Η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ είναι μια εξέλιξη που δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Δεν είναι «ψίχουλα» όπως εύκολα ακούγεται στον δημόσιο διάλογο. Είναι σαφέστατα ένα βήμα προς την ενίσχυση των εισοδημάτων. Μικρό μεν, αλλά… προς την σωστή κατεύθυνση σε μια περίοδο που η ακρίβεια πιέζει αφόρητα τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Ωστόσο, όποιος πιστεύει ότι η συζήτηση για την ανακούφιση των νοικοκυριών τελειώνει εδώ, «πλανάται πλάνην οικτράν». Το πραγματικό πρόβλημα για τα ελληνικά νοικοκυριά δεν είναι μόνο το ύψος του μισθού. Είναι η αγοραστική του δύναμη. Γιατί ο υψηλές τιμές εξακολουθούν να «ροκανίζουν» κάθε αύξηση πριν αυτή προλάβει να αποτυπωθεί στην καθημερινότητα.
Οι τιμές σε βασικά αγαθά και τρόφιμα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα η ενίσχυση του κατώτατου μισθού να λειτουργεί περισσότερο ως ανάχωμα παρά ως ουσιαστική στήριξη
Ο μεγάλος αντίπαλος των εισοδημάτων
Η αύξηση των αποδοχών έχει αξία μόνο εφόσον μεταφράζεται σε πραγματική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Σήμερα, αυτό δεν συμβαίνει στον βαθμό που θα περίμενε κανείς. Και με δεδομένη την πρόοδο που έχει συντελεστεί στο δημοσιονομικό μέτωπο. Οι τιμές σε βασικά αγαθά, τρόφιμα, ενέργεια και υπηρεσίες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα η ενίσχυση του κατώτατου μισθού να λειτουργεί περισσότερο ως ανάχωμα παρά ως ουσιαστική στήριξη.
Η ανάγκη σοβαρής παρέμβασης στις τιμές καθίσταται εξίσου επιτακτική. Μέτρα όπως το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους όπως φαίνεται στην πράξη δεν αρκούν για να ανακόψουν τη δυναμική του πληθωρισμού.
Τα φαινόμενα αισχροκέρδειας δεν είναι θεωρητική συζήτηση αλλά υπαρκτή ειδικά σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας όπως η σημερινή
Μείωση φόρων και ενίσχυση ελέγχων στην αγορά
Η… εργαλειοθήκη οφείλει να διευρυνθεί και να «αγκαλιάσει» τη μείωση των φόρων. Σε μια περισσότερο ολιστική προσέγγιση του προβλήματος. Που δεν θα περιορίζεται σε αποσπασματικά μέτρα. Προς αυτή την κατεύθυνση, η επανεξέταση της φορολογικής επιβάρυνσης σε κρίσιμους τομείς και βασικά αγαθά θεωρείται εκ των ουκ άνευ. Η μείωση έμμεσων φόρων μπορεί να λειτουργήσει άμεσα στην αποκλιμάκωση των τιμών, εφόσον περάσει στον τελικό καταναλωτή!
Εξίσου κρίσιμη είναι η εντατικοποίηση των ελέγχων. Τα φαινόμενα αισχροκέρδειας δεν είναι θεωρητική συζήτηση. Αντίθετα, ειδικά σε περιόδους αβεβαιότητας και έντονης μεταβλητότητας όπως η σημερινή βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθούν. Χωρίς ουσιαστική εποπτεία και επιβολή κανόνων, κάθε αύξηση εισοδήματος κινδυνεύει να εξανεμιστεί σε ένα περιβάλλον στρεβλής λειτουργίας της αγοράς.
Ανταγωνισμός και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες
Η ενίσχυση του ανταγωνισμού αποτελεί βασικό πυλώνα. Αγορές με περιορισμένο ανταγωνισμό ευνοούν υψηλότερες τιμές και χαμηλότερη πίεση για απορρόφηση του κόστους. Η επιστολή του πρωθυπουργού προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τις πρακτικές πολυεθνικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά παραμένει, μέχρι στιγμής, χωρίς σαφή συνέχεια. Κι όμως, το ζήτημα των διαφορών τιμών και των πρακτικών τιμολόγησης στην Γηραιά Ήπειρο είναι κομβικής σημασίας.
Η αύξηση του κατώτατου μισθού είναι, χωρίς αμφιβολία, ένα θετικό βήμα. Δεν είναι, όμως, πανάκεια.
Ο ρόλος των καταναλωτών
Υπάρχει τέλος και μια διάσταση που συχνά υποτιμάται: η ευθύνη των ίδιων των καταναλωτών. Η ενεργός συμμετοχή μέσα από καταγγελίες, η σύγκριση τιμών και – κυρίως – η «τιμωρία» επιχειρήσεων που εκμεταλλεύονται την κατάσταση μπορούν να διαμορφώσουν ένα πιο υγιές τοπίο. Η αύξηση του κατώτατου μισθού είναι, χωρίς αμφιβολία, ένα θετικό βήμα. Δεν είναι, όμως, πανάκεια.
Αν η ακρίβεια παραμείνει ανεξέλεγκτη, τότε κάθε επόμενη αύξηση θα μοιάζει μικρότερη από ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Και αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα: να μετατραπεί η ονομαστική βελτίωση σε ουσιαστική ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης. Για να συμβεί αυτό, χρειάζεται κάτι περισσότερο από μία απόφαση για τον κατώτατο μισθό. Χρειάζεται μια συνεκτική στρατηγική για το πώς λειτουργεί συνολικά η αγορά.
