Με τις αποδόσεις των ομολόγων να αυξάνονται διεθνώς και του 10ετούς αμερικανικού, ο τίτλος αποτελεί παγκόσμιο δείκτη αναφοράς για το κόστος δανεισμού, να ξεπερνά το 5% η αγορά καταγράφει ένα ορόσημο. Η εποχή των χαμηλών αποδόσεων φθάνει στο τέλος της και το 5% μπορεί να είναι η νέα πραγματικότητα για τα ομόλογα.
Η απόδοση στον δείκτη Bloomberg Global Aggregate Treasuries, μετρά τη μέση απόδοση του παγκόσμιου κρατικού χρέους, αυξήθηκε κατά οκτώ μονάδες βάσης, φτάνοντας 4%, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από το 2007.
Οι επενδυτές γυρνάνε την πλάτη στο μακροπρόθεσμα ομόλογα και αυτό οφείλεται σε μια σειρά από παράγοντες που είναι πηγή ανησυχιών. Τα διογκούμενα δημοσιονομικά ελλείμματα και ο επίμονος πληθωρισμός, εν μέσω του εμπορικού πολέμου που διεξάγει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και του αυξημένου κόστους ενέργειας λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή είναι οι σημαντικότεροι.
Παράλληλα, οι κυβερνήσεις καλούνται να ανταγωνιστούν για την προσέλκυση του επενδυτικού ενδιαφέροντος, καθώς οι εταιρείες τεχνολογίας βγαίνουν στις αγορές για να αντλήσουν μέσω εταιρικών ομολόγων κεφάλαια μαμούθ για να αναπτύξουν τις υποδομές της τεχνητής νοημοσύνης, αναφέρει το Bloomberg.
Τι το ιδιαίτερο έχουν τα ομόλογα μακράς διάρκειας
Τα ομόλογα που εκδίδονται από εύπορα κράτη θεωρούνται ευρέως ως οι ασφαλέστεροι τίτλοι παγκοσμίως, καθώς είναι εξαιρετικά πιθανό οι εν λόγω κυβερνήσεις να αποπληρώσουν τους επενδυτές. Οι κυβερνήσεις συχνά «κλειδώνουν» το κόστος χρηματοδότησης για μεγάλες χρονικές περιόδους, όπως τα 30 έτη. Ορισμένες χώρες εκδίδουν ομόλογα που λήγουν σε 100 χρόνια.
Η διαρθρωτική μεταβολή στην προσφορά και τη ζήτηση
Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται κίνδυνοι για τους επενδυτές και οι πληθωριστικές πιέσεις είναι ένας από αυτούς. Σε περίπτωση ανόδου του πληθωρισμού και των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων, πλήττεται η πραγματική αξία των πληρωμών τοκομεριδίου του ομολόγου καθώς και το κεφάλαιο που επιστρέφεται κατά τη λήξη του τίτλου.
Όσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια ενός ομολόγου, τόσο περισσότερος χρόνος υπάρχει ώστε ο πληθωρισμός να ασκήσει την επίδρασή του. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα ομόλογα μακράς διάρκειας είναι πιο ευαίσθητα στην άνοδο των επιτοκίων και του πληθωρισμού, καθώς και ο λόγος που βρέθηκαν στο επίκεντρο του πρόσφατου κύματος μαζικών πωλήσεων.
Τον Σεπτέμβριο, οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων 30ετούς διάρκειας άγγιξαν το υψηλότερο επίπεδό τους από το 2004, ενώ τα αντίστοιχα ιαπωνικά ομόλογα βρέθηκαν κοντά σε ιστορικά υψηλά και τα βρετανικά έφτασαν στο υψηλότερο σημείο τους από το 1998.
Θέλουν οι επενδυτές να αγοράσουν ομόλογα μακράς διάρκειας με υψηλές αποδόσεις
Θεωρητικά ναι, αν και η αγορά ομολόγων αντιμετωπίζει μια διαρθρωτική μεταβολή στην προσφορά και τη ζήτηση. Για το μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων δύο δεκαετιών, τα άφθονα παγκόσμια αποταμιευτικά κεφάλαια ιδίως στην Ασία αναζητούσαν τη σχετικά περιορισμένη προσφορά ασφαλών περιουσιακών στοιχείων, συμβάλλοντας στη συγκράτηση των μακροπρόθεσμων πραγματικών αποδόσεων.
Πλέον, οι κυβερνήσεις διεθνώς αυξάνουν τις δαπάνες τους για τομείς που κυμαίνονται από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως την άμυνα. Οι ΗΠΑ δανείζονται περισσότερα κεφάλαια για την εξυπηρέτηση του χρέους τους, που υπερβαίνει τα 40 τρισ. δολάρια, καθώς και για την κάλυψη του ετήσιου δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο, σύμφωνα με εκτίμηση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου τον Αύγουστο, αναμένεται να φτάσει τα 2,1 τρισ.δολάρια.
Ενώ η παγκόσμια προσφορά ομολόγων έχει διογκωθεί, η ζήτηση έχει περιοριστεί λόγω της μειωμένης διάθεσης από πλευράς ξένων επενδυτών και της απόφασης των κεντρικών τραπεζών να συρρικνώσουν τα χαρτοφυλάκια ομολόγων τους μετά από χρόνια αγορών.
Η επενδυτική βάση μετατοπίζεται προς τους ιδιώτες αγοραστές που είναι πιο ευαίσθητοι στις τιμές και οι οποίοι, κατά κανόνα, απαιτούν υψηλότερη απόδοση για να διακρατήσουν ομόλογα μακράς διάρκειας.
Παράλληλα, διαρθρωτικές αλλαγές στα συνταξιοδοτικά συστήματα έχουν περιορίσει τη δεξαμενή των παραδοσιακών αγοραστών μακροπρόθεσμων τίτλων.
Το πρόσθετο ασφάλιστρο (premium) απαιτούν οι επενδυτές για τα ομόλογα μακράς διάρκειας
Το λεγόμενο «ασφάλιστρο διάρκειας» (term premium) για τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα 30ετούς διάρκειας, δηλαδή η επιπλέον απόδοση που ζητούν οι επενδυτές για να διακρατήσουν χρέος μακράς διάρκειας, έχει αυξηθεί κατά περισσότερες από 3 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το χαμηλό επίπεδο που καταγράφηκε το 2020, κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, σύμφωνα με μοντέλο που αναπτύχθηκε από τo Bloomberg Economics.
Οι ΗΠΑ απολάμβαναν παραδοσιακά μια «απόδοση ευκολίας» (convenience yield), καθώς οι επενδυτές είναι πρόθυμοι να πληρώσουν υψηλότερες τιμές και να αποδεχθούν χαμηλότερες αποδόσεις—λόγω της ρευστότητας, της ασφάλειας και της χρησιμότητας των αμερικανικών κρατικών ομολόγων ως εξασφαλίσεις.
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι αυτό το προνόμιο έχει διαβρωθεί, επισημαίνοντας το διαρκώς αυξανόμενο βάρος του δημόσιου χρέους και την αλλοπρόσαλλη άσκηση πολιτικής από τον Τραμπ. Άλλοι, ωστόσο, θεωρούν ότι η ανησυχία είναι υπερβολική και ότι τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα παραμένουν η ασφαλέστερη μορφή χρέους στην αγορά.
Τι σημαίνει για την οικονομία οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων
Είναι πρόσφατη η μνήμη από την σύντομη θητεία της Λιζ Τρας ως πρωθυπουργού της Βρετανίας το 2022. Ο αίωλος προϋπολογισμός που κατέθεσε οδήγησε σε άτακτη πώληση των βρετανικών ομολόγων και την ίδια στην πόρτα της εξόδου.
Οι αποδόσεις των μακρυπρόθεσμων ομολόγων επηρεάζουν άμεσα τα επιτόκια σε μια σειρά καταναλωτικών δανείων, όπως τα στεγαστικά, καθώς και στο εταιρικό χρέος. Η άνοδος των αποδόσεων ωθεί υψηλότερα τις δόσεις των δανειοληπτών αυξάνοντας την πίεση σε μια συγκυρία όπου ο πολυετής πληθωρισμός έχει καταστήσει πιο δυσβάσταχτο το κόστος διαβίωσης. Στον αντίποδα οι αποταμιευτές ωφελούνται από αυτή την εξέλιξη.
Η επίδραση στις αγορές καταναλωτικού χρέους δεν είναι πάντα άμεση ή απλή. Στις ΗΠΑ, τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων διάρκειας 30 ετών καθορίζονται κυρίως με βάση την απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου και όχι του 30ετούς. Αυτό συμβαίνει επειδή οι ιδιοκτήτες κατοικιών τείνουν να αποπληρώνουν ή να αναχρηματοδοτούν τα στεγαστικά τους δάνεια μετά από χρονικό διάστημα που πλησιάζει περισσότερο τη δεκαετία.
Τι μπορούν να κάνουν οι κυβερνήσεις για την άνοδο των αποδόσεων των μακροπρόθεσμων ομολόγων
Πολλές κυβερνήσεις στρέφουν τα προγράμματα δανεισμού τους προς τίτλους μικρότερης διάρκειας. Αν και οι αποδόσεις σε αυτό το τμήμα της καμπύλης είναι επί του παρόντος χαμηλότερες, η μικρότερη διάρκεια των εν λόγω ομολόγων συνεπάγεται συχνότερη ανάγκη αναχρηματοδότησης ενδεχομένως σε περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων.
Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε τον Αύγουστο ότι θα διεύρυνε το πρόγραμμα επαναγοράς κρατικών ομολόγων διάρκειας 10 έως 30 ετών, προκειμένου να κατευνάσει αυτό που ο Μπέσεντ χαρακτήρισε ως «πυρετό» της αγοράς. Ωστόσο, η πρώτη παρτίδα επαναγορών ήταν απογοήτευσε τους επενδυτές και οι αποδόσεις των ομολόγων συνέχισαν την ανοδική πορεία τους.
Στην ουσία, οι κυβερνήσεις πρέπει να πείσουν τους επενδυτές ότι θα θέσουν υπό έλεγχο τον πληθωρισμό και το δημοσιονομικό έλλειμμα. Αυτό ενδέχεται να απαιτήσει έναν συνδυασμό αυξήσεων φόρων και περικοπών δαπανών, μέτρων που δεν χαίρουν της αποδοχής των ψηφοφόρων.
Θα πρέπει οι επενδυτές να ανησυχούν για την απότομη άνοδο των αποδόσεων;
Ως έναν βαθμό, οι υψηλότερες αποδόσεις αποτελούν θετική εξέλιξη για τους κατόχους ομολόγων. Με τις χρηματιστηριακές αγορές να κινούνται κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, η άνοδος των αποδόσεων αντανακλά την ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας, η οποία είναι σε θέση να απορροφήσει το υψηλότερο κόστος δανεισμού.
Οι αποδόσεις κυμαίνονταν κοντά στο μηδέν μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, όταν οι προοπτικές για την οικονομική ανάπτυξη ήταν δυσοίωνες. Η πρόσφατη άνοδος των αποδόσεων θα μπορούσε να εκληφθεί ως μια επιστροφή στην κανονικότητα, στα επίπεδα που ίσχυαν πριν από την κρίση.
«Στον κόσμο αρέσει να χρησιμοποιεί τη φράση “υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα”», έγραψαν οι οικονομολόγοι της Wells Fargo, Tom Porcelli και Michael Pugliese, σε ερευνητικό σημείωμα τον Αύγουστο. «Εμείς θα υποστηρίζαμε ότι ένας πολύ πιο εύστοχος χαρακτηρισμός είναι “φυσιολογικά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα”».
