ΕΚΤ: Θα τη φέρει η Γαλλία αντιμέτωπη με το εφιαλτικό σενάριο;

Καθώς εκτοξεύεται το κόστος δανεισμού της Γαλλίας φουντώνουν οι συζητήσεις για το αν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσει το υπερόπλο που δημιούργησε το 2022 κατά την διάρκεια της κρίσης στα ιταλικά ομόλογα.

Το Μέσο Προστασίας της Μετάδοσης (TPI) της ΕΚΤ επιτρέπει στην κεντρική τράπεζα να αγοράζει απεριόριστο αριθμό ομολόγων από οποιαδήποτε χώρα της ευρωζώνης αντιμετωπίζει «αδικαιολόγητη και άτακτη» σύσφιγξη των όρων χρηματοδότησής της.

Ωστόσο η χρήση του είναι το χειρότερο σενάριο για την κεντρική τράπεζα και αφορά μια κατάσταση που θα ήθελε να αποφύγει.

Μπορεί να παρέμβει η ΕΚΤ στην περίπτωση της Γαλλίας

Ακόμη πιο δύσκολη για τους αξιωματούχους είναι η πραγματικότητα ότι σχεδίασαν το εργαλείο αυτό για να αντιμετωπίσουν αδικαιολόγητες και άτακτες κινήσεις της αγοράς που στρεβλώνουν τη νομισματική πολιτική.

Ωστόσο, η Γαλλία δεν πληροί ορισμένα βασικά κριτήρια, γεγονός που καθιστά μια παρέμβαση της ΕΚΤ νομικά αμφιλεγόμενη.

Καταρχάς, η κίνηση της αγοράς τροφοδοτείται από ανησυχίες για τα δημόσια οικονομικά και την πολιτική αναταραχή, συμπεριλαμβανομένης της αβεβαιότητας γύρω από τις επερχόμενες εκλογές, γεγονός που καθιστά δύσκολο να χαρακτηριστεί αδικαιολόγητη.

«Η διεύρυνση των spreads είναι δικαιολογημένη, δεδομένης της δημοσιονομικής στάσης και της πολιτικής αβεβαιότητας» εξηγεί στο Bloomberg ο Piet Christiansen, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής της Danske Bank. «Αλλά αυτό είναι και το στοιχείο που περιπλέκει την άποψη της αγοράς για την ΕΚΤ. Εάν εμποδίζει τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής, τότε είναι δουλειά της ΕΚΤ. Εάν όχι, ας αφήσουμε την αγορά να αποτιμήσει τους παράγοντες χωρίς να παρεμβαίνουμε».

Ένα βασικό πρόβλημα για την ΕΚΤ και τις ομολόγους της είναι ότι θέλουν να αποφύγουν την εντύπωση ότι βοηθούν τις κυβερνήσεις να χρηματοδοτήσουν τα ελλείμματα τους.

Δεδομένου ότι οι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει δημοσίως ότι το TPI προορίζεται μόνο για αδικαιολόγητες κινήσεις της αγοράς, η χρήση του για να κατευνάσει τις ανησυχίες σχετικά με το χρέος της Γαλλίας θα έθετε σε κίνδυνο την αξιοπιστία της.

Ο πληθωρισμός

Ένα άλλο ζήτημα είναι ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη πλησιάζει το 4% λόγω των επιπτώσεων της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Οι αξιωματούχοι σταμάτησαν όλες τις αγορές ομολόγων όταν οι τιμές εκτοξεύτηκαν μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αν αντιστρέψουν αυτή την κίνηση η χαλάρωση των όρων χρηματοδότησης  θα είναι σε αντίθεση με τις δυο αυξήσεις των επιτοκίων που έχουν αποφασίσει.

Κάποιοι εξακολουθούν να θεωρούν το τέλος της λεγόμενης «ποσοτικής σύσφιγξης» στο πλαίσιο της οποίας η ΕΚΤ αφήνει το χαρτοφυλάκιο ομολόγων που κατέχει να λήξει  ως ένα πιθανό πρώτο βήμα για την ηρεμία των αγορών.

«Είναι σαφές ότι υπάρχει περιθώριο δράσης σε αυτό το θέμα» εξηγεί η Άνα Μπόατα, επικεφαλής του οικονομικού τμήματος της Allianz Trade, στο Bloomberg Television. «Για τη Γαλλία, για παράδειγμα, το ποσό ανέρχεται σε 5 δισε. ευρώ τον μήνα, το οποίο στην πραγματικότητα αντιστοιχεί στο 20% των νέων εκδόσεων. Επομένως, δεν είναι αμελητέο.»

«Ένα πιο ισχυρό επιχείρημα υπέρ της ενεργοποίησης του TPI θα προέκυπτε από μια διεύρυνση των spreads που θα υποδείκνυε μετάδοση της κρίσης σε διάφορες χώρες της ευρωζώνης» εξηγεί στο Reuters ο οικονομολόγος της ING, Carsten Brzeski. «Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, το TPI δεν θα ήταν απαραίτητα η πρώτη επιλογή. Η ΕΚΤ θα μπορούσε αρχικά να αναστείλει την ποσοτική σύσφιγξη και να επανεπενδύσει τα κεφάλαια από τα ομόλογα που λήγουν, κατά την κρίση της».

Τα άλλα όπλα της ΕΚΤ

Η ΕΚΤ έχει υποστηρίξει στο παρελθόν ότι οι αγορές ομολόγων αποτελούν ισχυρό εργαλείο για τη σταθεροποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών σε περιόδους πίεσης.

Άλλοι είναι πεπεισμένοι ότι η ΕΚΤ δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να αξιοποιήσει τα μέσα που διαθέτει, ειδικά καθώς οι όροι του προγράμματος TPI της παρέχουν κάποια διακριτική ευχέρεια.

«Η ΕΚΤ έχει τον έλεγχο της κατάστασης» εκτιμά η Marion Le Morhedec, διευθύντρια επενδύσεων για τα σταθερά εισοδήματα στη Fidelity International. «Βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με τους συμμετέχοντες στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων των hedge funds. Θέλουν πραγματικά να κατανοήσουν τι συμβαίνει και είναι έτοιμοι να κάνουν ό,τι χρειαστεί για να αποφύγουν τυχόν μεγάλες αναταράξεις».

Μέχρι στιγμής, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν έχουν δώσει καμία ένδειξη ότι είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν δράση. Ερωτηθείς σχετικά με την πιθανή χρήση του TPI, ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιαχίμ Νάγκελ, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι ο μοναδικός στόχος της ΕΚΤ είναι ο πληθωρισμός στο 2%.

«Ο ρόλος μου στο διοικητικό συμβούλιο είναι να εκπληρώσω την εντολή μου» σημείωσε. «Αναφέρατε ένα, αλλά διαθέτουμε και πολλά άλλα εργαλεία. Ωστόσο, αυτό δεν έχει καμία σχέση με ενδεχόμενα συγκεκριμένα επίπεδα spreads ή παρόμοια ζητήματα. Πρόκειται για τη σταθερότητα των τιμών.»

Ο Γάλλος κεντρικός τραπεζίτης Εμανουέλ Μουλέν, υπογράμμισε ότι η Γαλλία οφείλει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποφύγει μια κρίση δημόσιου χρέους ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους,  προσθέτοντας ότι θα ήταν εσφαλμένο να αναμένει κανείς ότι η ΕΚΤ θα σπεύσει να δώσει τη λύση.

Εν τω μεταξύ, η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, μιλώντας τον περασμένο μήνα στο Δουβλίνο, σε μια περίοδο που το περιθώριο των ομολόγων ήταν στενότερο, φάνηκε αισιόδοξη όσον αφορά την πίεση που ασκείται στη Γαλλία, τονίζοντας παράλληλα το ευρύτερο πλαίσιο.

«Δεν παρατηρούμε καμία αταξία, δεν βλέπουμε καμία ένταση», είπε. «Πρόκειται για ένα παγκόσμιο φαινόμενο που επηρεάζει όλα τα ομόλογα, και ιδίως στο μακροπρόθεσμο τμήμα της καμπύλης, για πολλαπλούς λόγους, αλλά χωρίς να παρατηρείται αταξία στη λειτουργία της αγοράς».

Η μετάδοση

Αυτή η θέση ενδέχεται να γίνει πιο δύσκολο να διατηρηθεί αν εμφανιστούν ενδείξεις ότι η αναταραχή στα γαλλικά ομόλογα επεκτείνεται σε γειτονικές χώρες με εξίσου υψηλά επίπεδα χρέους. Η Ιταλία έχει επίσης δει τα περιθώρια των ομολόγων της έναντι των γερμανικών να αυξάνονται, αν και εξακολουθούν να βρίσκονται σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο από ό,τι στο παρελθόν.

«Οποιαδήποτε απόφαση για την ενεργοποίηση του TPI θα εξαρτηθεί τελικά από την κρίση της ΕΚΤ ότι η δυναμική της αγοράς ήταν αδικαιολόγητη και αποτελούσε σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής.» υπογραμμίζουν οι Jean Dalbard και Simona Delle Chiaie, οικονομολόγοι του Bloomberg Economics. «Όπως υποστηρίξαμε προηγουμένως, η ενεργοποίηση θα γινόταν πιο πιθανή αν η πίεση στο γαλλικό χρέος επεκταθεί σε άλλα κράτη της ευρωζώνης ή σε άλλες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων. Μέχρι στιγμής, υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία για τέτοια μετάδοση».

Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Φινλανδίας, Όλι Ρεν, τόνισε ότι το βάρος της επίλυσης της κατάστασης βαρύνει τις κυβερνήσεις.

«Τα υψηλότερα κόστη δανεισμού, οι αυξανόμενες ανάγκες δαπανών και ο περιορισμένος δημοσιονομικός χώρος θα μπορούσαν να αυξήσουν τους κρατικούς κινδύνους και να εκθέσουν σε ευπάθειες άλλα τμήματα του χρηματοπιστωτικού συστήματος», δήλωσε την Παρασκευή στη Φρανκφούρτη. «Αυτοί οι κίνδυνοι υπογραμμίζουν την ανάγκη για συνεχή επαγρύπνηση και για διαρκή δημοσιονομική εξυγίανση».

Από την άλλη πλευρά, αν η αναταραχή δεν υποχωρήσει, η πολιτική πίεση προς την ΕΚΤ να αναλάβει δράση είναι πιθανό να συνεχιστεί ιδίως δεδομένου ότι η ισχύς του TPI θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματική.

«Δεν έχει δοκιμαστεί ποτέ», δήλωσε η Eiko Sievert, αναλύτρια κρατικών ομολόγων στη Scope Ratings. «Αλλά θεωρητικά, πρόκειται για ένα πολύ ισχυρό εργαλείο.»