεση στο συγκεκριμένο γεωπολιτικό ρίσκο. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν οι ΟΤΕ, ΟΠΑΠ, Jumbo, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Cenergy, ΑΔΜΗΕ και ΕΥΔΑΠ, οι οποίες θεωρείται ότι μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.

Σε κάθε περίπτωση, οι αναλυτές υπογραμμίζουν ότι το βασικό στοιχείο που θα καθορίσει την πορεία της αγοράς θα είναι η διάρκεια και η ένταση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, καθώς μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει ευρύτερα την ενέργεια, τον πληθωρισμό και τελικά την οικονομική δραστηριότητα.

Οι μεγαλύτερες απώλειες σημειώθηκαν σε αεροπορικές εταιρείες, τουρισμό, τεχνολογία και χρηματοοικονομικές μετοχές, ενώ στον αντίποδα ενισχύθηκαν οι ενεργειακές και οι αμυντικές εταιρείες

Επανατιμολόγηση ρίσκου

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή φυσικά έχει αποτυπωθεί στις διεθνείς αγορές, οδηγώντας σε ανατιμήσεις βασικών εμπορευμάτων, αυξημένη μεταβλητότητα στα χρηματιστήρια και επαναξιολόγηση του γεωπολιτικού ρίσκου από τους επενδυτές. Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, γεγονός που καθιστά κάθε απειλή για τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή ιδιαίτερα κρίσιμη για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Τα εμπορεύματα αναδείχθηκαν στους άμεσους ωφελημένους της κρίσης, με το πετρέλαιο να καταγράφει άνοδο περίπου 10-13% τις πρώτες ημέρες μετά τις επιθέσεις, ξεπερνώντας τα 80 δολάρια το βαρέλι. Οι αναλυτές ανησυχούν ότι οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν ακόμη και προς τα 100 δολάρια, εφόσον παραταθεί η ένταση, καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος διακοπών στην προσφορά λόγω επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια και πιθανών περιορισμών στις θαλάσσιες μεταφορές.

Παράλληλα, ο χρυσός ενισχύθηκε ως παραδοσιακό «ασφαλές καταφύγιο», με την αυξημένη ζήτηση από επενδυτές να οδηγεί σε αρχικό άλμα των τιμών, πριν ακολουθήσει μια περίοδος σταθεροποίησης λόγω κατοχύρωσης κερδών και ενίσχυσης του δολαρίου.

Αντίθετα, οι χρηματιστηριακές αγορές αντέδρασαν αρχικά με πτώση, καθώς οι επενδυτές μείωσαν την έκθεσή τους σε πιο ριψοκίνδυνα assets. Στις ΗΠΑ, ο Dow Jones υποχώρησε κατά 784 μονάδες (περίπου -1,6%) σε μία συνεδρίαση, ενώ ο S&P 500 και ο Nasdaq σημείωσαν μικρότερες απώλειες. Σε ορισμένες ασιατικές αγορές οι πιέσεις ήταν ακόμη μεγαλύτερες, με τον δείκτη KOSPI να καταγράφει έως και διψήφια πτώση σε μία συνεδρίαση.

Σε κλαδικό επίπεδο, οι μεγαλύτερες απώλειες σημειώθηκαν σε αεροπορικές εταιρείες, τουρισμό, τεχνολογία και χρηματοοικονομικές μετοχές, ενώ στον αντίποδα ενισχύθηκαν οι ενεργειακές και οι αμυντικές εταιρείες.

Στην αγορά των κρυπτονομισμάτων η αντίδραση ήταν πιο συγκρατημένη σε σχέση με παλαιότερες γεωπολιτικές κρίσεις. Το Bitcoin υποχώρησε αρχικά, ωστόσο σταθεροποιήθηκε σχετικά γρήγορα στην περιοχή των 66.000-70.000 δολαρίων, με ορισμένους αναλυτές να εκτιμούν ότι θα μπορούσε ακόμη και να ωφεληθεί εάν ενισχυθεί το αφήγημα του «ψηφιακού χρυσού». Η ανθεκτικότητα αυτή αποδίδεται κυρίως στο γεγονός ότι οι αγορές crypto λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο, απορροφώντας άμεσα τα σοκ, αλλά και στις συνεχιζόμενες εισροές θεσμικών κεφαλαίων μέσω ETF.