Η Γερμανία και η Ισπανία επέλεξαν δύο ξεχωριστά άρθρα γνώμης στο POLITICO για να διασταυρώσουν τα ξίφη τους σχετικά με το συνολικό ύψος του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της ΕΕ, ο οποίος αναμένεται να προσεγγίσει τα 2 τρισ. ευρώ. Η αντιπαράθεση προϊδεάζει για τις δύσκολες διαπραγματεύσεις που ακολουθούν, καθώς στόχος είναι να επιτευχθεί συμφωνία πριν από την άτυπη προθεσμία στο τέλος του έτους.
Καθώς οι συνομιλίες μπαίνουν σε αυτό που οι αξιωματούχοι ελπίζουν ότι θα είναι οι τελευταίοι μήνες των διαπραγματεύσεων, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συγκρούονται μεταξύ τους, προσπαθώντας αφενός να διασώσουν τα προγράμματα που θεωρούν σημαντικά και αφετέρου να αποφύγουν να επιβαρύνουν τους φορολογουμένους τους με μεγαλύτερες εισφορές προς τις Βρυξέλλες.
Ωστόσο, έπειτα από σχεδόν έναν χρόνο επίπονων διαπραγματεύσεων, οι χώρες εξακολουθούν να απέχουν πολύ από την εξεύρεση κοινού τόπου. Μάλιστα, οι διαφωνίες εντείνονται μέρα με τη μέρα, όπως καταδεικνύουν και τα δύο άρθρα που δημοσιεύθηκαν από τα αντίπαλα στρατόπεδα. Το ένα υπογράφει ο Ισπανός υπουργός Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο και το άλλο οι ηγέτες της Γερμανίας, της Δανίας, της Ολλανδίας, της Αυστρίας και της Φινλανδίας.
Οι κυβερνήσεις βρίσκονται υπό έντονη πίεση να καταλήξουν σε συμφωνία πριν από τις εκλογές που θα διεξαχθούν το επόμενο έτος στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πολωνία, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος οι εκλογικές αναμετρήσεις να εκτροχιάσουν τις διαπραγματεύσεις και να προκαλέσουν καθυστερήσεις στις πληρωμές προς αγρότες και ερευνητές.
Ο Κουέρπο διαφοροποιήθηκε από τη γραμμή άλλων χωρών, ζητώντας να προστεθούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ στον κοινό προϋπολογισμό της ΕΕ. Παράλληλα, πρότεινε να μετατεθεί χρονικά η αποπληρωμή του χρέους που δημιουργήθηκε μετά την πανδημία, ώστε να εξοικονομηθούν 11 δισ. ευρώ ετησίως για δαπάνες που αφορούν τη γεωργία, την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα.
«Ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός θα πρέπει να διαμορφωθεί στο 2% του ΑΕΕ [Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος] της ΕΕ, επίπεδο αντίστοιχο της πρόκλησης που συνιστά η στήριξη τόσο της οικονομίας όσο και της κοινωνικής συνοχής», έγραψε ο Κουέρπο.
Ο λογαριασμός στους φορολογουμένους
Στο άλλο άρθρο, ωστόσο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν, ο Αυστριακός καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ και ο Φινλανδός πρωθυπουργός Πέτερι Όρπο απέρριψαν και τις δύο ισπανικές προτάσεις. Οι χώρες τους καλύπτουν περίπου το 40% των συνολικών εισφορών στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Όπως υποστήριξαν, περισσότερα χρήματα και περισσότερο χρέος δεν αποτελούν τη λύση, αλλά μέρος του προβλήματος.
«Δεν μπορούμε απλώς να προσθέτουμε κάθε νέα προτεραιότητα στις ήδη υπάρχουσες και να στέλνουμε τον λογαριασμό στους φορολογουμένους», έγραψαν.
Οι πέντε ηγέτες ασκούν πίεση στην Ιρλανδία, η οποία έχει αναλάβει την εξάμηνη εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και συντονίζει τις διαπραγματεύσεις, προκειμένου στο επόμενο διαπραγματευτικό κείμενο, που αναμένεται τον Οκτώβριο, να προβλεφθούν περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.
Αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις και μίλησαν στο POLITICO υπό τον όρο της ανωνυμίας, λόγω του εμπιστευτικού χαρακτήρα των συνομιλιών, εκτιμούν ότι το πιθανότερο σενάριο είναι τελικά να συμφωνηθούν πιο περιορισμένες περικοπές.
Η ωρολογιακή βόμβα του χρέους
Ο επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ, γνωστός ως Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), καθορίζει τις ευρωπαϊκές δαπάνες σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, από τις αγροτικές επιδοτήσεις έως τα προγράμματα ανταλλαγής φοιτητών. Αποτελεί παραδοσιακά αντικείμενο ορισμένων από τις σκληρότερες διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες, φέρνοντας αντιμέτωπες διαφορετικές ομάδες κρατών-μελών.
Σε μια προσπάθεια να γεφυρώσει τις διαφορές, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα επισκέφθηκε 25 χώρες της ΕΕ τον τελευταίο μήνα, προκειμένου να διερευνήσει τις θέσεις των ηγετών στα πιο ευαίσθητα ζητήματα της διαπραγμάτευσης. Την Πέμπτη συνέχισε την περιοδεία του στο Δουβλίνο.
Στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο, ο Κουέρπο πρότεινε να μετατεθεί χρονικά η αποπληρωμή του κοινού χρέους που εκδόθηκε το 2021 για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας Covid-19.
Περίπου 300 δισ. ευρώ θα πρέπει να αποπληρωθούν από το 2028 έως το 2058. Ενώ οι πληρωμές των τόκων δεν μπορούν να μεταβληθούν, οι κυβερνήσεις έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια ως προς το χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής του κεφαλαίου.
Με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό, οι κυβερνήσεις της ΕΕ καλούνται να καταβάλουν μεγαλύτερο μέρος των αποπληρωμών στα πρώτα χρόνια, πληρώνοντας 25 δισ. ευρώ ετησίως κατά τη διάρκεια του επόμενου επταετούς δημοσιονομικού κύκλου. Οι επικριτές του σχεδίου υποστηρίζουν ότι με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται οι διαθέσιμοι πόροι για άλλες δαπάνες και στενεύουν ακόμη περισσότερο τα περιθώρια για την επίτευξη συμβιβασμού.
Ως εναλλακτική λύση, ο Κουέρπο πρότεινε να μετατεθεί προς τα πίσω το χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής, ώστε να απελευθερωθούν επιπλέον 11 δισ. ευρώ τον χρόνο.
«Το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο: μια σταθερή και προβλέψιμη μείωση των υποχρεώσεων εντός του προβλεπόμενου χρονικού ορίζοντα», έγραψε ο Κουέρπο στο άρθρο του στο POLITICO.
Η πρότασή του υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και από έναν αυξανόμενο αριθμό κρατών-μελών, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Γαλλία, η Πορτογαλία και η Πολωνία.
Αρκετοί αξιωματούχοι εκτιμούν, σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, ότι η συγκεκριμένη επιλογή θα μπορούσε να λειτουργήσει ως λύση της τελευταίας στιγμής, διευκολύνοντας την επίτευξη συμφωνίας τον Δεκέμβριο.
Οι υποστηρικτές της πρότασης, ωστόσο, θα πρέπει πρώτα να ξεπεράσουν τις αντιστάσεις της Γερμανίας και των συμμάχων της, οι οποίοι παραδοσιακά αντιτίθενται στην έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους.
Στο άρθρο τους, οι πέντε ηγέτες υποστήριξαν ότι η μεγάλη αύξηση των δαπανών μετά την πανδημία έχει «ήδη επιβαρύνει το επόμενο ΠΔΠ κατά σχεδόν 170 δισ. ευρώ. Αυτά τα χρήματα δεν είναι πλέον διαθέσιμα για τις νέες μας προτεραιότητες».
