Ευρώπη: Επτά «φανταστικές» συμφωνίες που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ευρωπαϊκούς κολοσσούς

Το μέγεθος που θα της επιτρέψει να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα αναζητά επειγόντως η Ευρώπη και οι συγχωνεύσεις μεταξύ μεγάλων επιχειρήσεων επανέρχονται στο προσκήνιο. Η αποτυχία, το 2019, της συμφωνίας μεταξύ της γαλλικής Alstom και της γερμανικής Siemens, η οποία θα δημιουργούσε έναν ευρωπαϊκό κολοσσό στον σιδηρόδρομο, είχε θεωρηθεί το τέλος της ιδέας των λεγόμενων «ευρωπαϊκών πρωταθλητών». Σήμερα, όμως, οι Βρυξέλλες εμφανίζονται περισσότερο διατεθειμένες να επανεξετάσουν τους κανόνες ανταγωνισμού.

Η αλλαγή στάσης αντανακλά μια ευρύτερη οικονομική πραγματικότητα. Την τελευταία δεκαετία, η ανάπτυξη της ΕΕ κινήθηκε κατά μέσο όρο μόλις στο 1,3%-1,5% ετησίως, έναντι 2,2% στις ΗΠΑ και περίπου 5% στην Κίνα. Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές επιχειρήσεις κυριαρχούν σε τομείς αιχμής όπως η τεχνητή νοημοσύνη, ενώ κινεζικοί όμιλοι επεκτείνονται επιθετικά σε αυτοκίνητα, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και χημικά.

Πάνω από 30 επενδυτικές τράπεζες, δικηγορικές και εταιρείες δημοσίων σχέσεων, καθώς και στελέχη επιχειρήσεων, κλήθηκαν από τους Financial Times να προτείνουν τους δικούς τους «ευρωπαϊκούς πρωταθλητές». Οι προτάσεις είναι από απολύτως θεωρητικές έως εξαιρετικά φιλόδοξες, αλλά όλες αναδεικνύουν το ίδιο πρόβλημα: η ευρωπαϊκή αγορά παραμένει κατακερματισμένη.

Deutsche Telekom – Orange: ένας τηλεπικοινωνιακός γίγαντας

Η ενοποίηση των τηλεπικοινωνιών θεωρείται μία από τις πιο προφανείς ευκαιρίες. Η Ευρώπη διαθέτει περίπου 40 μεγάλους παρόχους, γεγονός που περιορίζει τις οικονομίες κλίμακας και, σύμφωνα με τον κλάδο, δυσκολεύει τις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες και υποδομές.

Μια ένωση της γερμανικής Deutsche Telekom, με χρηματιστηριακή αξία περίπου 141,4 δισ. ευρώ, και της γαλλικής Orange, αξίας 41,3 δισ. ευρώ, θα δημιουργούσε έναν όμιλο με παρουσία σε περισσότερες από 16 ευρωπαϊκές αγορές. Η ενοποίηση υποδομών και διοικητικών λειτουργιών θα μπορούσε να μειώσει το κόστος και να απελευθερώσει κεφάλαια για επενδύσεις σε τεχνολογίες όπως τα δίκτυα 6G.

Το εμπόδιο, όμως, είναι πολιτικό. Τα δύο κράτη διατηρούν μετοχική παρουσία στις εταιρείες, ενώ η συμφωνία θα προκαλούσε ζητήματα εθνικής ασφάλειας και ελέγχου κρίσιμων υποδομών.

Airbus – Saab: ο ευρωπαϊκός αμυντικός κολοσσός

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει καταστήσει πιο επιτακτική την ανάγκη για αύξηση της ευρωπαϊκής παραγωγής αμυντικού υλικού. Η Airbus, με χρηματιστηριακή αξία περίπου 156 δισ. ευρώ, θα μπορούσε θεωρητικά να αποτελέσει τον πυρήνα ενός μεγαλύτερου ομίλου μέσω συνεργασίας ή συγχώνευσης με τη σουηδική Saab, την ιταλική Leonardo ή τη γαλλική Thales.

Ένας τέτοιος όμιλος θα μπορούσε να συγκεντρώσει περισσότερα κεφάλαια για έρευνα, παραγωγή και ανάπτυξη κοινών πλατφορμών, περιορίζοντας τον κατακερματισμό που χαρακτηρίζει την ευρωπαϊκή άμυνα.

Ωστόσο, εδώ η εθνική κυριαρχία αποτελεί ακόμη μεγαλύτερο εμπόδιο. Οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να θεωρούν τις αμυντικές βιομηχανίες στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία και είναι απρόθυμες να χάσουν τον έλεγχό τους.

Iberdrola – Enel: ενεργειακός πρωταθλητής

Στον ενεργειακό τομέα, μια συγχώνευση της ισπανικής Iberdrola, αξίας περίπου 131,2 δισ. ευρώ, με την ιταλική Enel, αξίας 91,5 δισ. ευρώ, θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν πανευρωπαϊκό όμιλο με ισχυρή θέση στις ανανεώσιμες πηγές, στα δίκτυα και στην ψηφιοποίηση.

Η λογική είναι ιδιαίτερα οικονομική: ένας μεγαλύτερος όμιλος θα μπορούσε να επενδύσει περισσότερα σε υποδομές και να μειώσει το ενεργειακό κόστος για ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, οι οποίες ήδη αντιμετωπίζουν μειονέκτημα έναντι Αμερικανών και Κινέζων ανταγωνιστών.

Αλλά ο έλεγχος της ενέργειας παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα για τις εθνικές κυβερνήσεις. Επιπλέον, οι υψηλοί λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας καθιστούν οποιαδήποτε συμφωνία ιδιαίτερα ευάλωτη σε αντιδράσεις των αρχών ανταγωνισμού.

Deutsche Bank – BNP Paribas: τραπεζικός πρωταθλητής

Η ευρωπαϊκή τραπεζική αγορά παραμένει κατακερματισμένη και οι κυβερνήσεις αναζητούν εδώ και χρόνια τρόπους δημιουργίας μεγαλύτερων διασυνοριακών ομίλων. Μια ένωση της Deutsche Bank, αξίας περίπου 66,8 δισ. ευρώ, με τη γαλλική BNP Paribas, αξίας 113,6 δισ. ευρώ, θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν πανευρωπαϊκό τραπεζικό γίγαντα με ισχυρή παρουσία στην επενδυτική, εταιρική και λιανική τραπεζική.

Το προηγούμενο της Commerzbank, όμως, δείχνει πόσο δύσκολο είναι το εγχείρημα. Η γερμανική πολιτική σκηνή έχει αντιδράσει έντονα στην προσπάθεια της ιταλικής UniCredit να αποκτήσει τον γερμανικό όμιλο. Παράλληλα, παραμένουν οι φόβοι για τράπεζες «too big to fail».

ASML – Mistral: η ευρωπαϊκή απάντηση στην τεχνητή νοημοσύνη

Στην τεχνολογία, η Ευρώπη διαθέτει ελάχιστους ομίλους που μπορούν να σταθούν απέναντι στους αμερικανικούς γίγαντες. Η εξαίρεση είναι η ολλανδική ASML, με χρηματιστηριακή αξία περίπου 561,2 δισ. ευρώ και κυρίαρχη θέση στον εξοπλισμό λιθογραφίας για την παραγωγή προηγμένων chips.

Μια βαθύτερη σύνδεση με τη γαλλική εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης Mistral, η οποία αποτιμάται περίπου στα 20 δισ. ευρώ, θ α μπορούσε να δημιουργήσει έναν ευρωπαϊκό τεχνολογικό πόλο. Η ASML έχει ήδη επενδύσει 1,3 δισ. ευρώ στη Mistral.

Ωστόσο, μια πλήρης συγχώνευση δύο εταιρειών με τόσο διαφορετικές δραστηριότητες θα ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστη.

Sanofi – Bayer: φαρμακευτικός πρωταθλητής

Η ευρωπαϊκή φαρμακοβιομηχανία αντιμετωπίζει επίσης τον ανταγωνισμό αμερικανικών ομίλων. Η γαλλική Sanofi, αξίας περίπου 93,2 δισ. ευρώ, θα μπορούσε θεωρητικά να συνδυαστεί με τη γερμανική Bayer, αξίας 48,2 δισ. ευρώ, ή με βρετανικούς ομίλους όπως η AstraZeneca ή η GSK.

Μια τέτοια συμφωνία θα αύξανε το μέγεθος και τα ερευνητικά χαρτοφυλάκια, αλλά οι μεγάλες φαρμακευτικές συγχωνεύσεις δεν είναι πλέον ιδιαίτερα δημοφιλείς στους επενδυτές. Επιπλέον, η Bayer εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις μεγάλες νομικές εκκρεμότητες από την εξαγορά της Monsanto.

Siemens – Schneider: βιομηχανικός υπερ-όμιλος

Μια συμφωνία μεταξύ της γερμανικής Siemens, αξίας περίπου 213,7 δισ. ευρώ, και της γαλλικής Schneider Electric, αξίας 165,9 δισ. ευρώ, ή της ελβετικής ABB, θα δημιουργούσε έναν τεράστιο όμιλο αυτοματισμού και βιομηχανικής τεχνολογίας.

Ένας τέτοιος πρωταθλητής θα μπορούσε να εκμεταλλευθεί τις επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη, ηλεκτροδότηση, αυτοματισμούς και data centers. Ωστόσο, οι διαφορετικές στρατηγικές των εταιρειών και ο κίνδυνος αντίδρασης των μετόχων καθιστούν μια τέτοια συμφωνία δύσκολη.

Το μεγάλο εμπόδιο στην Ευρώπη είναι πολιτικό

Παρά τη νέα ρητορική των Βρυξελλών, η δημιουργία ευρωπαϊκών πρωταθλητών δεν εξαρτάται μόνο από τους κανόνες ανταγωνισμού. Η Ευρώπη εξακολουθεί να λειτουργεί ως ενιαία αγορά για τα προϊόντα, αλλά οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν 27 διαφορετικά φορολογικά συστήματα, εργατικές νομοθεσίες και κανονιστικά πλαίσια.

Η επίτροπος Ανταγωνισμού Τερέζα Ριμπέρα επισημαίνει ότι το μέγεθος μιας εταιρείας δεν αρκεί. Χρειάζεται και μια αγορά αρκετά μεγάλη και πραγματικά ενιαία ώστε να επιτρέψει στις επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν τις οικονομίες κλίμακας.

Παράλληλα, κάθε μεγάλη συγχώνευση δημιουργεί φόβους για απώλεια θέσεων εργασίας, μεταφορά έδρας ή κλείσιμο εργοστασίων. Οι εθνικές κυβερνήσεις μπορεί να μιλούν για «ευρωπαϊκούς πρωταθλητές», αλλά όταν απειλείται ένας εθνικός πρωταθλητής, η πολιτική στήριξη συχνά εξαφανίζεται.

Υπάρχει, τέλος, και ο κίνδυνος οι συγχωνεύσεις να μην αποδώσουν. Η κακή ενσωμάτωση, η υπερτίμηση των εξαγορών και η αποτυχία επίτευξης των αναμενόμενων συνεργειών μπορούν να καταστρέψουν αξία αντί να δημιουργήσουν.

Παρά τα εμπόδια, ορισμένες μεγάλες συμφωνίες βρίσκονται ήδη στον ορίζοντα. Η σχεδιαζόμενη εξαγορά της TK Elevator από την Kone, ύψους 29,4 δισ. ευρώ, θεωρείται δοκιμή για τη νέα ευρωπαϊκή πολιτική ανταγωνισμού, ενώ προωθείται και η ενοποίηση των δραστηριοτήτων Airbus, Thales και Leonardo στον διαστημικό τομέα.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα μπορέσει να περάσει από τη ρητορική στην πράξη. Γιατί, χωρίς μεγαλύτερες επιχειρήσεις, περισσότερες οικονομίες κλίμακας και μια πραγματικά ενιαία αγορά, ο κίνδυνος είναι οι ευρωπαϊκές εταιρείες να παραμείνουν μικρές για να ανταγωνιστούν τους αμερικανικούς και κινεζικούς κολοσσούς.