Στο φόντο των γεωπολιτικών ανατροπών στην εποχή Τραμπ 2.0, η ιστορία επαναλαμβάνεται κατά ορισμένους ως «μπούσουλας» και κατά πολλούς ως φάρσα. Το λιγότερο, επισημαίνει η γαλλική εφημερίδα «Le Monde», στο θέμα που αφορά στη Γροιλανδία προκαλεί στους ιστορικούς «μια έντονη αίσθηση déjà-vu».
Πάνω από το 40% της σημερινής έκτασης των ΗΠΑ αποκτήθηκε μέσω συμφωνιών με ευρωπαϊκές πρώην αποικιακές δυνάμεις
Η αναζωπύρωση των αμερικανικών αξιώσεων για απόκτηση του αρκτικού και μεγαλύτερου στον πλανήτη νησιού – «με το καλό» ή «με το κακό», όπως προειδοποιεί ανοιχτά ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ τη Δανία και συνολικά τη νατοϊκή σύμμαχο Ευρώπη – αποτελεί πρακτικά αναβίωση μιας παλιάς αμερικανικής πρακτικής, τώρα μέσω της νέας Στρατηγικής Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ και της τραμπικής εκδοχής του δόγματος Μονρόε.
Εν μέσω απειλών στρατιωτικής επέμβασης των ΗΠΑ για την κατάληψη της στρατηγικής σημασίας και πλούσιας σε πόρους Γροιλανδίας – που χρησιμοποιήθηκε ως βάση κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και, ως μέρος της Δανίας, εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ από την ίδρυσή του – η ιδέα που προκρίνεται σε πρώτη φάση από την Ουάσιγκτον είναι αυτή της εδαφικής επέκτασης μέσω «εξαγοράς». Δεν πρόκειται απλά για στοιχείο της συναλλακτικής γεωπολιτικής της δεύτερης προεδρίας Τραμπ, αλλά ιστορικά βαθιά ριζωμένο στοιχείο της αμερικανικής πολιτικής.
Από τη γαλλική έως το 1803 Λουιζιάνα, την ισπανική έως το 1819 Φλόριντα, τη ρωσική μέχρι το 1867 Αλάσκα έως τις πάλαι ποτέ δανέζικης ιδιοκτησίας Δυτικές Ινδίες στα νερά της Καραϊβικής – από το 1917 Αμερικανικές Παρθένοι Νήσοι, κατόπιν αγοραπωλησίας ύψους 25 εκατομμυρίων δολαρίων – η αμερικανική επικράτεια οικοδομήθηκε σε μεγάλο βαθμό με χρηματικές συναλλαγές.
Πάνω από το 40% της σημερινής έκτασης των ΗΠΑ αποκτήθηκε μέσω συμφωνιών με ευρωπαϊκές πρώην αποικιακές δυνάμεις, που είτε αδυνατούσαν, είτε δεν επιθυμούσαν πλέον να διατηρούν τον έλεγχο απομακρυσμένων εδαφών.
Οι ΗΠΑ ως κατακτητής
Η πρακτική αυτή επέτρεψε στην Ουάσιγκτον να εμφανίζεται όχι ως κατακτητής που επεδίωκε το casus belli (όπως συνέβη με τη Μεξικανική Εκχώρηση τεράστιων εκτάσεων, που σήμερα περιλαμβάνουν τις αμερικανικές πολιτείες Καλιφόρνια, Τέξας, Νέο Μεξικό, Γιούτα, Νεβάδα, Αριζόνα και τμήματα του Κολοράντο, της Οκλαχόμα, του Κάνσας και του Ουαϊόμινγκ), αλλά ως «απελευθερωτής» εδαφών, μέσω εξαγοράς, ενδύοντας τον επεκτατισμό της με έναν μανδύα νομιμότητας, ηγεμονικής ανωτερότητας και με αμφιλεγόμενο ηθικό αφήγημα.
Σε αυτό το πλαίσιο, εξηγεί στη «Monde» ο αμερικανός ιστορικός Χένρι Ουίλιαμ Μπραντς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Οστιν, η Γροιλανδία είχε βρεθεί στον αμερικανικό στρατηγικό ορίζοντα ήδη από τον 19ο αιώνα, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδιασμού που στόχευε στην περικύκλωση του τότε βρετανικού Καναδά. Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε, καθώς οι γεωπολιτικές ισορροπίες άλλαξαν και το πολιτικό κόστος κρίθηκε δυσανάλογο. Η ιστορία, ωστόσο, έχει την τάση να επαναλαμβάνεται, όταν αλλάζουν ξανά οι συσχετισμοί ισχύος. Οπως συμβαίνει τώρα…
Η αναβίωση της αμερικανικής επεκτατικής ρητορικής εκτυλίσσεται σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον, όπου η μεταπολεμική τάξη πραγμάτων βασισμένη στο διεθνές δίκαιο, η εδαφική ακεραιότητα και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών αμφισβητείται ευρέως από τις μεγάλες δυνάμεις του πλανήτη (ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία), που επιδιώκουν την οριοθέτηση νέων σφαιρών επιρροής.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Γροιλανδία – αυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας και, ως εκ τούτου, μέρος του ευρωατλαντικού πλαισίου – μετατρέπεται σε επίκεντρο της στρατηγικής αντιπαράθεσης πέριξ της Αρκτικής. Ενός σταδιακά αποκαλυπτόμενου νέου Ελντοράντο, σε επίπεδο ορυκτού πλούτου και διόδων ναυσιπλοΐας από το λιώσιμο των πάγων λόγω της κλιματικής κρίσης. Μετά και τις τελευταίες εξελίξεις στη Βενεζουέλα, πάει «γάντι» στο ενεργειακό δόγμα Τραμπ «drill, baby drill».
Σε αντίθεση ωστόσο με τα δεδομένα του 19ου αιώνα – είτε επρόκειτο για τους Γάλλους της Λουιζιάνας, είτε για τους Ινδιάνους των ανατολικών πολιτειών των ΗΠΑ που εκδιώχθηκαν προς τα δυτικά τη δεκαετία του 1830, είτε για τους αυτόχθονες πληθυσμούς του βόρειου Μεξικού ή της Αλάσκας, όπου οι κάτοικοι δεν ερωτήθηκαν ποτέ – η βούληση των κατοίκων της Γροιλανδίας δεν μπορεί σήμερα εύκολα να αγνοηθεί.
Προσώρας απορρίπτουν την ιδέα προσάρτησης στις ΗΠΑ και βλέπουν το μέλλον τους είτε μέσω μεγαλύτερης αυτονομίας από το Βασίλειο της Δανίας, εντός ΕΕ, είτε μέσω της πλήρους ανεξαρτησίας. Μια πιθανή οδός θα ήταν η διαπραγμάτευση στρατηγικών συμφωνιών.
«Δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν θα στείλει στρατεύματα στη Γροιλανδία», λέει ο Μπραντς στη «Monde». «Αν το κάνει, θα πρέπει να αναρωτηθώ σοβαρά αν ο Τραμπ προσπαθεί σκόπιμα να καταστρέψει το ΝΑΤΟ. Αυτό θέτει υπό αμφισβήτηση τα θεμέλια της δυτικής ασφάλειας από τη δεκαετία του 1940», επισημαίνει. Και «τότε θα πρέπει να μιλήσουμε για τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο».
![Πλειστηριασμοί: Σε ποιες περιοχές χτύπησε το e-σφυρί [πίνακες]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2026/01/shutterstock_pleistiriasmoi-1024x768-1.jpg)
