Τακτοποίησης Φορολογικών Υποχρεώσεων που προκύπτουν από την απώλεια ζωής [Μέρος Γ]

Είδαμε στα προηγούμενα σημειώματα μας το πως μπορεί να υποβληθεί η δήλωση φορολογίας εισοδήματος των αποβιωσάντων. Και πως δηλώνεται η σχέση των κληρονόμων με των αποβιώσαντα.

Ακόμη είδαμε συγκεντρωτικά τις υποχρεώσεις που πρέπει να τακτοποιήσουν οι συγγενείς για να καλύψουν τις φορολογικές εκκρεμότητες που προκύπτουν μετά την απώλεια ζωής του, αλλά και το τι πρέπει ο κληρονόμος να κάνει σε περίπτωση που ο αποβιώσας είχε ατομική επιχείρηση ή ήταν μέλος εταιρίας

Στο σημερινό σημείωμά μας θα δούμε τι πρέπει οι κληρονόμοι να κάνουν για την σύνταξη και κατάθεση της δήλωσης κληρονομιάς καθώς και τις ευθύνες που έχουν οι κληρονόμοι.

1. Υποβολή Δήλωσης Φόρου Κληρονομιάς

Τι είναι ο φόρος κληρονομιάς;

Πρόκειται για φόρο που επιβάλλεται:

• Σε κάθε περιουσιακό στοιχείο, κινητά, ακίνητα, καθώς και άυλα περιουσιακά στοιχεία (π.χ. απαιτήσεις, πνευματικά δικαιώματα, δικαιώματα ευρεσιτεχνίας κτλ.) που βρίσκονται στην Ελλάδα και ανήκουν σε ημεδαπούς ή σε αλλοδαπούς που απεβίωσαν.
• Στην κινητή περιουσία που βρίσκεται στο εξωτερικό και ανήκε σε αποβιώσαντα Έλληνα ή αλλοδαπό υπήκοο που είχε την κατοικία του στην Ελλάδα.

Μια υποχρέωση που προκύπτει για τους κληρονόμους είναι η υποβολή Δήλωσης Φόρου Κληρονομιάς.

Πού υποβάλλεται η δήλωση φόρου κληρονομιάς;

Η δήλωση φόρου κληρονομιάς υποβάλλεται στη ΔΟΥ, στην χωρική αρμοδιότητα της οποίας ανήκει η τελευταία διεύθυνση κατοικίας του κληρονομουμένου, όπως αυτή έχει δηλωθεί στο Μητρώο του και σε περίπτωση που η ως άνω διεύθυνση κατοικίας βρίσκεται στην χωρική αρμοδιότητα του ΚΕΦΟΔΕ Αττικής ή της ΔΟΥ Χαλκίδας, υποβάλλεται στο ΚΕΦΟΚ Αττικής και σε περίπτωση που βρίσκεται στην χωρική αρμοδιότητα των ΔΟΥ του Νομού Θεσσαλονίκης, υποβάλλεται στο ΚΕΦΟΚ Θεσσαλονίκης.

Αν ο κληρονομούμενος κατοικούσε στο εξωτερικό, η δήλωση υποβάλλεται στο KEΦΟΚ Αττικής (αριθμ. Δ.ΟΡΓ.Α 1065199 ΕΞ 2022/20-7-2022 Απόφαση – Β΄ 3886 όπως ισχύει).

Ενδέχεται η ΔΟΥ κατοικίας του αποβιώσαντα να είναι διαφορετική από αυτήν της ΔΟΥ φορολογίας του.

Παράδειγμα

Έστω ότι ο Α είχε την επαγγελματική του έδρα στη Χαλκίδα αλλά την κατοικία του στην Κηφισιά. Οι κληρονόμοι του θα ολοκληρώσουν τις διαδικασίες διακοπής επαγγέλματος στη ΔΟΥ Χαλκίδας, αλλά η δήλωση φόρου κληρονομιάς θα υποβληθεί στην ΔΟΥ Κηφισιάς που είναι η ΔΟΥ κατοικίας του αποβιώσαντα.

Για θανάτους από 01/01/2022 και μετά η υποβολή της δήλωσης γίνεται στην Ψηφιακή Πύλη myAADE μέσω της εφαρμογής myPROPERTY . Για τις λοιπές περιπτώσεις η υποβολή γίνεται στην ψηφιακή πύλη myAADE μέσω της πλατφόρμας “Τα Αιτήματά μου”, επιλέγοντας Θεματική Ομάδα “Κεφάλαιο”, Διαδικασία “Υποβολή δήλωσης φόρου κληρονομιάς” επισυνάπτοντας και τα απαραίτητα δικαιολογητικά.

Πότε υποβάλλεται η δήλωση φόρου κληρονομιάς;

Η δήλωση φόρου κληρονομιάς υποβάλλεται

• μέσα σε εννέα (9) μήνες, αν ο κληρονομούμενος πέθανε στην Ελλάδα ή
• μέσα σε ένα (1) χρόνο, αν ο κληρονομούμενος πέθανε στο εξωτερικό ή οι κληρονόμοι ή οι κληροδόχοι διέμεναν κατά τον χρόνο θανάτου στο εξωτερικό (άρθρο 85 ΚΦΠ).

Πότε ξεκινά η προθεσμία;

Η προθεσμία για την υποβολή της δήλωσης φόρου κληρονομιάς κατά κανόνα αρχίζει από:

• Τον θάνατο του κληρονομούμενου για τους εξ αδιαθέτου (χωρίς διαθήκη) κληρονόμους
• Τη δημοσίευση της διαθήκης για τους εκ διαθήκης κληρονόμους/ κληροδόχους
• Τη δημοσίευση στον τύπο της τελεσίδικης δικαστικής απόφασης που κηρύσσει την αφάνεια ενός προσώπου
• Τη λήξη της αναβολής όταν υπάρχει μετάθεση του χρόνου γένεσης φορολογικής υποχρέωσης (λόγω επιδικίας, συνένωσης της επικαρπίας με την ψιλή κυριότητα, αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, είσπραξης πνευματικών δικαιωμάτων, κ.λπ. (άρθρο 86 του ΚΦΠ).

Τι είναι το κληρονομητήριο;

Κληρονομητήριο, είναι πιστοποιητικό, που παρέχεται από το δικαστήριο της κληρονομίας, με το οποίο βεβαιώνεται η κληρονομική ιδιότητα ορισμένου προσώπου (ότι δηλαδή είναι πράγματι κληρονόμος) και η ανήκουσα σ’ αυτό κληρονομική μερίδα (περιουσία).

Το κληρονομητήριο εκδίδεται μετά από αίτηση του ενδιαφερόμενου (κληρονόμου, εκτελεστή διαθήκης κ.λπ.) προς το δικαστήριο κληρονομίας.

Ευθύνη κληρονόμου

Οι κληρονόμοι ευθύνονται για όλα τα χρέη του αποβιώσαντα κατά το ποσοστό της κληρονομικής τους μερίδας. Ο κληρονόμος που αποδέχεται την κληρονομιά ευθύνεται για την εξόφληση των χρεών της κληρονομιάς με το σύνολο της περιουσίας του (ατομική και κληρονομιαία). Ενδεικτικά αναφέρουμε την καταβολή ληξιπρόθεσμων και μη ληξιπρόθεσμων οφειλών του αποβιώσαντα προς το Δημόσιο. Ο/Οι κληρονόμος/οι που έχει/έχουν κάνει αποποίηση κληρονομιάς δεν ευθύνονται για τα χρέη του αποβιώσαντα.

Στην περίπτωση που ο κληρονόμος αποδέχτηκε την κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής, η ευθύνη του περιορίζεται μέχρι του ενεργητικού της κληρονομιάς. Αυτό σημαίνει ότι ευθύνεται για την εξόφληση των χρεών με τα περιουσιακά στοιχεία της κληρονομιάς και όχι με την ατομική του περιουσία. Εάν εκπέσει του ευεργετήματος κατά τις κείμενες διατάξεις, ευθύνεται ως απλός κληρονόμος.

Οι κληρονόμοι έχουν την δυνατότητα να ρυθμίσουν σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο τις οφειλές που είναι βεβαιωμένες στο όνομα του αποβιώσαντα κατά το ποσοστό της κληρονομικής τους μερίδας.

Ο Απόστολος Αλωνιάτης είναι οικονομολόγος – φοροτεχνικός, Α’ Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Οικονομικών & Φορολογικών Μελετών (Ι.Ο.ΦΟ.Μ), Σύμβουλος Διοίκησης της ENTERSOFTONE και συγγραφέας.