ΗΠΑ: Έκρηξη ανάπτυξης ή οικονομική φούσκα σε αναμονή;

Στο Νταβός, μπροστά σε πολιτικούς και επενδυτές απ’ όλο τον κόσμο, ο Ντόναλντ Τραμπ περιέγραψε τις Ηνωμένες Πολιτείες ως το απόλυτο οικονομικό success story. Μίλησε για εκρηκτική ανάπτυξη, για νίκη κατά του πληθωρισμού, για εισοδήματα που ανεβαίνουν και για μια χώρα που –όπως είπε– «δεν έχει αντίπαλο».

Όμως, όσο εντυπωσιακά κι αν ακούγονται αυτά τα λόγια, το ερώτημα παραμένει: είναι πράγματι τόσο ισχυρά τα θεμέλια της αμερικανικής οικονομίας ή πρόκειται για μια περίοδο ευημερίας με υψηλό ρίσκο;

Οι αριθμοί στην οικονομία των ΗΠΑ που εντυπωσιάζουν

Όπως αναφέρει ρεπορτάζ των Financial Times, τα τελευταία στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η αμερικανική οικονομία μπαίνει στο 2026 με ορμή. Το ΑΕΠ αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό άνω του 4% στο τρίτο τρίμηνο του 2025, ενώ οι προβλέψεις για το τέλος της χρονιάς μιλούν για ακόμη υψηλότερη επίδοση. Για τα δεδομένα των ανεπτυγμένων οικονομιών, τέτοιοι ρυθμοί θεωρούνται σχεδόν πολυτέλεια.

Ορισμένοι οικονομολόγοι σημειώνουν ότι, αν εξαιρεθεί η περίοδος της μεταπανδημικής ανάκαμψης, πρόκειται για τις καλύτερες επιδόσεις εδώ και πάνω από μια δεκαετία. Η κατανάλωση παραμένει ισχυρή, οι επιχειρηματικές επενδύσεις αυξάνονται και η αγορά εργασίας δείχνει ανθεκτική, έστω και με σημάδια κόπωσης.

Ανάπτυξη παρά τις πολιτικές αναταράξεις

Εντυπωσιακό είναι ότι αυτή η δυναμική καταγράφεται παρά μια σειρά σοκ που, θεωρητικά, θα έπρεπε να έχουν φρενάρει την οικονομία. Οι εμπορικές συγκρούσεις, οι διαρκείς απειλές για δασμούς και οι εντάσεις με τη Fed έχουν δημιουργήσει αβεβαιότητα στις αγορές. Προστέθηκαν, επίσης, μια πρωτοφανής σε διάρκεια κυβερνητική παράλυση και ανοιχτές διπλωματικές συγκρούσεις με συμμάχους.

Όλα αυτά κλόνισαν την εμπιστοσύνη σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, οδηγώντας μεγάλους θεσμικούς επενδυτές να αναζητήσουν εναλλακτικές εκτός δολαρίου. Κι όμως, η οικονομία συνέχισε να «τρέχει», γεγονός που ενισχύει την αφήγηση του Λευκού Οίκου περί ανθεκτικότητας και ισχύος.

Η κυβέρνηση βλέπει «κανονικό» boom

Στην Ουάσιγκτον, οι σύμβουλοι του προέδρου μιλούν ανοιχτά για οικονομικό boom. Υποστηρίζουν ότι οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης θα μπορούσαν να είναι ακόμη μεγαλύτεροι αν δεν υπήρχαν οι πολιτικές αναταράξεις και τα προσωρινά εμπόδια στο εμπόριο.

Η στρατηγική της κυβέρνησης για το 2026 περιλαμβάνει πίεση για χαμηλότερα επιτόκια, συνέχιση των φοροελαφρύνσεων, αύξηση των δημόσιων δαπανών και περαιτέρω απορρύθμιση. Στόχος είναι να διατηρηθεί η οικονομία «ζεστή» και να ενισχυθεί η πολιτική εικόνα του προέδρου ενόψει των εκλογικών αναμετρήσεων.

Ο κίνδυνος του πληθωρισμού επιστρέφει

Ωστόσο, πολλοί οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι αυτή η στρατηγική ενέχει σοβαρούς κινδύνους. Η ταυτόχρονη ύπαρξη ισχυρής ανάπτυξης και μεγάλων δημοσιονομικών ελλειμμάτων –κοντά στο 6% του ΑΕΠ τα επόμενα χρόνια– θεωρείται από πολλούς συνταγή για αναζωπύρωση του πληθωρισμού.

Επιπλέον, οι επιπτώσεις των δασμών στις τιμές καταναλωτή δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως. Αν οι πιέσεις αυτές περάσουν στην καθημερινότητα των νοικοκυριών, το κλίμα αισιοδοξίας μπορεί να ανατραπεί γρήγορα.

Το μεγάλο στοίχημα της τεχνητής νοημοσύνης

Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι η τεχνητή νοημοσύνη. Μεγάλο μέρος της επενδυτικής έκρηξης στις ΗΠΑ συνδέεται με την AI, η οποία υπόσχεται άλμα στην παραγωγικότητα. Αν οι προσδοκίες αυτές επιβεβαιωθούν, η οικονομία θα μπορούσε να διατηρήσει υψηλούς ρυθμούς χωρίς υπερθέρμανση, όπως συνέβη για ένα διάστημα στη δεκαετία του ’90.

Αν όμως τα κέρδη δεν δικαιώσουν τις σημερινές αποτιμήσεις, μια διόρθωση στις αγορές τεχνολογίας θα μπορούσε να έχει ευρύτερες συνέπειες: πτώση του πλούτου των νοικοκυριών, περιορισμό της κατανάλωσης και επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης.

Οι διεθνείς προβλέψεις και ο αστερίσκος

Διεθνείς οργανισμοί, όπως το ΔΝΤ, έχουν αναβαθμίσει τις προβλέψεις τους για την αμερικανική οικονομία, τοποθετώντας την ανάπτυξη του 2026 σαφώς υψηλότερα από εκείνη άλλων μεγάλων οικονομιών. Τράπεζες και επενδυτικοί οίκοι βλέπουν συνεχιζόμενη άνοδο των επιχειρηματικών επενδύσεων.

Παρά ταύτα, οι ίδιοι οργανισμοί τονίζουν ότι η εικόνα μπορεί να αλλάξει γρήγορα αν υπάρξει υποχώρηση στην AI ή αν ο πληθωρισμός επιστρέψει πιο έντονα απ’ ό,τι αναμένεται.

Οι πολίτες δεν νιώθουν την ευφορία

Ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά προβλήματα για τον Τραμπ είναι ότι μεγάλο μέρος των Αμερικανών δεν αισθάνεται αυτή την οικονομική «έκρηξη».

Οι τιμές παραμένουν υψηλές, τα πραγματικά εισοδήματα αυξάνονται με αργό ρυθμό και το ποσοστό αποταμίευσης έχει μειωθεί.

Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειονότητα των πολιτών δεν εγκρίνει τη διαχείριση της οικονομίας από τον πρόεδρο. Η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποχώρησε επί μήνες, ενώ οι προσλήψεις το 2025 ήταν οι πιο αδύναμες από την εποχή της πανδημίας.

Ισχύς με εύθραυστα θεμέλια;

Η αμερικανική οικονομία βρίσκεται αναμφίβολα σε καλύτερη κατάσταση απ’ ό,τι περίμεναν πολλοί μετά τις πρώτες κινήσεις του Τραμπ.

Όμως, η εικόνα δεν δικαιολογεί –σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές– πανηγυρισμούς για μια «νέα χρυσή εποχή».

Οι στρεβλώσεις στα στοιχεία, οι έντονες διακυμάνσεις στο εμπόριο και οι πολιτικοί κίνδυνοι θολώνουν την πραγματική εικόνα.

Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ τρέχουν γρήγορα.

Το ερώτημα είναι αν μπορούν να συνεχίσουν χωρίς να σκοντάψουν…