ΗΠΑ: Ξεθυμαίνει η υπόσχεση Τραμπ για μια «χρυσή εποχή» της αμερικανικής βιομηχανίας

Με μια δύσκολη πραγματικότητα βρίσκεται αντιμέτωπη η υπόσχεση του Ντόναλντ Τραμπ να εγκαινιάσει μια νέα «χρυσή εποχή» για την μεταποίηση στις ΗΠΑ.

Παρά τις εντυπωσιακές ανακοινώσεις επενδύσεων και τη ρητορική περί επαναβιομηχάνισης των Ηνωμένων Πολιτειών, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι δεσμεύσεις των επιχειρήσεων δεν μετατρέπονται ακόμη σε εργοτάξια, νέες μονάδες παραγωγής και μαζική δημιουργία θέσεων εργασίας, σημειώνουν οι Financial Times.

Από την έναρξη της δεύτερης θητείας του Τραμπ, 84 εταιρείες έχουν ανακοινώσει σχέδια επενδύσεων εντός των ΗΠΑ που ξεπερνούν συνολικά τα 900 δισεκατομμύρια δολάρια για την επέκταση της παραγωγικής τους παρουσίας στη χώρα.

Ωστόσο, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν μια διαφορετική εικόνα: οι ιδιωτικές δαπάνες για την κατασκευή βιομηχανικών εγκαταστάσεων υποχώρησαν τον Απρίλιο στα 15,2 δισεκατομμύρια δολάρια, περίπου 16% χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα που επικρατούσαν όταν ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο. Παράλληλα, η απασχόληση στη μεταποίηση έχει μειωθεί κατά 77.000 θέσεις εργασίας.

Η απόκλιση ανάμεσα στις εξαγγελίες και στα πραγματικά αποτελέσματα αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η αμερικανική κυβέρνηση στην προσπάθειά της να αναζωογονήσει τη βιομηχανική βάση της χώρας. Όπως σημειώνει στους FT η Ντίντι Κάλντγουελ, διευθύνουσα σύμβουλος της Global Location Strategies, «οι ανακοινώσεις δείχνουν τι σκοπεύουν να κάνουν οι εταιρείες, αλλά οι πραγματικές δαπάνες αποκαλύπτουν τι συμβαίνει στην πράξη». Σύμφωνα με την ίδια, δεν υπάρχουν ακόμη σαφή σημάδια μιας ουσιαστικής αναγέννησης της αμερικανικής μεταποίησης.

Κάποια βελτίωση στη βιομηχανική παραγωγή των ΗΠΑ, αλλά λίγη

Ο Λευκός Οίκος απορρίπτει αυτή την ερμηνεία. Ο εκπρόσωπος Κους Ντεσάι υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση εφαρμόζει μια αποτελεσματική στρατηγική που συνδυάζει στοχευμένους δασμούς, απορρύθμιση και φορολογικά κίνητρα, ενώ επισημαίνει ότι η βιομηχανική παραγωγή και οι παραγγελίες κεφαλαιουχικού εξοπλισμού έχουν αυξηθεί.

Ωστόσο, πολλοί οικονομολόγοι παραμένουν επιφυλακτικοί. Η Νταϊάν Σουόνκ της KPMG τονίζει ότι, παρότι η παραγωγή έχει παρουσιάσει κάποια βελτίωση, δεν υπάρχουν ενδείξεις αντιστροφής των μακροχρόνιων τάσεων που έχουν οδηγήσει στη μείωση των βιομηχανικών θέσεων εργασίας. Ο αυτοματισμός και ο διεθνής ανταγωνισμός εξακολουθούν να ασκούν ισχυρές πιέσεις στον κλάδο.

Ανάλογη είναι και η εκτίμηση του Κρις Ουίλιαμσον της S&P Global. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόσφατη αύξηση της παραγωγής δεν αντανακλά αυξημένη εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων, αλλά περισσότερο την ανησυχία τους για πιθανές ελλείψεις και αυξήσεις τιμών. Πολλές εταιρείες συσσωρεύουν αποθέματα λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων και των φόβων για διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού, ιδιαίτερα μετά την κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν. Κατά τον Ουίλιαμσον, αυτή η συμπεριφορά θυμίζει περισσότερο τις περιόδους ανασφάλειας της πανδημίας παρά μια υγιή βιομηχανική άνθηση.

Παρόμοια εικόνα περιγράφουν και στελέχη της πραγματικής οικονομίας. Η Κέιτι Φάρμερ, επικεφαλής της σιδηροδρομικής BNSF, αναγνωρίζει ότι ορισμένοι τομείς, όπως ο χάλυβας, έχουν επωφεληθεί από τους δασμούς και εμφανίζουν αυξημένη δραστηριότητα. Ωστόσο, σε πολλούς άλλους βιομηχανικούς κλάδους επικρατεί στασιμότητα. Η αβεβαιότητα γύρω από τη μελλοντική εμπορική πολιτική και τους δασμούς οδηγεί πολλές επιχειρήσεις στο να καθυστερούν σημαντικές επενδυτικές αποφάσεις.

Η κατάσταση αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στην Ιντιάνα, μια από τις πιο βιομηχανικές πολιτείες των ΗΠΑ. Εκεί προχωρούν νέα έργα και ορισμένες επιχειρήσεις επεκτείνονται, όμως οι τοπικοί παράγοντες περιγράφουν μια αργή και σταδιακή ανάκαμψη, όχι τη βιομηχανική έκρηξη που προέβλεπαν οι εξαγγελίες της κυβέρνησης.

Το παράδειγμα της Ιντιάνα

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Slate Automotive, εταιρεία που υποστηρίζεται από τον Τζεφ Μπέζος. Σε ένα πρώην τυπογραφείο κοντά στη Βαρσοβία της Ιντιάνα, η εταιρεία δημιουργεί εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικών οχημάτων χαμηλού κόστους. Ο επικεφαλής μηχανικός Νταν Τασιέμσκι επισημαίνει ότι η περιοχή διαθέτει εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και ισχυρή βιομηχανική παράδοση. Ωστόσο, ακόμη και τέτοιες επενδύσεις δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τις απώλειες που προκάλεσαν δεκαετίες αποβιομηχάνισης.

Στο Fort Wayne, της Ιντιάνα, η τοπική οικονομία έχει αναπτύξει μια πιο διαφοροποιημένη βιομηχανική βάση, που περιλαμβάνει ανταλλακτικά αυτοκινήτων, ιατρικό εξοπλισμό και αμυντική τεχνολογία. Όμως, όπως παραδέχονται οι τοπικοί επιχειρηματικοί ηγέτες, η πρόοδος αυτή είναι αποτέλεσμα δεκαετιών προσπαθειών και όχι μιας ξαφνικής μεταστροφής που προκλήθηκε από τις πρόσφατες πολιτικές.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Γκάρι, μιας πόλης που υπήρξε σύμβολο της αμερικανικής χαλυβουργίας. Το εργοστάσιο της US Steel εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, αλλά απασχολεί σήμερα λιγότερους από 5.000 εργαζόμενους, έναντι περίπου 30.000 στην ακμή του. Πρόσφατα, η εταιρεία ανακοίνωσε επένδυση έως 20 εκατομμυρίων δολαρίων για την επανεκκίνηση μιας μονάδας παραγωγής κασσίτερου, δημιουργώντας 225 θέσεις εργασίας.

Οι υποστηρικτές της κυβερνητικής πολιτικής θεωρούν ότι τέτοιες κινήσεις αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα των δασμών. Αναλυτές της αγοράς μετάλλων εκτιμούν ότι χωρίς τα προστατευτικά μέτρα της κυβέρνησης Τραμπ, η αμερικανική χαλυβουργία θα αντιμετώπιζε πολύ μεγαλύτερες δυσκολίες απέναντι στον ξένο ανταγωνισμό.

Παρ’ όλα αυτά, πολλοί ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η σημερινή μεταποίηση διαφέρει ριζικά από εκείνη των προηγούμενων δεκαετιών. Τα σύγχρονα εργοστάσια είναι πολύ πιο αυτοματοποιημένα και απαιτούν σημαντικά λιγότερους εργαζόμενους. Έτσι, ακόμη και αν αυξηθούν οι επενδύσεις και η παραγωγική δυναμικότητα, η δημιουργία θέσεων εργασίας δεν θα είναι ανάλογη.

Όπως συνοψίζει η Νταϊάν Σουόνκ, η ιδέα μιας επιστροφής στη βιομηχανική Αμερική των δεκαετιών του 1950 ή του 1970 δεν είναι ρεαλιστική. Η αμερικανική μεταποίηση μπορεί να αναπτυχθεί ξανά, αλλά θα είναι διαφορετική: πιο τεχνολογικά προηγμένη, πιο αυτοματοποιημένη και με πολύ μικρότερη ανάγκη για εργατικό δυναμικό από ό,τι στο παρελθόν.