Το Μόναχο δεν φιλοξενεί απλώς ακόμη μία διεθνή σύνοδο. Φέτος, η Διάσκεψη Ασφαλείας μετατρέπεται σε σκηνή όπου δοκιμάζονται οι αντοχές της διατλαντικής σχέσης και επανακαθορίζονται οι ισορροπίες ισχύος. Οι ηγέτες που συγκεντρώνονται στη βαυαρική πρωτεύουσα δεν συζητούν μόνο για πολέμους και εξοπλισμούς· αναμετρώνται με ένα ερώτημα βαθύτερο: μπορεί η Ευρώπη να συνεχίσει να στηρίζεται στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας όπως στο παρελθόν; Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος προσερχόμενος στη σύνοδο μίλησε για «καθοριστική στιγμή» και «νέα γεωπολιτική εποχή», σύμφωνα με το BBC. Οι δηλώσεις του έρχονται σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης έχουν περάσει από αλλεπάλληλες δοκιμασίες.
Η σκιά της Γροιλανδίας και οι εντάσεις με τον Ρούμπιο
Η ένταση κορυφώθηκε όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε δημοσίως την ιδέα προσάρτησης της Γροιλανδίας, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας. Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε σοκ στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς η Γροιλανδία αποτελεί ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας και μέλος της ευρύτερης νατοϊκής οικογένειας.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Mette Frederiksen, προανήγγειλε συνάντηση με τον Ρούμπιο, επιχειρώντας να αποσαφηνίσει τις αμερικανικές προθέσεις. Πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες είδαν στις δηλώσεις Τραμπ ένα σημείο καμπής που διαβρώνει την εμπιστοσύνη προς τον βασικό τους σύμμαχο.
Η Ευρώπη συζητά τη στρατηγική της αυτονομία
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο πρόεδρος της Γαλλίας,Εμανουέλ Μακρόν, επανέφερε με έμφαση το ζήτημα της ευρωπαϊκής στρατηγικής ανεξαρτησίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκονται σε εξέλιξη εμπιστευτικές διαβουλεύσεις με τον Γερμανό καγκελάριο Friedrich Merz για τη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτρεπτικής δύναμης.
Η προοπτική αυτή δεν είναι απλή. Σήμερα, μόνο η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν πυρηνικά όπλα στην Ευρώπη, ενώ χώρες όπως η Γερμανία βασίζονται διαχρονικά στην αμερικανική πυρηνική «ομπρέλα» μέσω του NATO. Το ενδεχόμενο μιας ευρωπαϊκής αποτρεπτικής αρχιτεκτονικής σηματοδοτεί βαθιά αλλαγή φιλοσοφίας.
Σήμερα, μόνο η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν πυρηνικά όπλα στην Ευρώπη, ενώ χώρες όπως η Γερμανία βασίζονται διαχρονικά στην αμερικανική πυρηνική «ομπρέλα» μέσω του NATO
Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, επιμένει ότι οι διατλαντικοί δεσμοί παραμένουν ισχυροί και αμοιβαία επωφελείς.
Το ουκρανικό και οι εύθραυστες ισορροπίες
Η παρουσία του προέδρου της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι,υπογραμμίζει ότι ο πόλεμος παραμένει στο επίκεντρο. Ο νέος γύρος συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ έχει προγραμματιστεί στη Γενεύη, με στόχο την αποκλιμάκωση μιας σύγκρουσης που διανύει ήδη τον τέταρτο χρόνο της.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον και το Πεκίνο επιχειρούν να περιορίσουν τις εντάσεις τους. Ο Ρούμπιο είχε επαφές με τον Κινέζο υπουργό Εξωτερικών, ενώ ο πρόεδρος της Κίνας, Xi Jinping, έχει χαρακτηρίσει την Ταϊβάν ως το σημαντικότερο ζήτημα στις σινοαμερικανικές σχέσεις. Η αμερικανική στρατιωτική στήριξη προς το νησί παραμένει κόκκινη γραμμή για το Πεκίνο.
Το Ιράν, οι δασμοί και τα στρατηγικά διλήμματα
Στο τραπέζι βρίσκεται και το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Η Τεχεράνη επιμένει ότι έχει ειρηνικό χαρακτήρα, ωστόσο η Ουάσινγκτον αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης εάν δεν επιτευχθεί νέα συμφωνία. Το ζήτημα επαναφέρει μνήμες προηγούμενων κρίσεων και αναδεικνύει το εύθραυστο τοπίο της Μέσης Ανατολής.
Την ίδια στιγμή, η επιβολή δασμών από τις ΗΠΑ και οι αιχμές περί «μη αξιόπιστων συμμάχων» εντείνουν την καχυποψία στην Ευρώπη. Ο Ολλανδός υπουργός Εξωτερικών, David van Weel, παραδέχθηκε ότι «ο κόσμος έχει αλλάξει», εκφράζοντας ωστόσο την ελπίδα ότι ο διατλαντικός δεσμός θα αντέξει.
Το μήνυμα Ρούμπιο: Ρεαλισμός χωρίς ρήξεις
Σε αντίθεση με την περσινή οξύτητα του αντιπροέδρου JD Vance, ο Ρούμπιο αναμένεται να επιλέξει ηπιότερο τόνο. Στόχος του, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, είναι να προσφέρει σαφήνεια για την κατεύθυνση της αμερικανικής στρατηγικής, χωρίς να οξύνει περαιτέρω τα πνεύματα.
Ωστόσο, η πραγματικότητα παραμένει σύνθετη. Όπως σημείωσε ο επικεφαλής της Διάσκεψης, Wolfgang Ischinger, η αμερικανική εξωτερική πολιτική ήδη μετασχηματίζει το διεθνές περιβάλλον, πυροδοτώντας εξελίξεις των οποίων οι συνέπειες μόλις αρχίζουν να διαφαίνονται.
Μια νέα εποχή ή μια παροδική κρίση;
Το Μόναχο λειτουργεί ως καθρέφτης μιας Δύσης που αναζητά σταθερότητα σε έναν κόσμο μεταβαλλόμενο. Αν η «νέα εποχή» που περιγράφει ο Ρούμπιο σηματοδοτεί βαθιά αναδιάταξη ή απλώς μια περίοδο προσαρμογής, θα φανεί τους επόμενους μήνες.
Προς το παρόν, το μόνο βέβαιο είναι ότι οι βεβαιότητες του χθες δεν επαρκούν για τις προκλήσεις του σήμερα. Και η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα παραμείνει θεατής των εξελίξεων ή θα διεκδικήσει πιο αυτόνομο ρόλο στη διεθνή σκακιέρα.
