Μεγαλύτερη και πιο επίμονη ώθηση στην οικονομία δίνουν οι δημόσιες επενδύσεις σε σύγκριση με τη δημόσια κατανάλωση, σύμφωνα με ανάλυση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή. Το κρίσιμο μήνυμα είναι ότι για την ανάπτυξη δεν μετρά μόνο πόσα χρήματα δαπανά το Δημόσιο, αλλά και πού κατευθύνονται, πότε δαπανώνται και ποια έργα χρηματοδοτούν.
Στην τριμηνιαία έκθεση του Σεπτεμβρίου 2026, το Γραφείο εξετάζει την επίδραση των δημόσιων δαπανών στην ελληνική οικονομία, αξιοποιώντας στοιχεία από το πρώτο τρίμηνο του 1999 έως το τέταρτο τρίμηνο του 2025. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δημόσιες επενδύσεις μπορούν να ενισχύσουν τόσο το ΑΕΠ όσο και την ιδιωτική ζήτηση, με αποτελέσματα που διαρκούν περισσότερο στον χρόνο.
Τι αποδίδει κάθε πρόσθετο ευρώ
Η ανάλυση υπολογίζει τους λεγόμενους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές: πόσο μεταβάλλεται συνολικά το ΑΕΠ για κάθε πρόσθετο ευρώ δημόσιας δαπάνης, σε συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα.
Στο πρώτο τρίμηνο, η εκτιμώμενη επίδραση είναι σχετικά περιορισμένη και για τις δύο κατηγορίες δαπανών. Ο σωρευτικός πολλαπλασιαστής διαμορφώνεται σε 0,39 για τη δημόσια κατανάλωση και σε 0,30 για τις δημόσιες επενδύσεις.
Στη συνέχεια, όμως, οι δημόσιες επενδύσεις αποκτούν σαφέστερο προβάδισμα. Στα οκτώ τρίμηνα, ο πολλαπλασιαστής τους φτάνει στο 1,71, έναντι 1,14 της δημόσιας κατανάλωσης. Στα δώδεκα τρίμηνα, η απόσταση μεγαλώνει: 2,25 έναντι 1,06.
Με βάση τις κεντρικές εκτιμήσεις, αυτό σημαίνει ότι σε ορίζοντα τριετίας κάθε πρόσθετο ευρώ δημόσιας επένδυσης συνδέεται με σωρευτική αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,25 ευρώ, ενώ κάθε πρόσθετο ευρώ δημόσιας κατανάλωσης με αύξηση κατά 1,06 ευρώ.
Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν εκτιμήσεις και όχι εγγυημένες αποδόσεις. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η αβεβαιότητα αυξάνεται όσο μεγαλώνει ο χρονικός ορίζοντας. Ειδικά στα δώδεκα τρίμηνα, το εύρος γύρω από τις κεντρικές εκτιμήσεις είναι σημαντικά μεγαλύτερο. Επιπλέον, δεν παρουσιάζεται άμεσος στατιστικός έλεγχος της διαφοράς μεταξύ των πολλαπλασιαστών των δύο κατηγοριών.
Η ώθηση περνά και στον ιδιωτικό τομέα
Η επίδραση των δημόσιων δαπανών δεν περιορίζεται στο ΑΕΠ. Η ανάλυση εξετάζει επίσης πώς αντιδρούν η ιδιωτική κατανάλωση και οι επιχειρηματικές επενδύσεις.
Η ιδιωτική κατανάλωση αυξάνεται τόσο μετά από μια απρόσμενη αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης όσο και μετά από αύξηση των δημόσιων επενδύσεων. Στη δεύτερη περίπτωση, ωστόσο, η θετική αντίδραση έχει μεγαλύτερη διάρκεια.
Για τις επιχειρηματικές επενδύσεις, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Μετά την αύξηση των δημόσιων επενδύσεων, η εκτιμώμενη αρχική αντίδραση είναι αρνητική, αλλά γίνεται θετική στα τέσσερα, οκτώ και δώδεκα τρίμηνα. Το εύρημα είναι συμβατό με την εκτίμηση ότι η δημόσια επενδυτική δραστηριότητα μπορεί, με χρονική υστέρηση, να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις ιδιωτικές επενδύσεις.
Η έκθεση διευκρινίζει ότι ο δείκτης επιχειρηματικών επενδύσεων που χρησιμοποιείται περιλαμβάνει και δημόσιες υποδομές, γεγονός που χρειάζεται να λαμβάνεται υπόψη στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
Η κρίση αλλάζει τις αποδόσεις
Οι επιδράσεις των δημόσιων δαπανών εξαρτώνται και από τις συνθήκες της οικονομίας. Όταν στην ανάλυση προστίθενται μεταβλητές για τις γενικές χρηματοοικονομικές συνθήκες και την περίοδο της ελληνικής κρίσης χρέους, από το 2012 έως το 2015, τα βασικά συμπεράσματα διατηρούνται.
Αλλάζει, όμως, η βεβαιότητα με την οποία μπορούν να διαβαστούν οι αριθμοί. Η έκθεση καταγράφει μεγαλύτερη ευαισθησία στις εκτιμήσεις για την αντίδραση των επιχειρηματικών επενδύσεων, ενώ μια εναλλακτική μέθοδος ταυτοποίησης δίνει επίσης θετικές επιδράσεις, με σημαντικά μεγαλύτερη αβεβαιότητα.
Το στοίχημα είναι η επιλογή των έργων
Για τη δημοσιονομική πολιτική, το συμπέρασμα έχει πρακτικό βάρος: η αύξηση των κονδυλίων δεν αρκεί για να εξασφαλίσει ισχυρότερη ανάπτυξη.
Το Γραφείο επισημαίνει ότι η αξιολόγηση των δημόσιων επενδύσεων απαιτεί, πέρα από τις συνολικές εκτιμήσεις, στοιχεία για την ποιότητα και την επιλογή των έργων, τη δυνατότητα έγκαιρης υλοποίησής τους και το δημοσιονομικό τους κόστος.
Οι πολλαπλασιαστές δεν υποκαθιστούν την αξιολόγηση κάθε δαπάνης ούτε αποτελούν από μόνοι τους επαρκές κριτήριο για την επιλογή ενός συγκεκριμένου έργου. Δείχνουν, όμως, γιατί η σύνθεση των δημόσιων δαπανών είναι καθοριστική: οι επενδύσεις μπορούν να αφήσουν ισχυρότερο αναπτυξιακό αποτύπωμα, εφόσον οι πόροι μετατρέπονται σε κατάλληλα έργα που υλοποιούνται εγκαίρως.
