Την ανάγκη για μια πιο ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή εποπτεία των υποδομών των κεφαλαιαγορών, με κεντρικό ρόλο στην ESMA, αναδεικνύει η Euronext, σε κείμενο θέσεων που δημοσιοποίησε με αφορμή τη συνεδρίαση του ECOFIN τον Οκτώβριο του 2026. Όπως υποστηρίζει, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενοποίησης των αγορών δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της εναρμόνισης των κανόνων, αλλά απαιτεί και ένα εποπτικό πλαίσιο που να ανταποκρίνεται στον ολοένα πιο διασυνδεδεμένο χαρακτήρα των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών.
Για την Euronext, η ESMA θα πρέπει να αποτελέσει την αποκλειστική αρμόδια εποπτική αρχή για τις οντότητες που θα εντάσσονται στο νέο καθεστώς
Σύμφωνα με την Euronext, σήμερα υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ της λειτουργίας των αγορών και της εποπτείας τους. Ενώ οι τόποι διαπραγμάτευσης, τα κεντρικά αντισυμβαλλόμενα μέρη (CCPs) και τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων (CSDs) δραστηριοποιούνται ολοένα και περισσότερο διασυνοριακά, η εποπτεία τους παραμένει σε μεγάλο βαθμό οργανωμένη σε εθνικό επίπεδο. Αυτό, κατά την ίδια, οδηγεί σε κατακερματισμό, επικαλύψεις και πρόσθετο κόστος, ενώ δυσχεραίνει την αποτελεσματική εποπτεία των ολοένα πιο αλληλένδετων αγορών.
Η Euronext τάσσεται υπέρ της εισαγωγής πραγματικής εποπτείας σε επίπεδο ΕΕ για τις σημαντικές και διασυνοριακές υποδομές των αγορών, παράλληλα με τη δημιουργία του πλαισίου Pan-European Market Operator (PEMO). Εκτιμά ότι οι αλλαγές αυτές δεν αποτελούν απλώς θεσμική μεταρρύθμιση, αλλά μπορούν να ενισχύσουν τη συνέπεια της εποπτείας, να περιορίσουν τις inefficiencies και να βελτιώσουν την ενοποίηση και την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών.
Κεντρικός ρόλος στην ESMA
Για την Euronext, η ESMA θα πρέπει να αποτελέσει την αποκλειστική αρμόδια εποπτική αρχή για τις οντότητες που θα εντάσσονται στο νέο καθεστώς, διαθέτοντας σαφείς εποπτικές και αποφασιστικές αρμοδιότητες. Οι εθνικές εποπτικές αρχές θα εξακολουθήσουν να έχουν ρόλο σε ζητήματα που παραμένουν εθνικού χαρακτήρα, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία και τη γνώση των τοπικών αγορών.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με την Euronext, είναι να αποφευχθούν παράλληλες εποπτικές δομές, επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες και πολλαπλά επίπεδα λήψης αποφάσεων. Μια πραγματικά ενιαία εποπτεία, όπως επισημαίνει, προϋποθέτει σαφή κατανομή ευθυνών και αποτελεσματική λογοδοσία, αλλά και ένα απλό και αναλογικό μοντέλο διακυβέρνησης.
Το πεδίο της εποπτείας της ESMA θα πρέπει, κατά την Euronext, να αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν σήμερα οι ευρωπαϊκές αγορές. Ως εκ τούτου, σημαντικές διασυνοριακές υποδομές θα πρέπει να υπάγονται στην ευρωπαϊκή εποπτεία, είτε η σημασία τους προκύπτει από ομίλους με δραστηριότητες σε πολλές χώρες είτε από υποδομές που εξυπηρετούν την αγορά σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Γρήγορη μετάβαση και χαμηλότερο κόστος
Η Euronext ζητά, παράλληλα, η μετάβαση στο νέο καθεστώς ενιαίας εποπτείας να γίνει γρήγορα και με προβλέψιμο τρόπο. Όπως σημειώνει, οι υποδομές που θα επηρεαστούν είναι ήδη εγκατεστημένες, αυστηρά εποπτευόμενες και διαθέτουν μακρά ιστορία συμμόρφωσης. Ως εκ τούτου, μια παρατεταμένη περίοδος διπλής εποπτείας θα δημιουργούσε πρόσθετη αβεβαιότητα και κόστος, χωρίς να ενισχύει τη λογοδοσία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στο κόστος της εποπτείας. Η κεντρικοποίηση, σύμφωνα με την Euronext, θα πρέπει να οδηγήσει σε απλούστερες διαδικασίες, λιγότερες επικαλύψεις και χαμηλότερο συνολικό κόστος. Για τον λόγο αυτό ζητά οι πρόσθετες αρμοδιότητες της ESMA να συνοδευτούν από αναλογική στελέχωση και χρηματοδότηση, ενώ θεωρεί απαραίτητη την απαγόρευση διπλής χρέωσης των εποπτευόμενων φορέων και την πλήρη διαφάνεια ως προς τα εποπτικά τέλη.
Η Euronext συνδέει, τέλος, την ενιαία εποπτεία με τον ευρύτερο στόχο της ΕΕ για βαθύτερες και πιο ανταγωνιστικές κεφαλαιαγορές. Υποστηρίζει ότι αποτελεσματική εποπτεία και ανταγωνιστικές αγορές μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των επενδυτών, τη χρηματοδότηση της καινοτομίας και τις επενδύσεις, παράλληλα με την προστασία των επενδυτών και τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Στο πλαίσιο αυτό, η Euronext καλεί τους Ευρωπαίους πολιτικούς να διατηρήσουν τη φιλοδοξία του Market Integration and Supervision Package (MISP) και να προχωρήσουν σε ένα πραγματικά ενιαίο μοντέλο εποπτείας υπό την ESMA, με σαφείς αρμοδιότητες, αποτελεσματική λογοδοσία και περιορισμό των επικαλύψεων. Το ζητούμενο, όπως καταλήγει, είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση να αξιοποιήσει την ευκαιρία για να περάσει από ένα κατακερματισμένο εποπτικό μοντέλο σε μια περισσότερο ενοποιημένη ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά.
