Τι και εάν η Κίνα ανέφερε ότι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο πέτυχε τον στόχο ανάπτυξης του 5% του ΑΕΠ για το έτος; Αν οι εξαγωγές διατηρήθηκαν σε υψηλά επίπεδα και η βιομηχανική παραγωγή παρέμεινε ανθεκτική;
Κάτω απ΄όλα αυτά, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη ύφεση στον τομέα των ακινήτων και τη συνεχιζόμενη εμπορική διαμάχη με τις ΗΠΑ, η Κίνα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δισεπίλυτο πρόβλημα: να κάνουει τους νέους να πιστέψουν στο μέλλον.
Οι τιμές των νέων κατοικιών στην Κίνα μειώνονται σχεδόν κάθε μήνα από τα μέσα του 2022
Σε τέλμα millennials και Gen Z στην Κίνα
Πολλοί νέοι Κινέζοι millennials και Gen Z-ers, οι οποίοι κάνουν εκπτώσεις σε όλα, από τη μόδα μέχρι τις επαγγελματικές φιλοδοξίες, είναι παγιδευμένοι σε ένα τέλμα. Τα εφαλτήρια για μια σταθερή ζωή στη μεσαία τάξη φαίνεται να βυθίζονται και η υπόσχεση για μακροπρόθεσμη οικονομική σταθερότητα καταρρέει, καθώς το ίδιο κάνει και η αγορά κατοικίας.
«Παρόλο που δεν έχει σημειωθεί ύφεση, πολλά από τα συμπτώματά της φαίνεται πως έχουν αποτυπωθεί στη νέα γενιά, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανεργία και την υποαπασχόληση», τόνισε στο Business Insider ο Ζακ Ντάιχτβαλντ, της Young China Group.
Η ανεργία των νέων είναι υψηλή — περίπου 17% — και αυτός ο αριθμός δεν αντικατοπτρίζει τον αυξανόμενο αριθμό αποφοίτων που αναλαμβάνουν θέσεις εργασίας που δεν περίμεναν ποτέ ότι θα χρειάζονταν. Πέρυσι, τα κινεζικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης πήραν φωτιά μετά από ανάρτηση ενός διδακτορικού απόφοιτου σχετικά με τη στροφή του στην εργασία διανομής φαγητού. Περίπου την ίδια εποχή, μια εταιρεία φυσικού αερίου ανακοίνωσε ότι προσλάμβανε αποφοίτους και μεταπτυχιακούς φοιτητές ως… υπαλλήλους καταγραφής μετρητών.
Χάνει τη λάμψη του το κινεζικό όνειρο
Καθώς οι νέοι ενήλικες στην Κίνα αντιμετωπίζουν μια οικονομία που δεν φαίνεται πλέον σε θέση να εκπληρώσει την υπόσχεση ενός σταθερά καλύτερου μέλλοντος, έχει εμφανιστεί μια νέα νοοτροπία που διαμορφώνει τις καθημερινές αποφάσεις τους για δαπάνες.
Οι στάσιμες προοπτικές απασχόλησης και η ασθενής αύξηση των τιμών έχουν αναζωπυρώσει ερωτήματα σχετικά με το εάν η Κίνα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια παρατεταμένη περίοδο στασιμότητας παρόμοια με τις «χαμένες δεκαετίες» της Ιαπωνίας – τότε οι καταναλωτές καθυστέρησαν τις δαπάνες εν αναμονή ολοένα και χαμηλότερων τιμών, ενισχύοντας έναν κύκλο ασθενούς ανάπτυξης, υποτονικών μισθών και παραίτησης από την άποψη ότι το μέλλον δεν θα φαινόταν καλύτερο από το παρόν.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι η κατάρρευση, αλλά ο δισταγμός και η επιφυλακτικότητα. Και μόλις ο δισταγμός εδραιωθεί, μπορεί να είναι δύσκολο να αντιστραφεί. Αυτό που έχει μετατοπιστεί δεν είναι μόνο η οικονομική ορμή, αλλά και οι προσδοκίες των γενεών.
Οι καταναλωτές της ηπειρωτικής Κίνας αντιπροσωπεύουν πλέον περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων πωλήσεων επωνυμιών πολυτελείας
Μια νέα κανονικότητα
Όταν η Κίνα ήρε τους περιορισμούς της εποχής της πανδημίας στα τέλη του 2022, οικονομολόγοι και επιχειρήσεις ανέμεναν ότι οι κάποτε ξοδεύοντες καταναλωτές της θα εξαπολύσουν ένα κύμα « δαπανών εκδίκησης ». Η ροή των συσσωρευμένων μετρητών, σύμφωνα με την άποψή τους, θα ανέβαζε την οικονομία της χώρας και θα έστελνε χρήματα σε όλο τον κόσμο. Αυτή η άνθηση δεν έφτασε ποτέ.
Μετά από μια σύντομη άνοδο στις αρχές του 2023, η κατανάλωση έχασε γρήγορα τη δυναμική της . Η αύξηση των λιανικών πωλήσεων υπολείπεται σταθερά των 10% σε ετήσια βάση που ήταν συνηθισμένα πριν από το 2020. Πιο πρόσφατα, η αύξηση των λιανικών πωλήσεων τον Δεκέμβριο επιβραδύνθηκε σε ένα ασήμαντο 0,9% σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα πριν από ένα χρόνο, που ήταν ο ασθενέστερος ρυθμός από το άνοιγμα και σε έντονη αντίθεση με τα υποτιθέμενα σταθερά στοιχεία για το ΑΕΠ.
Οι εννιαήμερες διακοπές της Κινεζικής Πρωτοχρονιάς τον Φεβρουάριο – μια από τις πιο σημαντικές περιόδους κατανάλωσης της χώρας – βοήθησαν για μια στιγμιαία ανάταση: τα ημερήσια έσοδα σε βασικούς λιανοπωλητές και εστιατόρια αυξήθηκαν κατά 5,7% σε ετήσια βάση, ενώ τα τουριστικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 5,7%, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία. Ωστόσο, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι μειώθηκε στην πραγματικότητα κατά 0,2% σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα, διαπίστωσαν οι οικονομολόγοι της Nomura, γεγονός που υποδηλώνει ότι ενώ περισσότεροι άνθρωποι ταξίδεψαν, παρέμειναν επιφυλακτικοί σχετικά με το πόσα ξόδεψαν.
Χαμηλές πτήσεις στις δαπάνες
Κάποτε λάτρεις όλων των ειδών πολυτελείας, οι millennials και οι καταναλωτές της Gen Ζ γύρισαν την πλάτη σε καταστήματα όπως η Louis Vuitton και η Gucci.
Οι καταναλωτές της ηπειρωτικής Κίνας αντιπροσωπεύουν πλέον περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων πωλήσεων επωνυμιών πολυτελείας, σημειώνοντας απότομη πτώση από περίπου το ένα τρίτο στο αποκορύφωμά τους.
Η στροφή προς την αποταμίευση είναι μια σκληρή στροφή από το προπανδημικού κύμα της Κίνας όπου όλοι ξόδευαν υπερβολικά.
Το Πεκίνο έχει στραφεί σε ένα γνωστό σενάριο για να αναζωογονήσει τη ζήτηση: επιδοτήσεις, εκπτώσεις, στοχευμένα κίνητρα, υποστηρικτικά μέτρα στέγασης και μηνύματα ενίσχυσης της εμπιστοσύνης. Αλλά το πρόβλημα της ζήτησης στην Κίνα φαίνεται ολοένα και περισσότερο ότι δεν μπορεί να λυθεί μόνο με το να σπρώχνει τα πορτοφόλια του. Εξαρτάται από κάτι πιο εύθραυστο: το αν οι νέοι -που κάποτε αναμενόταν να τροφοδοτούν την καταναλωτική οικονομία- εξακολουθούν να πιστεύουν ότι το μέλλον θα ανταμείψει το ρίσκο.
Κίνα όπως… Αμερική
Για σχεδόν 50 χρόνια, το κινέζικο όνειρο δεν διέφερε και πολύ από το αμερικανικό όνειρο: σκληρές σπουδές, εξασφάλιση σταθερής εργασίας, αγορά σπιτιού και σταθερή μετάβαση στη μεσαία τάξη. Ίσως κανένα στοιχείο δεν ήταν πιο σημαντικό από την είσοδο στον χώρο των ακινήτων. Η στέγαση αντιμετωπίζονταν ως δείκτης ενηλικίωσης, προϋπόθεση για γάμο και σύμβολο ανοδικής κινητικότητας.
Όπως και οι δυτικοί ομολόγοι της, η Κίνα βλέπει τώρα αυτή την αφήγηση να καταρρέει. Όχι μόνο είναι πιο δύσκολο να βρεθούν θέσεις εργασίας, αλλά η πηγή πλούτου για τους περισσότερους Κινέζους της μεσαίας τάξης, τα ακίνητα, έχει καταρρεύσει.
Οι τιμές των νέων κατοικιών στην Κίνα μειώνονται σχεδόν κάθε μήνα από τα μέσα του 2022. Σε εθνικό επίπεδο, οι τιμές των ακινήτων έχουν μειωθεί κατά περίπου 20% από τότε που έφτασαν στο αποκορύφωμά τους το τρίτο τρίμηνο του 2021. Ακόμη και οι κρατικά χρηματοδοτούμενοι κατασκευαστές αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Όλα αυτά, το αποτέλεσμα μιας δεκαετούς φούσκας περιουσιακών στοιχείων που οδήγησε την δραστηριότητα στον τομέα των ακινήτων να φτάσει στο ένα τρίτο του ΑΕΠ της χώρας, σε σύγκριση με λιγότερο από το ένα πέμπτο στις ΗΠΑ.
Και ενώ η κινεζική χρηματιστηριακή αγορά γνωρίζει άνθηση από τότε που το DeepSeek σόκαρε τον κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης πέρυσι, η επίδραση πλούτου που προκαλεί τείνει να είναι μικρότερη από την επίδραση πλούτου στις κατοικίες στην Κίνα, έγραψε η Goldman Sachs σε πρόσφατη έκθεσή της.
Αυτή η διαφορά έχει σημασία επειδή η επίδραση πλούτου στην Κίνα λειτουργεί διαφορετικά από ό,τι στις ΗΠΑ.
Τα κινεζικά νοικοκυριά κατέχουν την πλειονότητα των περιουσιακών τους στοιχείων σε ακίνητα – που συχνά εκτιμάται στο 60% έως 70% του συνολικού πλούτου – ενώ η κατοχή μετοχών είναι λιγότερο διαδεδομένη και αντιπροσωπεύει ένα πολύ μικρότερο μέρος των ισολογισμών των νοικοκυριών.
Αυτή η θεμελιώδης μετατόπιση εξηγεί γιατί ακόμη και ένα μεγάλο έργο τόνωσης της οικονομίας μπορεί να αποδώσει ομαλά. Όταν η ασφάλεια είναι αβέβαιη, τα κίνητρα γίνονται κάτι που πρέπει να αποταμιεύσουμε αντί να το κάψουμε.
