Κάποτε εθεωρείτο απλώς ένα κατάλοιπο της παραγωγής τυριού.
Σήμερα, η ίδια ουσία βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διατροφικής και βιομηχανικής ανατροπής στις ΗΠΑ. Η πρωτεΐνη ορού γάλακτος έχει μετατραπεί σε περιζήτητο συστατικό, με την αμερικανική αγορά να δείχνει αδυναμία να καλύψει τη ζήτηση.
Από τα ράφια των σούπερ μάρκετ μέχρι τα εργοστάσια επεξεργασίας γάλακτος, η πίεση αυξάνεται, ενώ η βιομηχανία προσπαθεί να προσαρμοστεί σε μια έκρηξη κατανάλωσης που δεν είχε προβλεφθεί.
Πρωτεϊνη: Ραγδαία αύξηση της ζήτησης και εκτόξευση των τιμών
Η αγορά πρωτεΐνης στις ΗΠΑ βιώνει έντονη στενότητα, καθώς τα αποθέματα της πρωτεϊνης ορού γάλακτος έχουν μειωθεί περίπου κατά 50% από το 2023, ενώ οι τιμές συνεχίζουν να ανεβαίνουν.
Σύμφωνα με εκθέσεις του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας, το USDA, στα τέλη Απριλίου, ορισμένοι προμηθευτές έχουν ήδη εξαντλήσει τα διαθέσιμα αποθέματα για το δεύτερο μισό του έτους. Στις 25 Ιουνίου, το USDA ανέφερε ότι «η αγορά παραμένει εξαιρετικά σφιχτή, με το προϊόν να είναι σε μεγάλο βαθμό μη διαθέσιμο και τους αγοραστές να δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν προμήθειες».
Ως αποτέλεσμα, η τιμή της απομονωμένης πρωτεΐνης ορού γάλακτος (whey protein isolate) έχει εκτοξευθεί, φτάνοντας ακόμη και τα 14 δολάρια ανά λίβρα.
Η «εμμονή με την πρωτεΐνη» αλλάζει τη διατροφή των Αμερικανών
Η αύξηση της ζήτησης δεν προέρχεται μόνο από αθλητές ή λάτρεις της γυμναστικής. Το ευρύτερο κοινό εντάσσει την πρωτεΐνη σε όλο και περισσότερες πτυχές της καθημερινής διατροφής, από σνακ μέχρι ροφήματα. Σύμφωνα με το International Food Information Council, περίπου το 70% των Αμερικανών δηλώνει πλέον ότι προσπαθεί να καταναλώνει περισσότερη πρωτεΐνη, έναντι 59% πριν από τέσσερα χρόνια.
«Η πρωτεΐνη βρίσκεται πάνω σε ένα κύμα δημοτικότητας, τροφοδοτούμενη από τάσεις διαχείρισης βάρους, φυσικής κατάστασης και υγιούς γήρανσης. Τα δεδομένα μας δείχνουν ότι είναι το πιο περιζήτητο θρεπτικό συστατικό», δήλωσε στο CNBC η Wendy Reinhardt Kapsak, πρόεδρος και CEO του IFIC.
Τα GLP-1 φάρμακα και η νέα πίεση στη ζήτηση
Ένας από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για την επιπλέον αύξηση της ζήτησης είναι η εξάπλωση των φαρμάκων GLP-1 για απώλεια βάρους. Οι ασθενείς που τα χρησιμοποιούν χρειάζεται να αυξήσουν την πρόσληψη πρωτεΐνης ώστε να αποφεύγεται η απώλεια μυϊκής μάζας.
«Όταν κάποιος βρίσκεται σε GLP-1 και ανταποκρίνεται, βλέπουμε μείωση της επιθυμίας για φαγητό ή ποτό», λέει στο CNBC η Dr. Fatima Cody Stanford από το Massachusetts General Hospital. «Παρατηρούμε απώλεια άλιπης μυϊκής μάζας, επομένως πρέπει να αυξήσουμε την πρωτεΐνη», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι για πολλούς ασθενείς «είναι ευκολότερο να καταναλώνουν την πρωτεΐνη σε μορφή ροφήματος».
Οι υποδομές δεν ακολουθούν τον ρυθμό της ζήτησης
Η παραγωγή whey protein εξαρτάται άμεσα από την παραγωγή τυριού, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα ταχείας επέκτασης. Οι υποδομές επεξεργασίας χτίστηκαν για σταθερή και προβλέψιμη ανάπτυξη, όχι για ξαφνικές εκρήξεις ζήτησης. Η κατασκευή νέων εγκαταστάσεων μπορεί να διαρκέσει χρόνια, ενώ απαιτείται και εξειδικευμένος εξοπλισμός διήθησης.
«Έχουμε αρκετό γάλα στις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή. Η παραγωγή έχει αυξηθεί για πάνω από ενάμιση χρόνο. Το ζήτημα δεν είναι η πρώτη ύλη», δήλωσε στο CNBC ο αναλυτής Phil Plourd της Ever.Ag.
Η αλυσίδα εφοδιασμού υπό πίεση
Η έλλειψη δεν είναι αποτέλεσμα μειωμένης παραγωγής γάλακτος, αλλά περιορισμένης μεταποιητικής ικανότητας. Σύμφωνα με τον David Steven Jacoby από τη Boston Strategies, οι εταιρείες διστάζουν να επενδύσουν χωρίς «εγγυημένη ζήτηση».
Όπως εξήγησε στο CNBC, η αναβάθμιση ενός εργοστασίου μπορεί να κοστίσει περίπου 15 εκατομμύρια δολάρια, ενώ οι μεγάλες επεκτάσεις απαιτούν εκατοντάδες εκατομμύρια. «Σε ένα περιβάλλον όπου είναι δύσκολο να διασφαλιστούν συμβόλαια, δημιουργούνται διαρθρωτικά κενά χωρητικότητας», ανέφερε.
Ο ίδιος εκτιμά ότι οι μεγάλες εταιρείες όπως οι Dairy Farmers of America, Saputo, Glanbia, Agropur και Leprino είναι πιθανό να ηγηθούν των επενδύσεων, ενώ μικρότεροι παίκτες όπως οι Foremost Farms και Hilmar Cheese μπορεί να επιχειρήσουν να κερδίσουν μερίδιο αγοράς.
Η νέα εποχή των προϊόντων πρωτεΐνης
Η πρωτεΐνη έχει πλέον εισχωρήσει σχεδόν σε κάθε κατηγορία τροφίμων. Από τα chips και τα pancakes μέχρι τα παγωτά και τα ροφήματα καφέ, οι εταιρείες επανασχεδιάζουν τα προϊόντα γύρω από τη νέα ζήτηση.
Αλυσίδες όπως η Chipotle έχουν λανσάρει τα «High Protein Menu», ενώ Starbucks και Sweetgreen έχουν εντάξει αντίστοιχες επιλογές στο χαρτοφυλάκιό τους.
«Θα δούμε μια εξέλιξη στον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες τροφίμων προσεγγίζουν την πρωτεΐνη», δήλωσε στο CNBC ο Phil Plourd, αναφερόμενος σε προϊόντα όπως τα Doritos Protein, που χρησιμοποιούν καζεΐνη ως βασικό συστατικό.
Oι επενδύσεις, οι προοπτικές και η επόμενη μέρα
Η πίεση στην αγορά έχει ήδη κινητοποιήσει τη βιομηχανία. Σύμφωνα με την International Dairy Foods Association, οι αμερικανοί παραγωγοί γάλακτος ανακοίνωσαν επενδύσεις 11 δισ. δολαρίων για νέες εγκαταστάσεις σε 19 πολιτείες, με στόχο την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας τα επόμενα χρόνια.
Παρά την ένταση, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η αγορά θα σταθεροποιηθεί σταδιακά. «Οι υψηλές τιμές διορθώνουν τις υψηλές τιμές», δήλωσε στο CNBC ο Phil Plourd. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι «δεν βλέπω κατάρρευση. Πιθανότερη είναι μια σταδιακή εξομάλυνση, η οποία όμως μπορεί να πάρει χρόνια».
Μια αγορά σε μεταβατική ισορροπία
Η αμερικανική βιομηχανία πρωτεΐνης βρίσκεται σε σημείο καμπής, όπου η ζήτηση τρέχει ταχύτερα από την παραγωγική ικανότητα.
Οι μεταβαλλόμενες διατροφικές συνήθειες, οι φαρμακευτικές εξελίξεις και οι βιομηχανικοί περιορισμοί συνθέτουν ένα περιβάλλον έντονης πίεσης.
Το αποτέλεσμα είναι μια νέα πραγματικότητα: Η πρωτεΐνη δεν αποτελεί πλέον απλώς διατροφική επιλογή, αλλά κρίσιμο οικονομικό και βιομηχανικό αγαθό που επαναπροσδιορίζει ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων.
