Σε μια δραματική καμπή για τη διεθνή γεωπολιτική και οικονομική σκηνή, ΗΠΑ και Ιράν προχώρησαν στην ψηφιακή υπογραφή ενός Μνημονίου Συναντίληψης 14 σημείων, θέτοντας τις βάσεις για τον τερματισμό μιας τετράμηνης πολεμικής σύρραξης που κλόνισε τα θεμέλια της παγκόσμιας οικονομίας.
Η υπογραφή της συμφωνίας από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μασούντ Πεζεσκιάν πραγματοποιήθηκε εξ αποστάσεως, με τον πρώτο να επισφραγίζει τη διαδικασία από τις Βερσαλλίες.
Η προσωρινή αυτή συμφωνία προβλέπει την παράταση της εκεχειρίας που είχε συμφωνηθεί αρχικά στις 8 Απριλίου για επιπλέον 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο οι δύο πλευρές θα διαπραγματευτούν τους όρους μιας μόνιμης ειρηνευτικής διευθέτησης και ενός νέου πυρηνικού πλαισίου.
Ως άμεσα βήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, το Ιράν δεσμεύτηκε για την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενώ οι ΗΠΑ συμφώνησαν στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και στη χορήγηση ειδικών εξαιρέσεων για την εξαγωγή ιρανικού αργού πετρελαίου.
Υπερασπιζόμενος τη συμφωνία, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε μεταξύ άλλων στη συνάντηση της G7: «Πήραμε τα χρήματά τους, είναι δικά τους χρήματα. Αν δεν τα δίναμε πίσω, κανείς δεν θα επένδυε ξανά στο δολάριο».
Ωστόσο, η ρητορική του Λευκού Οίκου παραμένει έντονα συγκρουσιακή, καθώς ο Τραμπ έσπευσε να προειδοποιήσει ότι η Ουάσιγκτον δεν θα διστάσει να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και να πλήξει καίρια στελέχη του ιρανικού καθεστώτος σε περίπτωση παραβίασης των συμφωνηθέντων.
«Θα τους βομβαρδίσουμε μέχρι θανάτου αν παραβιάσουν τη συμφωνία», δήλωσε ο Τραμπ αναφερόμενος στο Ιράν κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. «Δεν θέλω να το κάνουν. Θέλω να τηρήσουν τη συμφωνία».
Χαρακτήρισε επίσης τους Ιρανούς «έξυπνους ανθρώπους», ενώ οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν εργάζονται για την επίτευξη μόνιμης εκεχειρίας κατά τη διάρκεια των επόμενων 60 ημερών, η οποία, όπως είπε ο Τραμπ, ελπίζει ότι θα φέρει την ειρήνη στη Μέση Ανατολή και θα μειώσει τις τιμές του πετρελαίου.
Νωρίτερα, είχε δηλώσει: «Αν δεν μου αρέσει, αν δεν συμπεριφερθούν σωστά, θα ξαναρχίσουμε αμέσως να ρίχνουμε βόμβες ακριβώς πάνω στα κεφάλια τους, εντάξει;»
Ανάσα στις αγορές εμπορευμάτων – Η πρόβλεψη ΙΕΑ
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ επέφερε άμεση αποσυμπίεση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Στις διεθνείς αγορές εμπορευμάτων, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το Brent υποχώρησαν κάτω από το ψυχολογικό όριο των 80 δολαρίων, καταγράφοντας απώλειες και υποχωρώντας στα 78,65 δολάρια το βαρέλι – το χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη του πολέμου. Αντίστοιχα, το αμερικανικό αργό σημείωσε πτώση, υποχωρώντας στα 75,82 δολάρια ανά βαρέλι.
Σύμφωνα με την τελευταία μηνιαία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), η ομαλοποίηση των ροών από την περιοχή αναμένεται να αναδιαμορφώσει πλήρως το ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης. Αν και η παγκόσμια παραγωγή εκτιμάται ότι θα σημειώσει μέση πτώση 3,9 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως εντός του έτους και θα σταθεροποιηθεί στα 102,4 εκατομμύρια βαρέλια, οι αναλυτές του οργανισμού προβλέπουν μια εντυπωσιακή ανάκαμψη στα 110,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως για το επόμενο έτος. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί βάσιμες προσδοκίες για την εμφάνιση ενός σημαντικού πλεονάσματος στην αγορά. Εφόσον επαληθευτούν οι προβλέψεις, οι τιμές θα μπορούσαν να κρατηθούν σε χαμηλά επίπεδα μεσοπρόθεσμα.
«Μικρό καλάθι» για τις τιμές του πετρελαίου κρατούν αναλυτές
Παρά την αποκλιμάκωση, οίκοι αξιολόγησης και αναλυτές της Wall Street, όπως η New York Life Investment Management, συνιστούν προσοχή.
Οι τιμές του μαύρου χρυσού παραμένουν υψηλότερες από τα επίπεδα προ του πολέμου, η πλήρης αποκατάσταση των ναυτιλιακών γραμμών και των δικτύων διανομής θα απαιτήσει χρόνο, ενώ η ανάγκη αναπλήρωσης των στρατηγικών αποθεμάτων των χωρών της Δύσης θα λειτουργήσει ως υποστηρικτικό μαξιλάρι για τις τιμές, εμποδίζοντας μια άμεση κατάρρευση της αγοράς πετρελαίου.
Η αντίδραση της Wall Street και ο παράγοντας Fed
Η είδηση της υπογραφής της συμφωνίας λειτούργησε ως καταλύτης για τις αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές, προκαλώντας ισχυρή ανοδική αντίδραση στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης των κυριότερων δεικτών κατά τη διάρκεια των μετασυνεδριακών συναλλαγών της Τετάρτης. Τα futures του S&P 500 σημείωσαν άνοδο 0,8% στις 7.556,75 μονάδες, ο τεχνολογικός Nasdaq 100 ενισχύθηκε κατά 1,4% στις 30.400,50 μονάδες, ενώ ο Dow Jones κατέγραψε κέρδη 0,6%.
Η άνοδος αυτή πρόσφερε σημαντική ανακούφιση, έπειτα από μια ιδιαίτερα αρνητική τακτική συνεδρίαση στη Wall Street, όπου οι δείκτες κατέγραψαν σημαντικές απώλειες, εξαιτίας των αποτελεσμάτων της συνεδρίασης της Fed, στη διάρκεια της οποίας υπό την ηγεσία του νέου της προέδρου, Κέβιν Γουόρς αποφασίστηκε να διατηρηθούν σταθερά τα επιτόκια μεν, διατηρώντας μια επιθετική ρητορική δε.
Εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση στις ΗΠΑ
Στις ΗΠΑ η συμφωνία προκάλεσε άμεση πολιτική θύελλα, με σφοδρές επικρίσεις στον Ντόναλντ Τραμπ σε σφοδρές επικρίσεις, ακόμη και από Ρεπουμπλικανούς, με στελέχη του κόμματός του και εξωτερικούς αναλυτές να υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση προχώρησε σε υπερβολικές και ασύμμετρες παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη, με μοναδικό σκοπό την τεχνητή συμπίεση των τιμών των καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών του Νοεμβρίου.
Οι επικριτές της συμφωνίας εστιάζουν στο γεγονός ότι το κείμενο των 14 σημείων δεν περιλαμβάνει καμία ρητή αναφορά στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν ούτε στην οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη που παρέχει η χώρα σε περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Οι παραλείψεις αυτές αποτελούν πλήρη υπαναχώρηση από τους αρχικούς, διακηρυγμένους στόχους της Ουάσιγκτον και προκαλούν έντονη νευρικότητα στους παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή, κυρίως στο Ισραήλ και τα κράτη του Κόλπου.
Προοπτικές για το παγκόσμιο εμπόριο
Η επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων, η οποία επρόκειτο αρχικά να επικυρωθεί σε επίσημη τελετή στην Ελβετία με τη μεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ, μεταφέρεται πλέον στο επίπεδο των τεχνικών κλιμακίων, καθώς η ιρανική πλευρά θεωρεί την ψηφιακή υπογραφή των δύο προέδρων ως επαρκή νομική ισχύ για την άμεση εφαρμογή των όρων.
Για την παγκόσμια οικονομία, η συμφωνία αποτελεί μια προσωρινή βαλβίδα αποσυμπίεσης, η οποία απομακρύνει –τουλάχιστον για τις επόμενες 60 ημέρες– το σενάριο ενός γενικευμένου στασιμοπληθωριστικού σοκ.
Η σταδιακή επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου στις αγορές και η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αναμένεται να περιορίσουν το κόστος των διεθνών μεταφορών και να αμβλύνουν τις πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ωστόσο, η βιωσιμότητα της προσωρινής συμφωνίας παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την επίτευξη μιας οριστικής και αμοιβαία αποδεκτής λύσης για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Μέχρι τότε, οι αγορές θα βαδίζουν σε ένα περιβάλλον μειωμένης μεν, αλλά υπαρκτής γεωπολιτικής μεταβλητότητας, σταθμίζοντας κάθε μέρα τις ισορροπίες ανάμεσα στη διπλωματία των Βερσαλλιών και στην αυστηρή νομισματική γραμμή της Fed.
